અમેરિકાના રાજકારણમાં એક બહુ મોટો અને ચૌંકાવનારો બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. અત્યાર સુધી ચૂંટણીઓમાં ફંડિંગ આપવાની બાબતમાં જે ક્ષેત્રોનો દબદબો હતો, તે હવે પાછળ છૂટી રહ્યા છે અને તેમની જગ્યાએ એક તદ્દન નવો ઉભરતો વર્ગ સામે આવ્યો છે. છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષો સુધી અમેરિકી ચૂંટણીઓમાં ફંડ આપવા માટે વોલ સ્ટ્રીટની મોટી બેંકો, ઓઇલ કંપનીઓ અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગો સૌથી આગળ રહેતા હતા. પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ચૂકી છે અને ડિજિટલ ઈકોનોમીના નવા ખેલાડીઓ ચૂંટણીમાં કરોડો ડૉલર પાણીની જેમ વહાવી રહ્યા છે.
ચૂંટણી ફંડિંગમાં બન્યો નવો રેકોર્ડ
અમેરિકામાં 2026ની મધ્યસત્ર (મિડટર્મ) ચૂંટણીઓ માટે ફંડિંગનો એક નવો જ રેકોર્ડ સર્જાયો છે. આ વખતે ક્રિપ્ટોકરન્સી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ઓનલાઇન સ્પોર્ટ્સ બેટિંગ કંપનીઓએ મળીને ફંડિંગમાં અગાઉના તમામ આંકડાઓને પાછળ છોડી દીધા છે.
- આ ક્ષેત્રોની કંપનીઓએ છેલ્લા 15 મહિનાના ગાળામાં જ ચૂંટણી માટે આશરે 51.7 કરોડ ડૉલર (અંદાજે 4300 કરોડ રૂપિયાથી વધુ) નો જંગી ખર્ચ કર્યો છે.
- આ આંકડો 2024ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ દરમિયાન થયેલા 46.1 કરોડ ડૉલરના કુલ ફંડિંગ કરતા પણ ઘણો વધારે છે.
- આમાંથી માત્ર ક્રિપ્ટો, ટેકનોલોજી અને ઓનલાઇન ગેમિંગ ઉદ્યોગોએ એકલા હાથે 29.4 કરોડ ડૉલર ફંડ તરીકે આપ્યા છે.
કડક નિયમો સામે ટેક કંપનીઓનો મોરચો
નવી ટેકનોલોજી આધારિત કંપનીઓ રાજકારણમાં આટલું મોટું રોકાણ શા માટે કરી રહી છે તે પણ સમજવું જરૂરી છે. ખરેખર તો આ કંપનીઓ એવા ઉમેદવારોને સમર્થન આપી રહી છે જેઓ તેમના બિઝનેસ અને સેક્ટર માટે કડક સરકારી નીતિઓ કે નિયમો લાવવાની વિરુદ્ધ હોય. ક્રિપ્ટો અને AI જેવા ક્ષેત્રો પર હાલમાં વિશ્વભરમાં કડક નિયંત્રણો મૂકવાની વાતો ચાલી રહી છે, ત્યારે આ કંપનીઓ રાજકીય તાકાત બનીને પોતાના અનુકૂળ નિર્ણયો લેવડાવવા માંગે છે.
સુપર PAC અને અબજોપતિઓનું મોટું રોકાણ
ટેક અને ક્રિપ્ટો કંપનીઓએ ફંડિંગ આપવા માટે સુપર PAC (પોલિટિકલ એક્શન કમિટી) નો આશરો લીધો છે. આ એક એવું માધ્યમ છે જેના દ્વારા બહુ જ મોટી રકમ એકઠી કરીને ઉમેદવારોના પ્રચાર, ટીવી જાહેરાતો અને મતદાતા અભિયાનો પર ખર્ચવામાં આવે છે.
આ ચૂંટણી ચક્રમાં વિશ્વના જાણીતા અબજોપતિઓ અને દિગ્ગજ બિઝનેસમેને પણ દિલ ખોલીને પૈસા આપ્યા છે:
- સ્પેસએક્સ (SpaceX) ના સ્થાપક એલોન મસ્કે 2026ની ચૂંટણીઓ માટે 9 કરોડ ડૉલરથી પણ વધુ રકમનું દાન આપ્યું છે.
- ગૂગલ (Google) ના સહ-સ્થાપક સર્જેઈ બ્રિને કેલિફોર્નિયામાં પ્રસ્તાવિત વેલ્થ ટેક્સ વિરુદ્ધ પોતાનો પક્ષ રાખવા માટે 10.6 કરોડ ડૉલર ખર્ચી નાખ્યા છે.
- મેટા (Meta) કંપનીએ પણ વિવિધ રાજ્યોના ઉમેદવારોની મદદ માટે 4 અલગ-અલગ સુપર PAC ને કુલ 6.5 કરોડ ડૉલરનું દાન આપ્યું છે.
- અગાઉ 2024માં પણ કોઇનબેઝ (Coinbase) અને રિપલ (Ripple) જેવી જાણીતી ફર્મ્સે ‘ફેયરશેક સુપર PAC’ મારફતે મોટું ફંડિંગ આપ્યું હતું, જે રણનીતિ હવે AI અને બેટિંગ કંપનીઓ પણ અપનાવી રહી છે.
રાજકીય જાહેરાતો પર અબજો ડૉલરનો ખર્ચ
ચૂંટણી વિશ્લેષણ કરતી સંસ્થા એડઇમ્પેક્ટ (AdImpact) ના રિપોર્ટ અનુસાર, 2026ની આ ચૂંટણીમાં માત્ર પોલિટિકલ એડવર્ટાઇઝિંગ (રાજકીય જાહેરાતો) પર જ 11.6 અબજ ડૉલર ખર્ચાવવાનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ આંકડો અગાઉના ચૂંટણી ચક્રમાં થયેલા 11.2 અબજ ડૉલરના ખર્ચને પણ વટાવી જશે.
ડિજિટલ યુગના આ નવા ધનકુબેરો હવે અમેરિકી રાજકારણમાં નવા ‘કિંગમેકર’ બનીને ઉભરી રહ્યા છે, જેનાથી ભવિષ્યની વૈશ્વિક નીતિઓ પર પણ બહુ મોટી અસર પડવાની શક્યતા છે.
