સિનેમા જગત સાથે જોડાયેલા એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારે સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ફિલ્મ સર્ટિફિકેશન એટલે કે CBFCનું પુનર્ગઠન કર્યું છે. લગભગ નવ વર્ષ બાદ નવા 18 સભ્યોની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. નવી ટીમમાં બોલિવૂડથી લઈને પ્રાદેશિક સિનેમા, ટેલિવિઝન, સંગીત, લેખન અને થિયેટર ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા જાણીતા ચહેરાઓને સ્થાન મળ્યું છે. પ્રીતિ ઝિન્ટા, પંકજ ત્રિપાઠી, સુનીલ શેટ્ટી, પલ્લવી જોશી, રૂપાલી ગાંગુલી, પ્રસેનજીત ચેટર્જી, પ્રિયદર્શન અને ત્રણ વખત ગ્રેમી એવોર્ડ જીતી ચૂકેલા સંગીતકાર રિકી કેજ સહિત કુલ 18 સભ્યોની નવી ટીમ બનાવવામાં આવી છે.
માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયે 16 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ CBFCના પુનર્ગઠનની જાહેરાત કરી હતી. સરકાર દ્વારા સિનેમેટોગ્રાફ એક્ટ, 1952ની કલમ 3(1) અને સિનેમેટોગ્રાફ (સર્ટિફિકેશન) રૂલ્સ, 2024ના નિયમ 3 હેઠળ મળેલી સત્તાનો ઉપયોગ કરીને આ નવી રચના કરવામાં આવી છે. નવી બોર્ડ ટીમ તાત્કાલિક અસરથી કાર્યરત થઈ છે અને ત્રણ વર્ષ સુધી અથવા કેન્દ્ર સરકારના આગામી આદેશ સુધી, બેમાંથી જે વહેલું હોય ત્યાં સુધી કામ કરશે.
CBFCની નવી ટીમમાં વિવિધ ક્ષેત્રોના જાણીતા લોકોને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. સત્તાવાર યાદી મુજબ વિનોદ અનુપમ, મનોજ જોશી, અભિષેક જૈન, રિકી કેજ, પ્રિયદર્શન, સુનીલ શેટ્ટી, હંસરાજ હંસ, સુપ્રિયા યાર્લાગડ્ડા, યતીન્દ્ર મિશ્રા, રૂપાલી ગાંગુલી, પ્રીતિ ઝિન્ટા, નીલા માધવ પાંડા, પંકજ ત્રિપાઠી, પ્રસેનજીત ચેટર્જી, પલ્લવી જોશી, નિશિગંધા વાડ, વામન કેન્દ્રે અને રમેશ પતંગેનો સમાવેશ થાય છે. નવી બોર્ડમાં પ્રીતિ ઝિન્ટા અને પંકજ ત્રિપાઠી જેવા જાણીતા કલાકારોને સ્થાન મળ્યું છે. પ્રીતિ ઝિન્ટા લાંબા સમયથી હિન્દી ફિલ્મોમાં સક્રિય છે, જ્યારે પંકજ ત્રિપાઠી પોતાના અભિનય માટે જાણીતા છે. સુનીલ શેટ્ટી પણ નવી ટીમનો ભાગ બન્યા છે. આ ઉપરાંત પલ્લવી જોશી, પ્રસેનજીત ચેટર્જી, મનોજ જોશી અને રૂપાલી ગાંગુલી જેવા કલાકારો પણ બોર્ડમાં સામેલ થયા છે.
ફિલ્મ નિર્માણ અને દિગ્દર્શન ક્ષેત્રમાંથી પ્રિયદર્શન, અભિષેક જૈન અને નીલા માધવ પાંડા જેવા નામોને સ્થાન મળ્યું છે. ગુજરાતી ફિલ્મ જગત સાથે જોડાયેલા દિગ્દર્શક અભિષેક જૈનનો પણ નવી ટીમમાં સમાવેશ થયો છે. સંગીત ક્ષેત્રમાંથી રિકી કેજ અને ગાયક હંસરાજ હંસને સ્થાન મળ્યું છે. લેખન અને સાહિત્ય ક્ષેત્રમાંથી યતીન્દ્ર મિશ્રા અને રમેશ પતંગેનો સમાવેશ થયો છે, જ્યારે થિયેટર ક્ષેત્રમાંથી વામન કેન્દ્રે નવી ટીમમાં યથાવત રાખવામાં આવ્યા છે.
નવી CBFC ટીમમાં સામેલ 18 સભ્યોની સંપૂર્ણ યાદી આ મુજબ છે:
- વિનોદ અનુપમ – ફિલ્મ વિવેચક
- મનોજ જોશી – અભિનેતા
- અભિષેક જૈન – ગુજરાતી ફિલ્મ દિગ્દર્શક
- રિકી કેજ – ગ્રેમી એવોર્ડ વિજેતા સંગીતકાર
- પ્રિયદર્શન – ફિલ્મ દિગ્દર્શક
- સુનીલ શેટ્ટી – અભિનેતા
- હંસરાજ હંસ – ગાયક અને પૂર્વ સાંસદ
- સુપ્રિયા યાર્લાગડ્ડા – ફિલ્મ નિર્માતા
- યતીન્દ્ર મિશ્રા – કવિ અને લેખક
- રૂપાલી ગાંગુલી – ટેલિવિઝન અભિનેત્રી
- પ્રીતિ ઝિન્ટા – અભિનેત્રી
- નીલા માધવ પાંડા – ફિલ્મમેકર
- પંકજ ત્રિપાઠી – અભિનેતા
- પ્રસેનજીત ચેટર્જી – અભિનેતા
- પલ્લવી જોશી – અભિનેત્રી અને ફિલ્મ નિર્માતા
- નિશિગંધા વાડ – અભિનેત્રી અને લેખિકા
- વામન કેન્દ્રે – થિયેટર દિગ્દર્શક
- રમેશ પતંગે – લેખક
આ પુનર્ગઠનની ખાસ વાત એ છે કે અગાઉની બોર્ડ રચના 2017માં કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ નવી બોર્ડ રચના ન થતાં જૂના સભ્યોમાંથી કેટલાક સભ્યો નિયત સમયગાળા બાદ પણ તેમના અનુગામીઓની નિમણૂક થાય ત્યાં સુધી ચાલુ રહ્યા હતા. હવે કેન્દ્ર સરકારે નવી 18 સભ્યોની ટીમ જાહેર કરી છે. અગાઉના બોર્ડમાંથી વામન કેન્દ્રે અને રમેશ પતંગેને નવી ટીમમાં પણ સ્થાન મળ્યું છે. CBFCના અધ્યક્ષ પદમાં જોકે આ વખતે ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. શશિ શેખર વેમ્પતિ બોર્ડના ચેરપર્સન તરીકે યથાવત રહેશે. કેન્દ્ર સરકારે મે 2026માં તેમને CBFCના અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કર્યા હતા. તે સમયે પ્રસૂન જોશીએ પ્રસાર ભારતીના ચેરમેન બન્યા બાદ CBFCના અધ્યક્ષ પદેથી રાજીનામું આપ્યું હતું અને ત્યારબાદ વેમ્પતિની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.
CBFC ફિલ્મોને પ્રમાણપત્ર આપવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ફિલ્મની સામગ્રી, વય આધારિત પ્રમાણપત્ર અને જરૂરી ફેરફારો અંગે બોર્ડની કામગીરી લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહે છે. નવી ટીમની રચના એવા સમયે થઈ છે જ્યારે ફિલ્મોમાં કટ્સ, સર્ટિફિકેશન પ્રક્રિયા અને ફિલ્મોને રિલીઝ માટે મંજૂરી મળવામાં થતા વિલંબ અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે. તાજેતરના વર્ષોમાં કેટલીક ફિલ્મોના સર્ટિફિકેશનને લઈને ફિલ્મ નિર્માતાઓ અને CBFC વચ્ચે મતભેદ પણ સામે આવ્યા છે. ખાસ કરીને ફિલ્મોના દૃશ્યો, સંવાદો અને સંવેદનશીલ વિષયો અંગે બોર્ડ દ્વારા સૂચવવામાં આવતા ફેરફારોને લઈને ચર્ચા થતી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં નવી બોર્ડ ટીમમાં ફિલ્મ ઉદ્યોગના વિવિધ ક્ષેત્રોના લોકોને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.
નવી ટીમમાં એક તરફ પ્રીતિ ઝિન્ટા, પંકજ ત્રિપાઠી અને સુનીલ શેટ્ટી જેવા લોકપ્રિય કલાકારો છે, તો બીજી તરફ પ્રિયદર્શન અને અભિષેક જૈન જેવા દિગ્દર્શકો, રિકી કેજ જેવા સંગીતકાર, યતીન્દ્ર મિશ્રા અને રમેશ પતંગે જેવા લેખકો તેમજ થિયેટર સાથે જોડાયેલા વામન કેન્દ્રે જેવા સભ્યો છે. આ રીતે બોર્ડમાં સિનેમાના અલગ-અલગ ક્ષેત્રોને સ્થાન મળ્યું છે. સુનીલ શેટ્ટીએ પોતાની નિમણૂક બાદ કહ્યું છે કે ફિલ્મમેકર્સને સર્જનાત્મક સ્વતંત્રતા આપવાની સાથે દર્શકો અને દેશ પ્રત્યેની જવાબદારી વચ્ચે સંતુલન જરૂરી છે. તેમણે CBFCને માત્ર ‘સેન્સર બોર્ડ’ તરીકે નહીં પરંતુ ફિલ્મ સર્ટિફિકેશન બોડી તરીકે જોવાની વાત પણ કરી છે. હવે નવી 18 સભ્યોની ટીમ સામે ફિલ્મોના સર્ટિફિકેશન અને વિવિધ પ્રકારના કન્ટેન્ટ અંગે નિર્ણય લેવાની જવાબદારી રહેશે. ત્રણ વર્ષના કાર્યકાળ દરમિયાન બોર્ડ દ્વારા લેવામાં આવતા નિર્ણયો અને ફિલ્મ સર્ટિફિકેશનની પ્રક્રિયામાં શું ફેરફાર જોવા મળે છે તેના પર ફિલ્મ ઉદ્યોગની નજર રહેશે.
