અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી એકવાર વધતો જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકાના રક્ષા પ્રધાન પીટ હેગસેથ (Pete Hegseth)એ ઈરાનને કડક ચેતવણી આપતાં જણાવ્યું છે કે જો તેહરાન પરમાણુ કરાર (Nuclear Deal) અંગે કોઈ સમજૂતી પર નહીં આવે, તો અમેરિકા વધુ ગંભીર અને ઘાતક સૈન્ય કાર્યવાહી કરવા માટે તૈયાર છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે અમેરિકી સેનાની શક્તિ પર કોઈ પ્રશ્ન ઉઠાવી શકાય નહીં અને દેશ પાસે આધુનિક હથિયારો તથા સૈન્ય ક્ષમતાની કોઈ કમી નથી.
પેન્ટાગન પ્રમુખની સીધી ચેતવણી
અમેરિકી રક્ષા પ્રધાન પીટ હેગસેથે એક ઈન્ટરવ્યૂ દરમિયાન કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાનને લઈને સ્પષ્ટ નીતિ ધરાવે છે. અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ઈરાન પરમાણુ હથિયારો વિકસાવવાની દિશામાં આગળ ન વધે. જો રાજદ્વારી પ્રયાસો નિષ્ફળ જશે, તો અમેરિકા પાસે અન્ય વિકલ્પો પણ ઉપલબ્ધ છે.
હેગસેથે કહ્યું:
“અમારી પાસે હથિયારો, મિસાઈલ સિસ્ટમો અને સૈન્ય ક્ષમતાની કોઈ અછત નથી. જો જરૂરી બનશે તો અમે વધુ કડક પગલાં લઈ શકીએ છીએ.”તેમના આ નિવેદનને ઈરાન માટે સીધી સૈન્ય ચેતવણી તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પ પ્રશાસનનું કડક વલણ
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમના વિરોધમાં રહ્યા છે. તેમના અગાઉના કાર્યકાળ દરમિયાન પણ અમેરિકા ઈરાન સાથેના પરમાણુ કરારમાંથી બહાર નીકળી ગયું હતું અને તેહરાન પર કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા.હવે ફરી સત્તામાં આવ્યા બાદ ટ્રમ્પ પ્રશાસન ઈરાન પર દબાણ વધારી રહ્યું છે. અમેરિકી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ઈરાને યુરેનિયમ સંવર્ધન (Uranium Enrichment) કાર્યક્રમને ઝડપી બનાવ્યો છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ચિંતાનો વિષય છે.
પરમાણુ કરારને લઈને અટવાયેલી ચર્ચાઓ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી પરમાણુ મુદ્દે પરોક્ષ ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. જોકે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ સમજૂતી થઈ શકી નથી.વોશિંગ્ટનનું કહેવું છે કે ઈરાને પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર કડક નિયંત્રણ સ્વીકારવું પડશે, જ્યારે ઈરાન અમેરિકી પ્રતિબંધો હટાવવાની માંગ કરી રહ્યું છે. બંને પક્ષોના કડક વલણને કારણે વાતચીત આગળ વધી રહી નથી.
ઈરાનની પ્રતિક્રિયા
ઈરાનના નેતાઓ વારંવાર કહી ચૂક્યા છે કે તેમનો પરમાણુ કાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે છે અને તેઓ પરમાણુ બોમ્બ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા નથી.તેહરાનનું કહેવું છે કે અમેરિકા સતત ધમકીઓ આપીને પ્રદેશમાં અસ્થિરતા ફેલાવી રહ્યું છે. ઈરાની અધિકારીઓએ અગાઉ પણ ચેતવણી આપી હતી કે જો તેમના પર હુમલો કરવામાં આવશે તો તેનો જોરદાર જવાબ આપવામાં આવશે.
મધ્ય પૂર્વમાં વધી શકે છે તણાવ
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો વિવાદ વધુ ઉગ્ર બનશે તો સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં અસ્થિરતા વધી શકે છે.હોર્મુઝ જળમાર્ગ, પર્શિયન ગલ્ફ અને અન્ય વ્યૂહાત્મક વિસ્તારોમાં તણાવ વધવાથી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર પણ અસર પડી શકે છે. વિશ્વના ઘણા દેશો હાલ બંને દેશોને સંયમ રાખવાની અપીલ કરી રહ્યા છે.
અમેરિકાની સૈન્ય તૈયારી
અમેરિકી સેનાએ મધ્ય પૂર્વમાં પોતાની હાજરી મજબૂત બનાવી છે. એરક્રાફ્ટ કેરિયર, યુદ્ધજહાજો, મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ અને એર ફોર્સ યુનિટ્સને હાઈ એલર્ટ પર રાખવામાં આવ્યા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. પેન્ટાગનનું કહેવું છે કે કોઈપણ પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા માટે અમેરિકા સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર છે અને તેના હિતો તથા સાથી દેશોની સુરક્ષા માટે જરૂરી તમામ પગલાં લેવામાં આવશે.
વૈશ્વિક ચિંતાઓમાં વધારો
યુરોપિયન દેશો અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સહિતની અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓએ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે રાજદ્વારી ઉકેલ લાવવાની અપીલ કરી છે.નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો બંને દેશો વચ્ચે સીધો સૈન્ય સંઘર્ષ શરૂ થશે તો તેની અસર માત્ર મધ્ય પૂર્વ પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, ઊર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર પણ પડશે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા પરમાણુ વિવાદે ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતા વધારી છે. અમેરિકી રક્ષા પ્રધાન પીટ હેગસેથની તાજેતરની ચેતવણી દર્શાવે છે કે ટ્રમ્પ પ્રશાસન ઈરાન મુદ્દે કોઈ નરમાઈ દાખવવા તૈયાર નથી. બીજી તરફ ઈરાન પણ પોતાના વલણ પર અડગ છે. આવા સંજોગોમાં આગામી દિવસોમાં બંને દેશો વચ્ચેની વાતચીત અને રાજદ્વારી પ્રયાસો કેટલા સફળ થાય છે, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
