આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મુસાફરી કરનારા મુસાફરો અને એરલાઇન ઉદ્યોગ માટે એક મોટી રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ઇન્ટરનેશનલ ફ્લાઇટ્સમાં ઉપયોગમાં લેવાતા એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) એટલે કે જેટ ફ્યુઅલના ભાવમાં 27 ટકાનો મોટો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. આ ઘટાડા બાદ એરલાઇન કંપનીઓના ઓપરેશનલ ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. જોકે, હાલના તબક્કે ઘરેલું ફ્લાઇટ્સના મુસાફરોને કોઈ સીધી રાહત મળી નથી, કારણ કે ડોમેસ્ટિક ફ્લાઇટ્સ માટે ATFના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ઇન્ટરનેશનલ ફ્લાઇટ્સ માટે જેટ ફ્યુઅલની કિંમતોમાં પ્રતિ કિલોલીટર 400 અમેરિકન ડોલરથી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો છે. નવા દર મુજબ હવે જેટ ફ્યુઅલની કિંમત લગભગ 1,100 અમેરિકન ડોલર પ્રતિ કિલોલીટર થઈ ગઈ છે. ભારતીય ચલણમાં તેની કિંમત અંદાજે 1.05 લાખ પ્રતિ કિલોલીટર જેટલી થાય છે. આ ઘટાડો એટલા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે કારણ કે માત્ર થોડા અઠવાડિયા પહેલા જ જેટ ફ્યુઅલના ભાવ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયા હતા. 1 મેના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ માટે ATFનો ભાવ વધીને 1,511.86 ડોલર પ્રતિ કિલોલીટર થયો હતો. તે પહેલાં એપ્રિલમાં પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલા યુદ્ધના તણાવ અને વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટના કારણે ભાવ 1,435.31 ડોલર પ્રતિ કિલોલીટર સુધી પહોંચી ગયા હતા.
વિશ્વભરના એરલાઇન ઉદ્યોગ માટે જેટ ફ્યુઅલ સૌથી મોટો ખર્ચ ગણાય છે. સામાન્ય રીતે એરલાઇનના કુલ ખર્ચમાં 35થી 40 ટકા હિસ્સો ફ્યુઅલનો હોય છે. તેથી ATFના ભાવમાં થતો મોટો ફેરફાર સીધી અસર એરલાઇન કંપનીઓના નફા અને મુસાફરોના ભાડા પર કરે છે. જોકે ઘણા મુસાફરોના મનમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું આ ઘટાડાનો લાભ હવે ટિકિટના ભાડામાં પણ જોવા મળશે? નિષ્ણાતોના મતે, તરત જ ભાડામાં ઘટાડો થવાની શક્યતા ઓછી છે. એરલાઇન કંપનીઓ પહેલા વધેલા ખર્ચની ભરપાઈ કરવાનો પ્રયાસ કરશે. જો આગામી કેટલાક અઠવાડિયા સુધી જેટ ફ્યુઅલના ભાવ નીચા જળવાઈ રહેશે, તો ભવિષ્યમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સના ભાડામાં થોડી રાહત જોવા મળી શકે છે.
બીજી તરફ ઘરેલું ફ્લાઇટ્સ માટે ATFના ભાવ યથાવત રાખવામાં આવ્યા છે. એરલાઇન્સને હજુ પણ ડોમેસ્ટિક સપ્લાય માટે 1,04,927 પ્રતિ કિલોલીટરનો જ દર ચૂકવવો પડશે. આ દર 1 એપ્રિલથી લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો અને જૂન મહિનામાં પણ તેમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. રસપ્રદ વાત એ છે કે મે મહિનામાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં જેટ ફ્યુઅલના ભાવમાં વધારો થયો હોવા છતાં સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ ઘરેલું ફ્લાઇટ્સ માટે ભાવ વધાર્યા નહોતા. વધેલા ખર્ચનો બોજ મુસાફરો પર નાખવાને બદલે કંપનીઓએ પોતે સહન કર્યો હતો. હવે જ્યારે વૈશ્વિક બજારમાં ભાવ ઘટ્યા છે ત્યારે તેનો સીધો લાભ આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સને આપવામાં આવ્યો છે. ભારતમાં જેટ ફ્યુઅલની કિંમતો લગભગ બે દાયકા પહેલાં નિયંત્રણમુક્ત કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી એરલાઇન કંપનીઓ સાથેના કરાર અને વૈશ્વિક બજારના દરોને આધારે કિંમતો નક્કી કરવામાં આવે છે. જોકે અસાધારણ પરિસ્થિતિઓમાં સરકાર અને ઓઇલ કંપનીઓ સંતુલિત અભિગમ અપનાવીને મુસાફરોના હિતોને પણ ધ્યાનમાં રાખે છે.
તાજેતરના મહિનાઓમાં પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલા તણાવ અને યુદ્ધના કારણે વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી હતી. તેના કારણે ક્રૂડ ઓઇલ અને જેટ ફ્યુઅલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો. હવે વૈશ્વિક બજારમાં સ્થિતિ થોડી સ્થિર થતાં ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. હાલ માટે સૌથી મોટો ફાયદો આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઇન કંપનીઓને મળ્યો છે. જો વૈશ્વિક બજારમાં આ નરમાઈ લાંબા સમય સુધી જળવાઈ રહેશે, તો આગામી મહિનાઓમાં વિદેશ જતાં મુસાફરોને પણ સસ્તી ટિકિટોના રૂપમાં તેનો લાભ મળી શકે છે.
