વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે, અમેરિકી સૈન્યએ એક મહત્વપૂર્ણ અને ગુપ્ત વ્યૂહરચના અમલમાં મૂકી છે. અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકાએ હોર્મુઝમાં એક સુરક્ષિત દરિયાઈ માર્ગ (Shipping Corridor) સ્થાપિત કર્યો છે, જેના દ્વારા દરરોજ લગભગ ૧ કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલની નિકાસ કરવામાં આવી રહી છે.
આ આખી કામગીરી કેવી રીતે ચાલે છે?
આ ઓપરેશનની મુખ્ય વિશેષતાઓ નીચે મુજબ છે:
દક્ષિણી માર્ગનો ઉપયોગ: આ ખાસ કોરિડોર ઓમાનના દરિયાકિનારા નજીકના દક્ષિણી ચેનલમાંથી પસાર થાય છે. દરરોજ રાત્રે ૧૫ થી ૨૦ ટેન્કરોનો કાફલો આ માર્ગે સુરક્ષિત રીતે પસાર થાય છે.
સૈન્ય સુરક્ષા: અમેરિકી સેના માત્ર તેલ ભરેલા ટેન્કરોને એસ્કોર્ટ જ નથી કરી રહી, પરંતુ ખાલી ટેન્કરોને પણ આરબ સમુદ્રમાંથી ગલ્ફ પોર્ટ સુધી સુરક્ષિત પહોંચાડે છે જેથી તેઓ ફરીથી તેલ ભરી શકે.
હવાઈ સંરક્ષણ: આ રૂટની સુરક્ષા માટે અમેરિકી વાયુસેના તૈનાત છે. તેઓ ઈરાની ડ્રોન અને ક્રૂઝ મિસાઈલના કોઈપણ સંભવિત હુમલાને રોકવા માટે સતત પેટ્રોલિંગ કરે છે.
વ્યૂહાત્મક સફળતા: આ ઓપરેશન પહેલાં અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડે બે અઠવાડિયા સુધી એક અભિયાન ચલાવીને ઈરાનની રડાર અને મેરીટાઇમ સર્વેલન્સ સિસ્ટમને નબળી પાડી હતી, જેના કારણે હવે ઈરાન માટે આ વિસ્તારમાં હિલચાલ પર નજર રાખવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર શું અસર પડશે?
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વિશ્વના ઉર્જા પરિવહન માટેનું સૌથી મહત્વનું કેન્દ્ર છે, જ્યાંથી વિશ્વના કુલ તેલ વપરાશના આશરે ૨૦ ટકા અને વેપાર થતા તેલના ૨૫ ટકા હિસ્સો પસાર થાય છે. સંઘર્ષને કારણે તેલ પુરવઠામાં જે વિક્ષેપ પડ્યો હતો, તેને આ ગુપ્ત કોરિડોર દ્વારા મોટી રાહત મળી છે. હાલમાં યુદ્ધ પૂર્વેના સામાન્ય સ્તરના લગભગ અડધા જેટલા તેલનું પરિવહન ફરી શરૂ થયું છે.અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ આ બાબતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હોર્મુઝનો માર્ગ અત્યારે ખુલ્લો છે અને ત્યાંથી પુષ્કળ પ્રમાણમાં તેલ બહાર આવી રહ્યું છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ પર અમેરિકાનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ છે અને તેલના ભાવમાં પણ ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે, જે વૈશ્વિક બજાર માટે સકારાત્મક સંકેત છે.
આ સમગ્ર ઓપરેશનનું સંચાલન નોર્થ કેરોલિનાના ફોર્ટ બ્રેગ ખાતેથી એક ખાસ ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે ગલ્ફના સહયોગી દેશો સાથે મળીને ટેન્કરોની અવરજવરનું આયોજન કરે છે. આ પગલાં દ્વારા અમેરિકાએ એ સાબિત કરી દીધું છે કે વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષા જાળવી રાખવા માટે તે સક્રિય રીતે કામ કરી રહ્યું છે, ભલે ઈરાન સાથેની મડાગાંઠ હજુ પણ ચાલુ હોય.
