સુરત શહેરમાં ઈલેક્ટ્રિક વાહનોનું ચલણ સતત વધી રહ્યું છે. પેટ્રોલ-ડીઝલના વધતા ખર્ચ વચ્ચે લોકો ઈ-વાહનો તરફ વળી રહ્યા છે, ત્યારે સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા ગ્રીન ઈ-વ્હીકલ પોલીસી હેઠળ આપવામાં આવતી 100 ટકા વાહન વેરાની રાહતની નાણાકીય અસર પણ સામે આવી છે. એક વર્ષના આંકડા પ્રમાણે શહેરમાં 19,190 ઈલેક્ટ્રિક વાહનોને કુલ રૂ.30.73 કરોડની વાહન વેરાની રાહત આપવામાં આવી છે. એટલે કે આ વાહનો પાસેથી પાલિકાને મળવાની સંભવિત વાહન વેરાની આટલી રકમ વસૂલવામાં આવી નથી. 9 જૂન 2024થી 9 જૂન 2025 સુધીના એક વર્ષ દરમિયાન મળેલી આ ટેક્સ રાહતમાં સૌથી વધુ સંખ્યા ઈ-ટુ-વ્હીલરની છે. જોકે, સંખ્યા સૌથી વધુ હોવા છતાં પાલિકાની છોડાયેલી આવકમાં તેમનો હિસ્સો સૌથી મોટો નથી. બીજી તરફ ઈ-ફોર-વ્હીલરની સંખ્યા ઓછી હોવા છતાં કુલ ટેક્સ રાહતની રકમમાં તેમનો હિસ્સો સૌથી મોટો રહ્યો છે.
વાહન કર વિભાગના આંકડા પ્રમાણે એક વર્ષમાં સુરત શહેરમાં કુલ 19,190 ઈલેક્ટ્રિક વાહનોને 100 ટકા વાહન વેરાની રાહત આપવામાં આવી છે. આ તમામ વાહનોને મળેલી રાહતની કુલ રકમ રૂ.30,73,94,570 છે. એટલે કે એક ઈ-વાહન દીઠ સરેરાશ આશરે રૂ.16,016ની ટેક્સ રાહત આપવામાં આવી છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ગ્રીન ઈ-વ્હીકલ પોલીસી હેઠળ ઈલેક્ટ્રિક વાહનોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આપવામાં આવતી કર રાહતનો લાભ મોટી સંખ્યામાં વાહન માલિકો લઈ રહ્યા છે. સાથે જ આ રાહતના કારણે પાલિકાની વાહન વેરામાંથી થનારી સંભવિત આવક પર પણ નાણાકીય અસર થઈ રહી છે.
ટેક્સ રાહત મેળવનારા ઈ-વાહનોમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ઈ-ટુ-વ્હીલરનો છે. એક વર્ષમાં કુલ 15,092 ઈ-ટુ-વ્હીલરને રૂ.3,71,23,991ની ટેક્સ રાહત આપવામાં આવી છે. કુલ 19,190 લાભાર્થી ઈ-વાહનોમાંથી 15,092 વાહનો ટુ-વ્હીલર હોવાથી કુલ સંખ્યામાં તેમનો હિસ્સો આશરે 78.6 ટકા છે. એટલે કે ટેક્સ રાહત મેળવનારા લગભગ દર પાંચમાંથી ચાર ઈ-વાહન ટુ-વ્હીલર છે. જોકે, ટેક્સ રાહતની કુલ રકમની વાત કરીએ તો ટુ-વ્હીલરનો હિસ્સો માત્ર આશરે 12.1 ટકા છે. એક ઈ-ટુ-વ્હીલર દીઠ સરેરાશ રૂ.2,460 જેટલી ટેક્સ રાહત આપવામાં આવી છે.
ઈ-ફોર-વ્હીલરના આંકડા ટુ-વ્હીલરની સરખામણીએ તદ્દન અલગ છે. એક વર્ષમાં કુલ 3,824 ઈ-ફોર-વ્હીલરને રૂ.26,75,78,284ની ટેક્સ રાહત આપવામાં આવી છે. કુલ લાભાર્થી ઈ-વાહનોમાં ઈ-ફોર-વ્હીલરનો હિસ્સો આશરે 19.9 ટકા છે. એટલે કે કુલ ઈ-વાહનોમાં પાંચમાંથી એક કરતાં પણ ઓછા વાહનો ફોર-વ્હીલર છે. તેમ છતાં પાલિકાએ આપેલી કુલ ટેક્સ રાહતની રકમમાં ઈ-ફોર-વ્હીલરનો હિસ્સો લગભગ 87 ટકા જેટલો છે. એક ઈ-ફોર-વ્હીલર દીઠ સરેરાશ આશરે રૂ.69,973ની ટેક્સ રાહત આપવામાં આવી છે. આ રીતે જોવામાં આવે તો એક ઈ-ફોર-વ્હીલર પર મળતી સરેરાશ ટેક્સ રાહત ઈ-ટુ-વ્હીલરની સરખામણીએ ઘણી વધારે છે.
એક વર્ષના આંકડા ઈ-વાહનોના પ્રકાર પ્રમાણે પાલિકાની આવક પર પડતી અસરનો તફાવત સ્પષ્ટ કરે છે. ઈ-ટુ-વ્હીલરની સંખ્યા ઈ-ફોર-વ્હીલર કરતાં લગભગ ચાર ગણી છે. તેમ છતાં ટુ-વ્હીલર માટે આપવામાં આવેલી કુલ ટેક્સ રાહત માત્ર રૂ.3.71 કરોડ છે, જ્યારે ફોર-વ્હીલર માટે આ રકમ રૂ.26.75 કરોડથી વધુ છે. એટલે કે ઈ-વાહનોની સંખ્યામાં ટુ-વ્હીલરનો હિસ્સો ઘણો મોટો હોવા છતાં પાલિકાની છોડાયેલી વાહન વેરાની આવકમાં ફોર-વ્હીલરનો હિસ્સો સૌથી મોટો છે. તેનું મુખ્ય કારણ એક ઈ-ફોર-વ્હીલર પર મળતી સરેરાશ ટેક્સ રાહત ટુ-વ્હીલરની સરખામણીએ ઘણી વધારે હોવું છે.
ઈ-થ્રી-વ્હીલર અને અન્ય કેટેગરીના ઈ-વાહનોને પણ ગ્રીન ઈ-વ્હીકલ પોલીસી હેઠળ ટેક્સ રાહત આપવામાં આવી છે. એક વર્ષમાં 165 ઈ-થ્રી-વ્હીલરને કુલ રૂ.16,20,668ની રાહત મળી છે. આ ઉપરાંત અન્ય કેટેગરીના 109 ઈ-વાહનોને રૂ.10,71,626ની ટેક્સ રાહત આપવામાં આવી છે. આમ, ઈ-થ્રી-વ્હીલર અને અન્ય કેટેગરીના કુલ 274 વાહનોને મળીને રૂ.26,92,294ની રાહત આપવામાં આવી છે. એક તરફ આ આંકડા શહેરમાં ઈલેક્ટ્રિક વાહનો પ્રત્યે વધતા વલણને દર્શાવે છે. 100 ટકા વાહન વેરાની રાહત મળતી હોવાથી ઈલેક્ટ્રિક વાહન ખરીદનારા લોકોને સીધો આર્થિક લાભ મળે છે. બીજી તરફ આ રાહતને કારણે પાલિકાને વાહન વેરામાંથી મળવાની સંભવિત આવકમાં ઘટાડો થાય છે.
એક વર્ષમાં 19,190 ઈ-વાહનોને રૂ.30.73 કરોડની રાહત મળવી એ પાલિકાના વાહન વેરા વિભાગ માટે નોંધપાત્ર રકમ છે. ખાસ કરીને ઈ-ફોર-વ્હીલર માટે આપવામાં આવેલી રૂ.26.75 કરોડથી વધુની રાહતને કારણે કુલ અસરનો મોટો હિસ્સો આ કેટેગરીમાંથી આવ્યો છે. આમ, ગ્રીન ઈ-વ્હીકલ પોલીસી હેઠળ ઈલેક્ટ્રિક વાહનોને આપવામાં આવતી 100 ટકા ટેક્સ રાહતથી શહેરમાં ઈ-વાહનોને પ્રોત્સાહન મળી રહ્યું છે, પરંતુ તેની સાથે સુરત મહાનગરપાલિકાની વાહન વેરાની સંભવિત આવક પર પડતી નાણાકીય અસર પણ સ્પષ્ટપણે સામે આવી છે. એક વર્ષના આંકડા મુજબ ઈ-વાહનોની સંખ્યા વધવાની સાથે આ ટેક્સ રાહતનો કુલ આર્થિક વ્યાપ પણ નોંધપાત્ર રહ્યો છે.
