ઉત્તર પ્રદેશના શ્રાવસ્તી જિલ્લામાં થયેલા એક કથિત ‘હાફ એન્કાઉન્ટર’ ને લઈને અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટની લખનૌ બેન્ચે પોલીસની કાર્યવાહીની કહાની પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
કોર્ટના પ્રશ્નો ખાસ કરીને પોલીસ ટીમની સંખ્યા, એક જ જીપમાં પોલીસકર્મીઓની હાજરી, આરોપીની ફાયરિંગ અને પોલીસકર્મીઓને એક પણ ગોળી ન વાગવી તેમજ માત્ર આશરે 15 મીટરના અંતરેથી રાત્રિના અંધારામાં કરવામાં આવેલી કથિત ચોક્કસ ફાયરિંગને લઈને છે. હવે આ સમગ્ર મામલાની તપાસ CBIને સોંપવામાં આવી છે અને તપાસ એજન્સીને ત્રણ મહિનાની અંદર રિપોર્ટ કોર્ટમાં રજૂ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
આ ઘટના ઉત્તર પ્રદેશના શ્રાવસ્તી જિલ્લાના ઇકૌના વિસ્તારમાં મે 2025માં બની હતી. પોલીસના જણાવ્યા પ્રમાણે, અલાઉદ્દીન નામના એક આરોપીને પકડવા માટે પોલીસ ટીમે કાર્યવાહી કરી હતી. પોલીસની FIRમાં દર્શાવવામાં આવેલા ઘટનાક્રમ પ્રમાણે તત્કાલીન SHO અશ્વિની કુમાર દુબેની આગેવાની હેઠળ પોલીસ ટીમ આરોપીને ઘેરવા માટે પહોંચી હતી.પોલીસની કહાની મુજબ ઘટનાસ્થળે પોલીસ ટીમની હાજરી હતી અને આરોપીને આત્મસમર્પણ કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ પોલીસનો દાવો છે કે આરોપીએ કથિત રીતે ફરીથી પોતાનું હથિયાર લોડ કર્યું અને પોલીસકર્મીઓને જાનથી મારી નાખવાની ધમકી આપી હતી. ત્યારબાદ પોલીસ તરફથી જવાબી ફાયરિંગ કરવામાં આવ્યું અને આરોપી અલાઉદ્દીનના બંને પગમાં ગોળી વાગી હતી. આ ઘટનાને પોલીસે એન્કાઉન્ટર તરીકે રજૂ કર્યું હતું, પરંતુ હવે હાઇકોર્ટના સવાલોને કારણે આ સમગ્ર પોલીસ વર્ઝનની ફરી તપાસ થવાની છે.
સૌથી મોટો સવાલ- એક જીપમાં 13 પોલીસકર્મી કેવી રીતે?
હાઇકોર્ટ સામે આ કેસમાં સૌથી રસપ્રદ પ્રશ્ન પોલીસ ટીમના વાહનને લઈને આવ્યો. પોલીસની FIR પ્રમાણે તત્કાલીન SHO અશ્વિની કુમાર દુબેની ટીમમાં કુલ 13 પોલીસકર્મીઓ હતા.આ 13 લોકોમાં એક ઇન્સ્પેક્ટર, 5 સબ-ઇન્સ્પેક્ટર, 1 હેડ કોન્સ્ટેબલ અને 6 કોન્સ્ટેબલનો સમાવેશ થતો હતો. એટલે કુલ સંખ્યા 13 થાય છે. પરંતુ કોર્ટને અહીં એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉભો થયો કે આ બધા પોલીસકર્મીઓ એક જ જીપમાં કેવી રીતે બેઠા હતા?
હાઇકોર્ટે નોંધ્યું કે સામાન્ય જીપમાં 13 લોકોને બેસાડવાની ક્ષમતા હોતી નથી. એટલું જ નહીં, પોલીસ દ્વારા સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવાતી SUV અથવા MUVમાં પણ 13 પોલીસકર્મીઓ માટે પૂરતી બેઠક વ્યવસ્થા હોતી નથી. આ કારણે કોર્ટ જાણવા માગે છે કે ઘટનાસ્થળે પોલીસ ટીમ વાસ્તવમાં કઈ રીતે પહોંચી હતી અને પોલીસકર્મીઓ કયા
વાહનોમાં અથવા કઈ સ્થિતિમાં હાજર હતા.
23 પોલીસકર્મીઓથી ઘેરાયેલો આરોપી, છતાં કોઈ પોલીસકર્મીને ગોળી કેમ ન લાગી?
આ કેસમાં હાઇકોર્ટનો બીજો અને અત્યંત મહત્વનો સવાલ ફાયરિંગને લઈને છે.પોલીસના વર્ઝન મુજબ આરોપીને ઘેરવા માટે મોટી સંખ્યામાં પોલીસકર્મીઓ સ્થળ પર હાજર હતા. અહેવાલ મુજબ કુલ 13 પોલીસકર્મીઓ ઘટનાસ્થળે હાજર હોવાનું પોલીસ તરફથી જણાવાયું હતું. પોલીસનો દાવો છે કે આરોપીએ પોલીસ ટીમને જોઈને ફાયરિંગ શરૂ કર્યું હતું.જો આરોપી ખરેખર 23 પોલીસકર્મીઓથી ઘેરાયેલો હતો અને તેણે પોલીસ પર ગોળીબાર કર્યો હતો, તો હાઇકોર્ટે સ્વાભાવિક સવાલ ઉઠાવ્યો કે આટલા બધા પોલીસકર્મીઓની હાજરી
છતાં એક પણ પોલીસકર્મીને ગોળી કેમ ન લાગી?
કોર્ટના દૃષ્ટિકોણથી આ ઘટનાક્રમમાં એક મહત્વપૂર્ણ વિરોધાભાસ દેખાય છે. હવે CBI તપાસ દરમિયાન એ નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કરશે કે તે સમયે પોલીસકર્મીઓ ચોક્કસપણે ક્યાં ઊભા હતા, આરોપીથી તેમનું અંતર કેટલું હતું, ફાયરિંગ કઈ દિશામાં થયું અને પોલીસની સ્થિતિ કેવી હતી.
માત્ર 15 મીટરના અંતરેથી ગોળીબારનો સવાલ
હાઇકોર્ટે કથિત એન્કાઉન્ટરમાં ફાયરિંગની રીત અંગે પણ ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. અગાઉની સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટ સમક્ષ આ વાત સામે આવી હતી કે પોલીસ અને આરોપી વચ્ચેનું અંતર આશરે 15 મીટર હતું.તે સમયે રાત્રિનો અંધકાર હતો. પોલીસની કહાની પ્રમાણે આરોપીએ કથિત રીતે પોતાનું હથિયાર ફરીથી લોડ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. કોર્ટનો સવાલ એ હતો કે અંધારી રાત્રે આશરે 15 મીટરના અંતરેથી માત્ર હથિયાર લોડ થવાનો અવાજ સાંભળીને પોલીસ અધિકારી કેવી રીતે ચોક્કસ રીતે ગોળી ચલાવી શકે?આ ઉપરાંત આરોપીના બંને પગમાં ગોળી લાગવી પણ કોર્ટના ધ્યાનમાં આવ્યું છે. આ કારણે કોર્ટે તત્કાલીન SHO અશ્વિની કુમાર દુબેની નિશાનેબાજી અને શૂટિંગ ક્ષમતાની તપાસ કરવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી છે.
SHO અશ્વિની કુમાર દુબેની શૂટિંગ ક્ષમતાની પણ તપાસ થશે
હાઇકોર્ટના આદેશનો એક ખાસ મહત્વનો ભાગ એ છે કે CBI માત્ર ઘટનાની સામાન્ય તપાસ નહીં કરે, પરંતુ તત્કાલીન SHO અશ્વિની કુમાર દુબેની શૂટિંગ અને નિશાનેબાજીની ક્ષમતાની પણ તપાસ કરશે.કારણ કે પોલીસ વર્ઝન મુજબ રાત્રિના સમયે આશરે 15 મીટરના અંતરેથી થયેલી ફાયરિંગમાં આરોપીના બંને પગમાં ગોળી વાગી હતી. હવે તપાસ એજન્સી એ બાબતની તપાસ કરશે કે પોલીસ અધિકારી પાસે આ પ્રકારની ફાયરિંગ કરવાની વાસ્તવિક ક્ષમતા હતી કે નહીં અને પોલીસની FIRમાં દર્શાવવામાં આવેલી ઘટના ભૌતિક તથા વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓ સાથે મેળ ખાય છે કે નહીં.
હાઇકોર્ટે CBIને સોંપી તપાસ
આ તમામ સવાલોને ધ્યાનમાં રાખીને અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટની લખનૌ બેન્ચે શ્રાવસ્તીના આ કથિત હાફ એન્કાઉન્ટરની તપાસ કેન્દ્રીય તપાસ બ્યુરો એટલે કે CBIને સોંપવાનો આદેશ આપ્યો છે.કોર્ટએ CBIને સમગ્ર ઘટનાની તપાસ કરીને ત્રણ મહિનાની અંદર રિપોર્ટ રજૂ કરવા સૂચના આપી છે. તપાસ દરમિયાન પોલીસની FIRમાં દર્શાવવામાં આવેલા ઘટનાક્રમની સાથે-સાથે ઘટનાસ્થળની ભૌતિક સ્થિતિ, પોલીસકર્મીઓની સંખ્યા અને તેમની સ્થિતિ, ફાયરિંગની દિશા, અંતર તથા સંબંધિત અધિકારીઓની શૂટિંગ ક્ષમતાની પણ તપાસ કરવામાં આવશે.
પોલીસની કહાની હવે તપાસના ઘેરામાં
આ મામલામાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે હાઇકોર્ટે હજુ સુધી પોલીસને દોષિત જાહેર કરી નથી. પરંતુ કોર્ટના પ્રશ્નોએ પોલીસ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા ઘટનાક્રમમાં રહેલી કેટલીક બાબતોની તપાસ જરૂરી હોવાનું સ્પષ્ટ કર્યું છે.એક તરફ પોલીસનું કહેવું છે કે આરોપીએ પોલીસ પર ફાયરિંગ કર્યું અને ત્યારબાદ પોલીસને જવાબી કાર્યવાહી કરવી પડી. બીજી તરફ કોર્ટ એ જાણવા માગે છે કે જો આરોપી મોટી સંખ્યામાં પોલીસકર્મીઓથી ઘેરાયેલો હતો, તો ફાયરિંગનો સમગ્ર ઘટનાક્રમ વાસ્તવમાં કેવી રીતે બન્યો હતો.
ખાસ કરીને 13 પોલીસકર્મીઓની હાજરી છતાં કોઈને ગોળી ન લાગવી, એક જીપમાં 13 પોલીસકર્મીઓ હોવાનો દાવો, રાત્રિના અંધકારમાં 15 મીટરના અંતરેથી ફાયરિંગ, અને આરોપીના બંને પગમાં ગોળી લાગવી—આ તમામ મુદ્દાઓ હવે CBI તપાસના કેન્દ્રમાં રહેશે.
હવે CBI તપાસથી શું ખુલશે?
CBI તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકશે કે શ્રાવસ્તીમાં મે 2025માં થયેલી આ કાર્યવાહી પોલીસની FIRમાં દર્શાવ્યા મુજબ જ બની હતી કે ઘટનાક્રમના કેટલાક ભાગોમાં વધુ તપાસની જરૂર છે.તપાસ એજન્સી માટે મુખ્ય પ્રશ્નો રહેશે કે પોલીસ ટીમ વાસ્તવમાં કેટલા વાહનોમાં આવી હતી, 13 પોલીસકર્મીઓની ગાડીમાં હાજરી અંગેનો દાવો કેટલો વ્યવહારુ છે, ઘટનાસ્થળે કુલ 23 પોલીસકર્મીઓ ક્યાં અને કઈ સ્થિતિમાં ઊભા હતા, આરોપીએ કઈ દિશામાં ગોળીબાર કર્યો, પોલીસ તરફથી કેટલા રાઉન્ડ ફાયર કરવામાં આવ્યા અને આરોપીના બંને પગમાં ગોળી લાગવાની પરિસ્થિતિ કેવી રીતે બની.સાથે જ તત્કાલીન SHO અશ્વિની કુમાર દુબેની શૂટિંગ ક્ષમતાની તપાસ પણ આ કેસમાં મહત્વની બની શકે છે. હાઇકોર્ટના આદેશ બાદ હવે આ તમામ પ્રશ્નોના જવાબ તપાસના વૈજ્ઞાનિક અને દસ્તાવેજી પુરાવાઓના આધારે શોધવામાં આવશે.
શું આ ‘ફેક એન્કાઉન્ટર’ સાબિત થયું છે?
હાલમાં એવું કહેવું યોગ્ય નથી કે કોર્ટએ આ ઘટનાને ફેક એન્કાઉન્ટર જાહેર કર્યું છે. હાઇકોર્ટે માત્ર પોલીસના વર્ઝન સાથે જોડાયેલા પ્રશ્નો અને વિરોધાભાસોની તપાસ જરૂરી માનીને CBI તપાસનો આદેશ આપ્યો છે.અર્થાત, હવે અંતિમ સત્ય CBIની તપાસ અને તેના આધારે આગળની કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. કોર્ટના સવાલો એ દર્શાવે છે કે ઘટનાક્રમના કેટલાક પાસાઓ અંગે સંતોષકારક જવાબ મેળવવાની જરૂર છે.
શ્રાવસ્તીના કથિત હાફ એન્કાઉન્ટરમાં હવે પોલીસની કહાનીની CBI તપાસ કરશે. એક જીપમાં 13 પોલીસકર્મીઓ કેવી રીતે બેઠા હતા, પોલીસકર્મીઓથી ઘેરાયેલા આરોપીની ફાયરિંગમાં કોઈ પોલીસકર્મીને ગોળી કેમ ન લાગી, રાત્રિના અંધકારમાં 15 મીટરના અંતરેથી બંને પગમાં ચોક્કસ ગોળી કેવી રીતે લાગી અને તત્કાલીન SHO અશ્વિની કુમાર દુબેની શૂટિંગ ક્ષમતા કેટલી છે—આ તમામ સવાલોના જવાબ હવે તપાસમાં શોધાશે. CBIને ત્રણ મહિનામાં તપાસ પૂર્ણ કરીને હાઇકોર્ટમાં રિપોર્ટ રજૂ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
