દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની શૈક્ષણિક લાયકાત અને બી.એ. ડિગ્રીની માહિતી જાહેર કરવા સાથે જોડાયેલા વર્ષો જૂના કાનૂની વિવાદમાં એક નવો મોડ આવ્યો છે. દિલ્હી હાઈકોર્ટે આ મામલે દાખલ થયેલી વિવિધ અપીલો પર સુનાવણી માટે 29 સપ્ટેમ્બરની તારીખ નક્કી કરી છે. મામલાની સંવેદનશીલતા જોઈને દિલ્હી યુનિવર્સિટી તરફથી સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ આ કેસની વહેલી સુનાવણી માટે વિનંતી કરી હતી, પરંતુ મુખ્ય ન્યાયાધીશ દેવેન્દ્ર કુમાર ઉપાધ્યાય અને ન્યાયમૂર્તિ તેજસ કારિયાની ડિવિઝન બેન્ચે પોતાના સમયપત્રકની સમીક્ષા કર્યા બાદ 29 સપ્ટેમ્બરની તારીખ જ નક્કી કરી છે.
2016ના આરટીઆઈ આદેશથી શરૂ થયો હતો વિવાદ
આ આખા વિવાદની શરૂઆત માહિતીના અધિકાર એટલે કે આરટીઆઈ હેઠળ કરવામાં આવેલી અરજીથી થઈ હતી.
- આરટીઆઈ કાર્યકર્તા નીરજ દ્વારા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની શૈક્ષણિક લાયકાત અંગે માહિતી માગવામાં આવી હતી.
- કેન્દ્રીય માહિતી આયોગે 21 ડિસેમ્બર 2016ના રોજ 1978માં દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એ. પાસ કરનારા તમામ વિદ્યાર્થીઓના રેકોર્ડનું નિરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપી હતી.
- વર્ષ 1978 એ જ સમયગાળો છે જેમાં વડાપ્રધાન મોદીએ પોતાનું ગ્રેજ્યુએશન પૂર્ણ કર્યું હોવાનું જણાવાયું છે.
એકલ ન્યાયાધીશના 2025ના ચુકાદાને અપાયો પડકાર
આ મામલે 25 ઓગસ્ટ 2025ના રોજ દિલ્હી હાઈકોર્ટના એકલ ન્યાયાધીશે કેન્દ્રીય માહિતી આયોગના આદેશને રદ કરી દીધો હતો. ચુકાદામાં નોંધવામાં આવ્યું હતું કે કોઈ વ્યક્તિ જાહેર પદ પર હોય માત્ર એટલા માટે તેની દરેક અંગત માહિતી જાહેર કરવી ફરજિયાત બનતી નથી. ઉપરાંત, ભારતમાં સાર્વજનિક પદ સંભાળવા માટે શૈક્ષણિક લાયકાત કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત નથી. હાલમાં આ જ નિર્ણયને ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ પડકારવામાં આવ્યો છે.
કોણે દાખલ કરી છે નવી અપીલો?
હાઈકોર્ટના અગાઉના ચુકાદા સામે આરટીઆઈ કાર્યકર્તા નીરજ ઉપરાંત આમ આદમી પાર્ટીના નેતા સંજય સિંહ અને વકીલ મોહમ્મદ ઈર્શાદ દ્વારા અપીલો દાખલ કરવામાં આવી છે. અપીલ કરનારાઓની મુખ્ય દલીલ છે કે જાહેર પદ પર બેઠેલી વ્યક્તિની શૈક્ષણિક લાયકાતમાં પારદર્શિતા હોવી જોઈએ અને તે જાહેર હિતનો વિષય છે. બીજી તરફ દિલ્હી યુનિવર્સિટીનો તર્ક છે કે વિદ્યાર્થીઓના ગુણ અને રેકોર્ડ એ વ્યક્તિગત ગોપનીયતાનો ભાગ છે.
આગામી સુનાવણીમાં કયા મુદ્દા પર રહેશે નજર?
હવે 29 સપ્ટેમ્બરે હોનારી સુનાવણીમાં અદાલત તપાસશે કે વડાપ્રધાનની શૈક્ષણિક લાયકાતનો રેકોર્ડ આરટીઆઈ હેઠળ જાહેર થઈ શકે કે નહીં અને તે વ્યક્તિગત ગોપનીયતાના વ્યાપમાં આવે છે કે નહીં. આ કેસમાં એક તરફ જાહેર જીવનમાં પારદર્શિતાનો મુદ્દો છે તો બીજી તરફ વ્યક્તિગત ગોપનીયતાનો અધિકાર છે. હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચ અગાઉના ચુકાદાને યથાવત રાખે છે કે તેમાં સુધારો કરે છે, તેના પર જ આ હાઈપ્રોફાઈલ કેસની આગળની દિશા નક્કી થશે.
