દેશભરમાં લોકો જે ચોમાસાની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા હતા, તે હવે ફરી ગતિ પકડતું જોવા મળી રહ્યું છે. ખાસ કરીને મુંબઈમાં રવિવારે સવારે સીઝનનો પ્રથમ સારો વરસાદ નોંધાતા લોકોને ભારે ગરમી અને ભેજમાંથી રાહત મળી છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી મુંબઈ સહિત મહારાષ્ટ્રના અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદની રાહ જોવાઈ રહી હતી, જે હવે પૂરી થઈ છે. હવામાન વિભાગ (IMD)ના જણાવ્યા અનુસાર, દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું જૂનના પ્રથમ સપ્તાહમાં દક્ષિણ કોંકણ સુધી પહોંચી ગયું હતું. પરંતુ ત્યારબાદ તે મહારાષ્ટ્રના સોલાપુર નજીક લગભગ 14 દિવસ સુધી સ્થિર રહ્યું હતું. હવે પરિસ્થિતિમાં સુધારો જોવા મળી રહ્યો છે અને 23 જૂનની આસપાસ ચોમાસું ફરી આગળ વધવાની શક્યતા છે.
મુંબઈમાં થયેલા વરસાદ પાછળ એક ખાસ હવામાન પ્રક્રિયા જવાબદાર છે. અરબી સમુદ્રમાંથી આવતી ભેજવાળી હવાઓ પશ્ચિમી ઘાટની પહાડીઓ સાથે અથડાય છે. ત્યારબાદ આ હવાઓ ઉપર ઊઠીને ઠંડી પડે છે અને વાદળોમાં ફેરવાય છે. આ વાદળો પછી મુંબઈ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં વરસાદ લાવે છે. આ જ કારણ છે કે મુંબઈમાં અચાનક સારો વરસાદ જોવા મળ્યો. જોકે દેશના ઘણા વિસ્તારોમાં હજુ પણ ચોમાસું સંપૂર્ણ રીતે પહોંચ્યું નથી. હાલમાં પ્રી-મોન્સુન પ્રવૃત્તિઓ સક્રિય છે. બીજી તરફ, ગરમીનો પ્રકોપ પણ યથાવત છે. મધ્ય પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ, ગુજરાત, રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર અને તેલંગાણાના ઘણા શહેરોમાં તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ નોંધાઈ રહ્યું છે.
ઉત્તર પ્રદેશનું બાંદા શહેર દેશનું સૌથી ગરમ શહેર રહ્યું, જ્યાં તાપમાન 44.2 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું હતું. પ્રયાગરાજમાં 43.6 ડિગ્રી, મધ્ય પ્રદેશના ખજુરાહોમાં 42.4 ડિગ્રી અને મહારાષ્ટ્રના બ્રહ્મપુરીમાં 42.1 ડિગ્રી તાપમાન નોંધાયું હતું. દિલ્હીમાં પણ પારો 40 ડિગ્રીની આસપાસ રહ્યો હતો. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર આગામી થોડા દિવસોમાં ચોમાસું મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા, ઓડિશા, ઝારખંડ, બિહાર અને છત્તીસગઢના કેટલાક ભાગોમાં આગળ વધી શકે છે. સેટેલાઇટ તસવીરોમાં પણ વાદળોની સંખ્યામાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે, જે ચોમાસાના સક્રિય થવાના સંકેત આપી રહ્યા છે.
21 જૂનથી 26 જૂન દરમિયાન મધ્ય પ્રદેશ, વિદર્ભ અને છત્તીસગઢના અનેક વિસ્તારોમાં સારો વરસાદ થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. હાલમાં ચોમાસું ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારની સરહદ નજીક સ્થિર છે, પરંતુ 23 જૂન પછી તે ફરી આગળ વધે તેવી શક્યતા છે. આગામી બે દિવસના હવામાનની વાત કરીએ તો ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના આસામ, મેઘાલય, સિક્કિમ અને અરુણાચલ પ્રદેશમાં ભારે વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે. આ વિસ્તારો માટે ઓરેન્જ એલર્ટ પણ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. બીજી તરફ, ઉત્તર પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રના વિદર્ભ વિસ્તારમાં હીટવેવની સ્થિતિ યથાવત રહી શકે છે. દક્ષિણ ભારતના તમિલનાડુ, કેરળ, કર્ણાટક અને તેલંગાણામાં પણ ભારે વરસાદની સંભાવના છે. સાથે જ નાગાલેન્ડ, મણિપુર, મિઝોરમ અને ત્રિપુરામાં પણ વરસાદી માહોલ જોવા મળી શકે છે. રાજસ્થાનમાં પ્રી-મોન્સુન સક્રિય બન્યું છે. બીકાનેરમાં વાવાઝોડા સાથે વરસાદ પડ્યો હતો, જ્યારે બારાં જિલ્લામાં બે ઇંચથી વધુ વરસાદ નોંધાયો હતો. મધ્ય પ્રદેશના અનેક જિલ્લાઓમાં પણ વાવાઝોડા અને વરસાદનું એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં હાલ ગરમી અને વરસાદ બંને પ્રકારનું હવામાન જોવા મળી રહ્યું છે. લખનઉમાં શનિવારે ટૂંકો વરસાદ નોંધાયો હતો, જ્યારે સોનભદ્ર જિલ્લામાં ભારે વરસાદ થયો હતો. બિહારમાં પણ કેટલાક જિલ્લાઓમાં વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે, પરંતુ અનેક વિસ્તારોમાં હીટવેવ જેવી સ્થિતિ યથાવત છે. ઉત્તરાખંડ અને હિમાચલ પ્રદેશના પહાડી વિસ્તારોમાં પણ વરસાદ અને તેજ પવનોની આગાહી કરવામાં આવી છે. હિમાચલમાં હજુ ચોમાસાનો સત્તાવાર પ્રવેશ થયો નથી, પરંતુ આગામી દિવસોમાં તેની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. એકંદરે જોઈએ તો દેશના ઘણા વિસ્તારોમાં ગરમી હજુ પણ લોકોને પરેશાન કરી રહી છે, પરંતુ મુંબઈમાં વરસાદની શરૂઆત અને ચોમાસું આગળ વધવાના સંકેતોને કારણે આગામી દિવસોમાં રાહત મળવાની આશા વધી છે. હવામાન નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી સપ્તાહ દરમિયાન ચોમાસું વધુ ઝડપથી આગળ વધશે અને દેશના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદી માહોલ સર્જાશે.
