જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ભારે વરસાદ વચ્ચે વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓમાં અચાનક વધારો થયો છે. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ, જમ્મુ-કાશ્મીરના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં 14 સ્થળોએ વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ બની છે. વાદળ ફાટ્યા બાદ પહાડી વિસ્તારોમાં અચાનક પૂર અને ભૂસ્ખલનની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. જેના કારણે અનેક વિસ્તારોમાં જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે અને મોટા પ્રમાણમાં નુકસાન થયું છે. રાજૌરી જિલ્લામાં વાદળ ફાટવાની સૌથી ગંભીર અસર જોવા મળી છે. થાનામંડી સબ-ડિવિઝનની એક પંચાયત પાસે વાદળ ફાટ્યા બાદ અચાનક ભારે પાણીનો પ્રવાહ આવ્યો હતો. આ ઘટનામાં ચાર લોકોનાં મોત થયા છે. વાદળ ફાટવાની ઘટનાને કારણે આસપાસના વિસ્તારોમાં પાણી ફરી વળ્યું હતું અને અનેક સ્થળોએ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન થયું છે.
ભારે પાણી અને કાટમાળના પ્રવાહને કારણે રાજૌરીના અનેક વિસ્તારોમાં સ્થિતિ ગંભીર બની છે. મુખ્ય બસ સ્ટેન્ડ પણ પાણીના પ્રવાહમાં સંપૂર્ણપણે તણાઈ ગયું છે. આ ઉપરાંત અનેક વાહનો તેજ પ્રવાહમાં વહી ગયા છે. ઘણા મકાનોને પણ નુકસાન થયું છે. કેટલાક મકાનો પાણીમાં તણાઈ ગયા છે, જ્યારે અન્ય મકાનોને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે. પર્વતીય વિસ્તારોમાં વાદળ ફાટ્યા બાદ અચાનક પાણીનું સ્તર વધ્યું હતું. તેની સાથે અનેક સ્થળોએ ભૂસ્ખલન પણ થયું હતું. પહાડો પરથી માટી, પથ્થરો અને કાટમાળ રસ્તાઓ તરફ ધસી આવતાં વાહનવ્યવહારને અસર થઈ છે. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ, અલગ-અલગ 14 સ્થળોએ વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ જોવા મળી છે.
એક તરફ ઉત્તરાખંડમાં પણ ભારે વરસાદ અને ભૂસ્ખલનને કારણે મહત્વપૂર્ણ માર્ગ સંપર્કને અસર થઈ છે. ધારચુલા-તવાઘાટ રાષ્ટ્રીય હાઇવે પર કુલાગાડ પાસે પહાડ પરથી મોટા પ્રમાણમાં કાટમાળ અને ભારે બોલ્ડરો પડ્યા હતા. આ કાટમાળ અને પથ્થરોની ચપેટમાં આવતાં બેલી બ્રિજ ધ્વસ્ત થઈ ગયો છે. બેલી બ્રિજ તૂટી જતાં ઉચ્ચ હિમાલયી વિસ્તારની દારમા, વ્યાસ અને ચૌદાસ ખીણમાં રહેતા લોકોની અવરજવર ઠપ થઈ ગઈ છે. આ વિસ્તારો માટે આ માર્ગ ખૂબ મહત્વનો હોવાથી પુલ તૂટી જવાથી સ્થાનિક લોકોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. આ ઉપરાંત ભારતનો ચીન સરહદ સાથેનો માર્ગ સંપર્ક પણ પ્રભાવિત થયો છે.
ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ વિભાગની માહિતી મુજબ, કુલાગાડ પાસે આવેલા પહાડી વિસ્તારમાં ભૂસ્ખલન થયું હતું. આ દરમિયાન ભારે પથ્થરો અને કાટમાળ નીચે પડતાં બેલી બ્રિજને ભારે નુકસાન થયું અને તે તૂટી ગયો હતો. હાલ નાના વાહનોની અવરજવર માટે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે, જેથી સ્થાનિક લોકોને સંપૂર્ણપણે અવરજવરથી વંચિત ન રહેવું પડે. કુલાગાડ વિસ્તારમાં બેલી બ્રિજને નુકસાન થવાની આ પહેલી ઘટના નથી. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ, વર્ષ 2013 અને 2024માં પણ અહીં બેલી બ્રિજને નુકસાન થયું હતું. પહાડી વિસ્તારમાં વારંવાર થતા ભૂસ્ખલન અને ભારે વરસાદને કારણે આ માર્ગ અને પુલ પર જોખમ રહે છે.
જમ્મુ-કાશ્મીર અને ઉત્તરાખંડ બંને પર્વતીય વિસ્તારો હોવાથી ચોમાસા દરમિયાન અહીં ભારે વરસાદ સાથે વાદળ ફાટવા અને ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓનું જોખમ વધી જાય છે. વાદળ ફાટવાની ઘટના દરમિયાન ખૂબ જ ઓછા સમયમાં મોટી માત્રામાં વરસાદ પડતો હોવાથી નદી-નાળામાં પાણીનું સ્તર અચાનક વધી જાય છે. તેના કારણે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં અચાનક પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે. હાલ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ બાદ રાજૌરી સહિત અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સ્થિતિ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. ચાર લોકોનાં મોત બાદ સ્થાનિક તંત્ર સામે રાહત અને બચાવ કામગીરીનો મોટો પડકાર ઊભો થયો છે. બીજી તરફ ઉત્તરાખંડમાં બેલી બ્રિજ તૂટી જતાં સરહદી અને ઉચ્ચ હિમાલયી વિસ્તારોનો માર્ગ સંપર્ક પણ પ્રભાવિત થયો છે.
આ બંને ઘટનાઓએ ફરી એકવાર પર્વતીય વિસ્તારોમાં ચોમાસા દરમિયાન કુદરતી આફતોના વધતા જોખમને સામે લાવ્યું છે. ભારે વરસાદ દરમિયાન વાદળ ફાટવું અને ભૂસ્ખલન જેવી ઘટનાઓ અચાનક બનતી હોવાથી સ્થાનિક તંત્ર માટે પણ રાહત અને બચાવ કામગીરી ઝડપથી પહોંચાડવી મુશ્કેલ બની શકે છે. તેથી અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં લોકોને સાવચેતી રાખવા અને સ્થાનિક તંત્રની સૂચનાઓનું પાલન કરવા જણાવવામાં આવી રહ્યું છે.
