વોટ્સએપ પોતાના યુઝર્સ માટે એક નવું Username Feature લાવવાની તૈયારીમાં છે, પરંતુ ભારતમાં આ ફીચર લોન્ચ થાય તે પહેલાં જ મોટો વિવાદ ઊભો થયો છે. કેન્દ્ર સરકારે આ ફીચરને લઈને ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને વોટ્સએપની પેરેન્ટ કંપની મેટા (Meta)ને ત્રણ દિવસની અંદર સ્પષ્ટ જવાબ આપવા કહ્યું છે. સરકારનું માનવું છે કે જો પૂરતી સુરક્ષા વ્યવસ્થા વિના આ ફીચર શરૂ કરવામાં આવશે તો દેશમાં ઓનલાઈન છેતરપિંડીના કેસોમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે. તાજેતરમાં મિનિસ્ટ્રી ઓફ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (MeitY)ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને મેટાની ટીમ વચ્ચે આ મુદ્દે મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં સરકારે પોતાની ચિંતાઓ ખુલ્લેઆમ વ્યક્ત કરી હતી. આ પહેલાં પણ સરકાર મેટાને નોટિસ મોકલી ચૂકી હતી અને Username ફીચરની સુરક્ષા અંગે વિગતવાર માહિતી માંગી હતી.
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે સરકારને સૌથી વધુ ચિંતા સાયબર ફ્રોડને લઈને છે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ માત્ર યુઝરનેમના આધારે ચેટ શરૂ કરી શકશે તો ઠગો તેનો સરળતાથી દુરુપયોગ કરી શકે છે. તેઓ બેંક, સરકારી વિભાગ, જાણીતી કંપની અથવા સેલિબ્રિટીના નામ જેવા દેખાતા નકલી યુઝરનેમ બનાવી લોકોને છેતરી શકે છે. સરકારનું માનવું છે કે આવી સ્થિતિમાં ફિશિંગ, ઓનલાઈન ફ્રોડ, ડિજિટલ અરેસ્ટ, ઓળખની ચોરી અને નાણાકીય છેતરપિંડી જેવા સાયબર ગુનાઓમાં વધારો થઈ શકે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં દેશમાં સાયબર ક્રાઈમના કેસો ઝડપથી વધ્યા છે. તેથી સરકાર આ નવા ફીચરને લઈને કોઈ જોખમ લેવા તૈયાર નથી.
હાઈ-લેવલ બેઠક દરમિયાન સરકાર અને મેટા વચ્ચે લાંબી ચર્ચા થઈ હતી, પરંતુ કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી. સરકારે મેટાને આ ફીચર વિશે સંપૂર્ણ ટેક્નિકલ માહિતી અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની વિગતો રજૂ કરવા કહ્યું છે. કંપનીને તેના માટે ત્રણ દિવસની સમયમર્યાદા આપવામાં આવી છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મેટા તરફથી મળનારા જવાબની સમીક્ષા કર્યા પછી જ આગળની કાર્યવાહી અંગે નિર્ણય લેવામાં આવશે. જો સરકારને સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ સંતોષકારક નહીં લાગે તો ભારતમાં આ ફીચર લોન્ચ કરવા અંગે વધુ કડક નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે. આ સમગ્ર વિવાદનું મુખ્ય કારણ WhatsAppનું આવનારું Username Feature છે. હાલ વોટ્સએપ પર કોઈની સાથે વાતચીત કરવા માટે મોબાઈલ નંબર જરૂરી હોય છે. પરંતુ નવા ફીચર બાદ યુઝર્સ પોતાના મોબાઈલ નંબરની જગ્યાએ યુઝરનેમ દ્વારા પણ ચેટ શરૂ કરી શકશે.
મેટાનું કહેવું છે કે આ ફીચરનો મુખ્ય હેતુ યુઝર્સની પ્રાઈવસી વધારવાનો છે. ઘણા લોકો અજાણ્યા લોકો સાથે વાતચીત કરતી વખતે પોતાનો મોબાઈલ નંબર શેર કરવા માંગતા નથી. Username Feature આવ્યા પછી તેઓ નંબર જાહેર કર્યા વગર પણ વાતચીત કરી શકશે. મેટાએ સરકારને ખાતરી આપી છે કે જાણીતી હસ્તીઓ, સરકારી વિભાગો અને વેરિફાઈડ એકાઉન્ટ્સના યુઝરનેમ પહેલેથી જ સુરક્ષિત રાખવામાં આવશે. એટલે કે અન્ય કોઈ વ્યક્તિ આવા નામોનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં. કંપનીનું એવું પણ કહેવું છે કે Usernameને જાહેર રીતે સર્ચ કરવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ નહીં હોય, જેથી દુરુપયોગની શક્યતા ઓછી રહેશે. જોકે સરકારનું માનવું છે કે માત્ર આ ખાતરી પૂરતી નથી. કંપનીએ વ્યવહારિક રીતે કેવી રીતે નકલી એકાઉન્ટ, ફેક યુઝરનેમ અને સાયબર ફ્રોડ રોકશે તેની સ્પષ્ટ માહિતી આપવી જરૂરી છે.
સરકારે માત્ર WhatsApp પૂરતું જ આ મામલો મર્યાદિત રાખ્યો નથી. Username આધારિત સુવિધા આપતી અન્ય લોકપ્રિય મેસેજિંગ એપ્સ Telegram અને Signalને પણ નોટિસ મોકલવામાં આવી છે. બંને કંપનીઓ પાસેથી પણ પૂછવામાં આવ્યું છે કે તેઓ પોતાના પ્લેટફોર્મ પર યુઝરનેમના દુરુપયોગને રોકવા માટે કયા સુરક્ષા પગલાં અપનાવે છે. સરકાર હવે તમામ મોટા મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ્સના Username સિસ્ટમની સમીક્ષા કરી રહી છે. તેનો મુખ્ય હેતુ લોકોને ઓનલાઈન છેતરપિંડી, ઓળખની ચોરી અને ડિજિટલ ફ્રોડથી સુરક્ષિત રાખવાનો છે. સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતો પણ સલાહ આપી રહ્યા છે કે કોઈપણ નવા ફીચરનો ઉપયોગ કરતાં પહેલાં તેની સુરક્ષા અંગે સંપૂર્ણ માહિતી મેળવવી જરૂરી છે. અજાણ્યા યુઝરનેમ પરથી આવતા મેસેજ અથવા લિંક પર વિશ્વાસ ન કરવો જોઈએ. બેંક, સરકારી વિભાગ અથવા અન્ય કોઈ સંસ્થા ક્યારેય માત્ર મેસેજ દ્વારા વ્યક્તિગત માહિતી કે OTP માંગતી નથી. આગામી ત્રણ દિવસમાં મેટા સરકારને પોતાનો સત્તાવાર જવાબ આપશે. ત્યારબાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે ભારતમાં WhatsAppનું Username Feature હાલના સ્વરૂપમાં લોન્ચ થશે કે પછી તેમાં ફેરફાર કરાશે. હાલ સમગ્ર ટેક ઉદ્યોગ અને કરોડો WhatsApp યુઝર્સની નજર સરકાર અને મેટા વચ્ચેની આ ચર્ચા પર ટકેલી છે.
