શનિવારે સવારે ૧૧:૪૫ વાગ્યે દેશભરમાં અસંખ્ય મોબાઇલ ફોન પર એક સાથે સાયરન જેવો અવાજ વાગવા લાગ્યો. હિન્દી અને અંગ્રેજી બંનેમાં પ્રદર્શિત એક સંદેશ સ્ક્રીન પર દેખાયો. સાયરન બંધ થયા પછી મોબાઇલ ઉપકરણ દ્વારા સંદેશને મોટેથી વાંચવામાં આવ્યો. આનાથી ઘણા લોકોને તકલીફ પડી જ્યારે અન્ય લોકો મૂંઝવણમાં મુકાયા. જોકે સરકારે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ગભરાવાની કોઈ જરૂર નથી.
આ સંદેશ રાષ્ટ્રીય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળ (NDMA) દ્વારા કટોકટી મોબાઇલ ચેતવણી સિસ્ટમ માટેના અજમાયશના ભાગ રૂપે મોકલવામાં આવ્યો હતો. ૨જી મેના રોજ NDMA એ કટોકટી દરમિયાન જનતાને માહિતી પ્રસારિત કરવાની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે આ ‘સેલ બ્રોડકાસ્ટ ચેતવણી સિસ્ટમ’નું પરીક્ષણ કર્યું.
કટોકટી સંદેશાઓનું એક સાથે રાષ્ટ્રવ્યાપી પરીક્ષણ
શનિવારે દેશના દરેક રાજ્યની રાજધાનીઓ તેમજ સમગ્ર દિલ્હી-NCR માં તમામ મોબાઇલ ફોન પર એક સાથે એક પરીક્ષણ સંદેશ મોકલવામાં આવ્યો. આ સંદેશ હિન્દી અને અંગ્રેજી ઉપરાંત બધી પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં પ્રસારિત કરવામાં આવ્યો હતો. આ સંદેશમાં લોકોને જણાવવામાં આવ્યું હતું કે આ ફક્ત એક પરીક્ષણ હતું અને તેમના તરફથી કોઈ પગલાં લેવાની જરૂર નથી.
બે દિવસ પહેલા જ સરકારે એક સંદેશ જારી કરીને લોકોને પરીક્ષણ ચેતવણી મળતાં ગભરાવાની અપીલ કરી હતી. શનિવારનો સંદેશ ફક્ત કટોકટીની પરિસ્થિતિઓ દરમિયાન ઉપયોગ માટે રચાયેલ ચેતવણી પ્રણાલીની કાર્યક્ષમતા ચકાસવા માટે મોકલવામાં આવ્યો હતો.
‘SACHET’ સિસ્ટમ: સ્વદેશી રીતે વિકસિત
કટોકટી દરમિયાન જનતાને રીઅલ-ટાઇમ ચેતવણીઓ પ્રદાન કરવા માટે સરકારી એજન્સી સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ ટેલિમેટિક્સ (C-DOT) – એ ‘SACHET’ નામની એક સંકલિત ચેતવણી પ્રણાલી વિકસાવી છે. ‘Sachet’ (જેનો અર્થ ‘ચેતવણી’ થાય છે) તરીકે ઓળખાતી આ સિસ્ટમ કોમન એલર્ટિંગ પ્રોટોકોલ (CAP) પર આધારિત છે. તે હવે દેશના તમામ 36 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સક્રિય થઈ ગઈ છે.
સેલ બ્રોડકાસ્ટ ટેકનોલોજી દ્વારા રીઅલ-ટાઇમ ચેતવણીઓ
NDMA એ મોબાઇલ SMS સેવાઓને ‘સેલ બ્રોડકાસ્ટ’ (CB) ટેકનોલોજી સાથે સંકલિત કરી છે. આ સંકલન ખાતરી કરે છે કે નિયુક્ત ભૌગોલિક ક્ષેત્રમાં તમામ સક્રિય મોબાઇલ ફોનને એક સાથે ચેતવણી મળે. પરિણામે આ કટોકટીના સમયમાં વાસ્તવિક સમયની માહિતીનો પ્રસાર શક્ય બનાવે છે. સરકાર દ્વારા અત્યાર સુધીમાં 134 અબજથી વધુ ચેતવણીઓ મોકલવામાં આવી છે.
અહેવાલો અનુસાર આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ હવામાન પરિવર્તન અને ચક્રવાત જેવી વિવિધ કુદરતી આફતો અંગે ચેતવણીઓ આપવા માટે કરવામાં આવ્યો છે. આજની તારીખમાં 19 થી વધુ ભારતીય ભાષાઓમાં 134 અબજથી વધુ SMS ચેતવણીઓ મોકલવામાં આવી છે. કોઈપણ કટોકટીની પરિસ્થિતિ દરમિયાન લોકોને તાત્કાલિક ચેતવણીઓ આપવા માટે આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
