ચોમાસાની વચ્ચે દિલ્હી-NCRમાં H1N1 એટલે કે સ્વાઈન ફ્લૂના કેસોમાં ઝડપથી વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. બદલાતા અને ભેજવાળા હવામાન વચ્ચે તાવ, ઉધરસ અને શરદી જેવી તકલીફ સાથે હોસ્પિટલ પહોંચતા દર્દીઓની સંખ્યા વધી રહી છે. ડોક્ટરો લોકોને સાવચેતી રાખવાની અને લક્ષણો લાંબા સમય સુધી રહે તો સમયસર તબીબી સલાહ લેવાની અપીલ કરી રહ્યા છે.
ગયા વર્ષ કરતાં કેસોમાં મોટો ઉછાળો
દિલ્હીમાં 2026માં અત્યાર સુધીમાં 1,349 H1N1 કેસ નોંધાયા છે. ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળામાં 229 કેસ નોંધાયા હતા. એટલે કે આ વર્ષે કેસોની સંખ્યા લગભગ 6 ગણી થઈ ગઈ છે. ચોમાસા દરમિયાન ભેજ અને હવામાનમાં વારંવાર થતા ફેરફારને કારણે શ્વાસ સંબંધિત ચેપ વધવાની શક્યતા રહે છે. હોસ્પિટલોમાં છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી તાવ, શરદી, ખાંસી અને શ્વાસની તકલીફ ધરાવતા દર્દીઓ વધી રહ્યા છે. ગુરુગ્રામમાં પણ ડોક્ટરો દરરોજ H1N1ના અનેક દર્દીઓ જોઈ રહ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે.
ડોક્ટરો પણ H1N1ની ઝપેટમાં
દિલ્હીમાં કેસ વધવાની સ્થિતિ એટલી ગંભીર બની છે કે કેટલાક ડોક્ટરો અને એક સરકારી હોસ્પિટલના વડા પણ H1N1થી સંક્રમિત થયા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. કેટલાક દર્દીઓમાં ઓક્સિજનનું સ્તર ઘટવાની અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફની ફરિયાદ પણ જોવા મળી રહી છે. જોકે નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હાલ ગભરાવાની જરૂર નથી. પરંતુ લક્ષણો ગંભીર બને ત્યારે તેને સામાન્ય વાયરલ તાવ માનીને ઘરે બેસી રહેવું યોગ્ય નથી.
સામાન્ય તાવ જેવા લક્ષણો, પરંતુ બેદરકારી ભારે પડી શકે
H1N1ના શરૂઆતના લક્ષણો સામાન્ય ફ્લૂ જેવા જ હોય છે. તેથી ઘણી વખત લોકો તેને સામાન્ય શરદી-તાવ માની લે છે.
મુખ્ય લક્ષણોમાં સામેલ છે:
- અચાનક અથવા સતત તાવ
- સૂકી ખાંસી
- ગળામાં દુખાવો
- નાક વહેવું અથવા બંધ થવું
- માથું અને શરીર દુખવું
- ખૂબ થાક અને નબળાઈ
- ઠંડી લાગવી
- કેટલાક દર્દીઓમાં ઉલટી અથવા ઝાડા
જો તાવ સતત રહે, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થાય, છાતીમાં દુખાવો થાય અથવા સ્થિતિ ઝડપથી ખરાબ થવા લાગે તો તરત ડોક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
આ લોકો માટે ખાસ સાવચેતી જરૂરી
H1N1 દરેક ઉંમરના લોકોને થઈ શકે છે, પરંતુ કેટલાક લોકોમાં તેની અસર વધુ ગંભીર બની શકે છે. ખાસ કરીને નાના બાળકો, વૃદ્ધો, ગર્ભવતી મહિલાઓ અને પહેલેથી અસ્થમા, હૃદય કે ફેફસાંની બીમારી ધરાવતા લોકોએ વધુ સાવચેત રહેવું જોઈએ. નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા લોકો માટે પણ સાવચેતી જરૂરી છે.
ચેપથી બચવા માટે શું કરવું
ડોક્ટરોના જણાવ્યા પ્રમાણે H1N1થી બચવા માટે રોજિંદી કેટલીક સરળ બાબતો ખૂબ ઉપયોગી બની શકે છે.
- સાબુથી વારંવાર હાથ ધોવા
- ખાંસી કે છીંક આવે ત્યારે મોઢું અને નાક ઢાંકવું
- બીમાર વ્યક્તિથી નજીકનો સંપર્ક ટાળવો
- બીમાર હોવ ત્યારે ભીડવાળી જગ્યાએ જવાનું ટાળવું
- જરૂર પડે ત્યારે માસ્કનો ઉપયોગ કરવો
- પૂરતો આરામ અને પાણી લેવું
- લક્ષણો વધે તો જાતે દવા લેવાને બદલે ડોક્ટરની સલાહ લેવી
H1N1 ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિની ખાંસી, છીંક અથવા વાતચીત દરમિયાન બહાર નીકળતા નાના ટીપાંથી ફેલાઈ શકે છે. ભીડવાળી અને બંધ જગ્યાઓમાં ચેપ ફેલાવાનું જોખમ વધી શકે છે.
સમયસર સારવારથી ગંભીર સ્થિતિ ટાળી શકાય
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે H1N1ને લઈને ગભરાવાની જરૂર નથી, પરંતુ બેદરકારી પણ ન કરવી જોઈએ. ખાસ કરીને જોખમ ધરાવતા લોકોમાં લક્ષણો દેખાય તો વહેલી તકે ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે. યોગ્ય સમયે સારવાર શરૂ થાય તો ગંભીર સ્થિતિથી બચી શકાય છે.
હાલ દિલ્હી-NCRમાં H1N1 અને અન્ય શ્વાસ સંબંધિત ચેપના વધતા કેસો વચ્ચે આરોગ્ય નિષ્ણાતો લોકોની સાવચેતી પર ભાર મૂકી રહ્યા છે. ચોમાસું પૂરું ન થાય ત્યાં સુધી તાવ, ખાંસી અને શ્વાસની તકલીફ જેવા લક્ષણોને સામાન્ય માનીને અવગણવા નહીં, એવી સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
