પાકિસ્તાનના મુખ્ય એરબેઝ પર ચીન અને તુર્કીના સૈન્ય વિમાનોની અસામાન્ય અને સતત અવરજવર જોવા મળી છે. સુરક્ષા સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ વિમાનો દ્વારા પાકિસ્તાનમાં ડ્રોન અને અન્ય અત્યાધુનિક સંરક્ષણ સાધનોનો જંગી જથ્થો પહોંચાડવામાં આવ્યો હોવાની પ્રબળ શક્યતા છે.
શું છે આ સમગ્ર ઘટના?
રિપોર્ટ મુજબ, પાકિસ્તાનના રાવલપિંડી નજીક આવેલા ‘નૂર ખાન’ એરબેઝ અને કરાચીના ‘મસરૂર’ એરબેઝ પર ચીની સૈન્યના ભારે પરિવહન વિમાનો (Military Transport Aircraft) વારંવાર ઉતરી રહ્યા હતા. આ હિલચાલમાં તુર્કીના સૈન્ય વિમાનોનો પણ સમાવેશ થાય છે. સામાન્ય રીતે બે દેશો વચ્ચે થતી નિયમિત લશ્કરી સામગ્રીની આપ-લે કરતા આ હિલચાલ ઘણી વધારે અને ઝડપી હોવાથી તેને કોઈ ખાસ ‘લોજિસ્ટિકલ ઓપરેશન’ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
ભારત માટે ચિંતાનું કારણ
આ ઘટનાક્રમ ભારતીય સંરક્ષણ એજન્સીઓ માટે ચિંતાનો વિષય છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા લશ્કરી ઘર્ષણ બાદ પાકિસ્તાન પોતાની ખોવાયેલી લશ્કરી ક્ષમતાને ફરીથી બેઠી કરવા અને ભારત સામે વ્યૂહાત્મક સરસાઈ મેળવવા માટે સતત પ્રયત્નશીલ છે. ચીન અને તુર્કી પાકિસ્તાનના મુખ્ય રક્ષણ સહયોગીઓ બની ગયા છે. ચીન લાંબા સમયથી પાકિસ્તાનને ફાઈટર જેટ, એર-ડિફેન્સ સિસ્ટમ અને ડ્રોન પૂરા પાડી રહ્યું છે, જ્યારે તુર્કી ડ્રોન ટેકનોલોજી અને નેવલ સિસ્ટમ્સમાં પાકિસ્તાનને મદદ કરી રહ્યું છે.
ત્રિપક્ષીય જોડાણ અને ‘મક્કા કરાર’
આ હિલચાલ તેવા સમયે થઈ છે જ્યારે થોડા દિવસો પહેલા જ (7 ઓગસ્ટ, 2026) પાકિસ્તાન, તુર્કી અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે ‘મક્કા સંયુક્ત સંરક્ષણ કરાર’ પર હસ્તાક્ષર થયા છે. આ કરાર મુજબ, આ ત્રણમાંથી કોઈપણ એક દેશ પર હુમલો થાય તો તે ત્રણેય દેશો પરનો હુમલો ગણાશે. જોકે આને એક રક્ષણાત્મક કરાર તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે, પરંતુ ક્ષેત્રીય સુરક્ષા નિષ્ણાતો તેને ભારત વિરોધી જોડાણના એક નવા પગલા તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
ડ્રોન ટેકનોલોજી પર પાકિસ્તાનનું વધતું ધ્યાન
પાકિસ્તાન તેની સેનામાં ડ્રોન (UAVs) અને માનવરહિત વાહનોનો ઉપયોગ સતત વધારી રહ્યું છે. ગયા વર્ષે થયેલા ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન પણ ચીન અને તુર્કીએ પાકિસ્તાનને ગુપ્ત રીતે શસ્ત્રો અને ટેકનિકલ સહાય પૂરી પાડી હતી. હવે આ 60 કલાકના ઓપરેશનમાં ડ્રોનનો મોટો જથ્થો મળ્યો હોવાની શક્યતા દર્શાવે છે કે પાકિસ્તાન પોતાની ડ્રોન ફ્લીટને આધુનિક અને ઘાતક બનાવવા માંગે છે.
નિષ્ણાતોનું શું કહેવું છે?
સુરક્ષા વિશ્લેષકોના મતે, આ માત્ર સામાન્ય સૈન્ય મદદ નથી, પરંતુ તે પાકિસ્તાનની લશ્કરી તૈયારીઓને મોટા પાયે અપગ્રેડ કરવાનો પ્રયાસ છે. તુર્કીના અત્યાધુનિક ‘KAAN’ પાંચમી પેઢીના ફાઈટર જેટ પ્રોગ્રામમાં પણ પાકિસ્તાની એન્જિનિયરો સામેલ છે, જે દર્શાવે છે કે પાકિસ્તાન હવે માત્ર હથિયારો ખરીદવાને બદલે સંયુક્ત ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજી હસ્તાંતરણ પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે.આ અસામાન્ય લશ્કરી હિલચાલને કારણે ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ એલર્ટ મોડ પર છે. સરહદી વિસ્તારોમાં અને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં પાકિસ્તાન દ્વારા કરવામાં આવતી કોઈપણ હિલચાલ પર ભારત ચાંપતી નજર રાખી રહ્યું છે. ચીન અને તુર્કી સાથે પાકિસ્તાનનું આ નવું જોડાણ અને ડ્રોન ટેકનોલોજીનો આ અવિરત પુરવઠો આવનારા સમયમાં દક્ષિણ એશિયાની શાંતિ માટે પડકારરૂપ બની શકે છે.
