દેશમાં E20 પેટ્રોલને લઈને છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) તરફથી મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે. BPCLના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સંજય ખન્નાએ જણાવ્યું છે કે હાલમાં E20 પેટ્રોલ બંધ કરીને ફરીથી E10 પેટ્રોલ લાગુ કરવાનો કોઈ પ્રસ્તાવ નથી. જોકે, જૂના વાહનોના માલિકો માટે ઓછું ઇથેનોલ મિશ્રણ ધરાવતા E10 પેટ્રોલનો અલગ વિકલ્પ ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય કે નહીં, તે અંગે ચર્ચા અને વિચારણા ચાલી રહી છે. E20 પેટ્રોલને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવામાં આવશે અથવા દેશભરમાં ફરી E10 પેટ્રોલ જ વેચાશે તેવી ચર્ચાઓ વચ્ચે આ સ્પષ્ટતા મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. સંજય ખન્નાએ જણાવ્યું કે તેમની વાતને કેટલાક વર્તુળોમાં અલગ રીતે રજૂ કરવામાં આવી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે E20ને E10થી બદલવાનો કોઈ નિર્ણય કે પ્રસ્તાવ હાલમાં સામે નથી આવ્યો. ચર્ચા માત્ર એટલી છે કે જૂના વાહનો ચલાવતા લોકોને E10 પેટ્રોલનો વિકલ્પ આપવો જોઈએ કે નહીં.
E20 પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ અને 80 ટકા પેટ્રોલનું મિશ્રણ હોય છે. જ્યારે E10 પેટ્રોલમાં 10 ટકા ઇથેનોલ અને 90 ટકા પેટ્રોલ હોય છે. હાલમાં દેશમાં ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ નીતિનો મુખ્ય હેતુ પેટ્રોલિયમ પરની આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવા, સ્થાનિક સ્તરે ઇથેનોલના ઉપયોગને વધારવા અને પર્યાવરણને લગતા ફાયદા મેળવવાનો છે. જૂના વાહનોના માલિકોમાં ખાસ કરીને એ ચિંતા જોવા મળી રહી છે કે તેમનું વાહન E20 પેટ્રોલ માટે સંપૂર્ણ રીતે યોગ્ય છે કે નહીં. આ જ કારણથી E10 પેટ્રોલને જૂના વાહનો માટે અલગ વિકલ્પ તરીકે ઉપલબ્ધ કરાવવા અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. જો ભવિષ્યમાં સરકાર આ અંગે કોઈ નિર્ણય લે છે તો BPCL તેના અમલ માટે તૈયાર હોવાનું પણ સંજય ખન્નાએ જણાવ્યું છે.
તેમણે કહ્યું કે સરકાર ઇથેનોલ મિશ્રણ સંબંધિત નીતિમાં કોઈ ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લેશે તો કંપનીને E20 અથવા E10 પેટ્રોલના સપ્લાય અને સંચાલનમાં મોટો ઓપરેશનલ કે લોજિસ્ટિકલ પડકાર નહીં આવે. જોકે, એક જ સમયે પેટ્રોલના અલગ-અલગ ગ્રેડને દેશભરમાં સપ્લાય કરવો અને અલગથી તેનું સંચાલન કરવું ચોક્કસ રીતે પડકારજનક બની શકે છે. તેથી E10ને જૂના વાહનો માટે અલગ વિકલ્પ તરીકે ઉપલબ્ધ કરાવવાના મુદ્દે તમામ પાસાઓ પર વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે. અહીં સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે E20 પેટ્રોલ બંધ થવાનું હાલમાં કોઈ નક્કી નથી. એટલે E20ના સ્થાને ફરીથી માત્ર E10 પેટ્રોલ જ મળશે તેવી વાત સાચી નથી. જો કોઈ ફેરફાર થાય તો તે ખાસ કરીને જૂના વાહનોના માલિકોને ધ્યાનમાં રાખીને વધારાના વિકલ્પ તરીકે થઈ શકે છે.
તાજેતરમાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે પણ E20 પેટ્રોલને લઈને ફેલાયેલી કેટલીક ચિંતાઓ પર સ્પષ્ટતા કરી હતી. મંત્રાલયે એવા દાવાઓને નકારી કાઢ્યા હતા કે 2023 પહેલાં બનેલા તમામ વાહનો E20 પેટ્રોલ પર ચાલી શકતા નથી અથવા તેનાથી વાહનના એન્જિનને નુકસાન થાય છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, દેશમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી વધુ સમયથી E15થી વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણ ધરાવતા પેટ્રોલનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. ઉપરાંત, E19થી E20 ઇંધણનો પણ લાંબા સમયથી વ્યાપક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલના કારણે મોટા પ્રમાણમાં એન્જિન ખરાબ થવાની કે વાહનો ખોટકાવાની કોઈ સત્તાવાર ફરિયાદ સામે આવી નથી. સરકારનું કહેવું છે કે જો E20 પેટ્રોલથી મોટા પ્રમાણમાં એન્જિનને નુકસાન થતું હોત તો મોટી સંખ્યામાં વોરંટી ક્લેમ અને ફરિયાદો સામે આવી હોત. પરંતુ આવી સ્થિતિ સત્તાવાર રીતે નોંધાઈ નથી. જોકે, જૂના વાહનોના માલિકોની ચિંતાને ધ્યાનમાં રાખીને ઓછા ઇથેનોલ મિશ્રણવાળા પેટ્રોલનો અલગ વિકલ્પ આપવાની શક્યતા પર વિચારણા થઈ રહી છે.
આ સમગ્ર મામલામાં વાહનચાલકો માટે હાલની સૌથી મોટી સ્પષ્ટતા એ છે કે E20 પેટ્રોલ બંધ થવાનું નથી. સરકાર અથવા પેટ્રોલિયમ કંપનીઓ તરફથી E20ને સંપૂર્ણપણે હટાવીને E10 લાગુ કરવાનો કોઈ નિર્ણય જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. ભવિષ્યમાં જો સરકાર જૂના વાહનો માટે E10 પેટ્રોલનો અલગ વિકલ્પ મંજૂર કરે તો તે E20ના સ્થાને નહીં, પરંતુ વધારાના વિકલ્પ તરીકે ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. જૂના વાહનો ધરાવતા લોકો માટે આ ચર્ચા મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે અલગ સમયગાળામાં બનેલા વાહનોની ઇંધણ સંબંધિત જરૂરિયાતો અલગ હોઈ શકે છે. પરંતુ E10નો વિકલ્પ ક્યારે ઉપલબ્ધ થશે, કયા વિસ્તારોમાં મળશે અને કયા પ્રકારના વાહનો માટે ખાસ ઉપયોગી રહેશે તે અંગે હાલમાં કોઈ અંતિમ નિર્ણય સામે આવ્યો નથી. હાલ માટે એટલું ચોક્કસ કહી શકાય કે E20 પેટ્રોલને લઈને ગભરાવાની જરૂર નથી. E20 બંધ કરીને દેશને ફરી E10 પર લઈ જવાની કોઈ યોજના જાહેર થઈ નથી. ચર્ચા માત્ર જૂના વાહનોના માલિકોને વધારાની પસંદગી આપવાની છે. હવે સરકાર આ અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લે છે કે નહીં અને પેટ્રોલ પંપ પર ભવિષ્યમાં E10 અને E20 બંને વિકલ્પો મળશે કે નહીં, તેના પર સૌની નજર રહેશે
