પૃથ્વીના વધતા તાપમાન અને બદલાતી આબોહવા વચ્ચે એક ચિંતાજનક અભ્યાસ સામે આવ્યો છે. વર્ષ 1979થી 2023 દરમિયાન ગ્રીનલેન્ડ અને એન્ટાર્કટિકાની બરફની ચાદરમાંથી મળીને આશરે 12.5 ટ્રિલિયન ટન એટલે કે 12 લાખ કરોડ ટનથી વધુ બરફ ગાયબ થયો છે. આટલી મોટી માત્રામાં બરફ ઓગળવાથી વૈશ્વિક સમુદ્ર સપાટીમાં આશરે 3.1 સેન્ટિમીટરનો વધારો થયો હોવાનું અભ્યાસમાં સામે આવ્યું છે. આ અભ્યાસમાં 27 સેટેલાઇટ મિશનથી મળેલા ડેટાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. લાંબા સમયગાળા દરમિયાન એકત્રિત કરવામાં આવેલા આ આંકડાઓના આધારે ગ્રીનલેન્ડ અને એન્ટાર્કટિકાની બરફની ચાદરમાં થઈ રહેલા ફેરફારોનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. સંશોધનના આંકડા દર્શાવે છે કે બરફ ગુમાવવાની પ્રક્રિયા માત્ર સપાટી પર વધતા તાપમાનને કારણે જ થઈ રહી નથી, પરંતુ સમુદ્રના ગરમ પાણીની પણ તેમાં મોટી ભૂમિકા છે.
અભ્યાસ મુજબ કુલ બરફના નુકસાનમાંથી આશરે 84 ટકા નુકસાન ગરમ દરિયાઈ પાણીના કારણે થયું છે. ગરમ પાણી બરફની ચાદરના નીચેના ભાગ અને કિનારાના વિસ્તારો સુધી પહોંચે છે, જેના કારણે બરફ ઝડપથી પીગળે છે અને સમુદ્ર તરફ સરકવા લાગે છે. આ પ્રક્રિયાને ડાયનેમિક ઇમ્બેલેન્સ સાથે જોડવામાં આવી છે. બીજી તરફ, માત્ર આશરે 16 ટકા બરફનું નુકસાન સપાટી પરના પીગળવાના કારણે થયું છે. ગ્રીનલેન્ડ અને એન્ટાર્કટિકા બંને પૃથ્વીના ધ્રુવીય વિસ્તારોમાં આવેલા વિશાળ બરફના ભંડાર છે. અભ્યાસના આંકડા મુજબ કુલ બરફના નુકસાનમાં ગ્રીનલેન્ડનો હિસ્સો આશરે 60 ટકા રહ્યો છે, જ્યારે એન્ટાર્કટિકાનો હિસ્સો લગભગ 40 ટકા રહ્યો છે. ગ્રીનલેન્ડનું કદ એન્ટાર્કટિકા કરતાં ઘણું નાનું હોવા છતાં ત્યાંથી બરફ ગુમાવવાની પ્રક્રિયા નોંધપાત્ર ઝડપે થઈ રહી છે.
બરફની ચાદર ઓગળવાથી સૌથી મોટી ચિંતા સમુદ્રની વધતી સપાટીને લઈને છે. જમીન પર રહેલો બરફ પીગળીને સમુદ્રમાં પહોંચે ત્યારે સમુદ્રનું પાણી વધે છે. વૈશ્વિક સ્તરે સમુદ્રની સપાટીમાં થયેલો 3.1 સેન્ટિમીટરનો વધારો ભલે નાનો લાગતો હોય, પરંતુ નીચાણવાળા અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો માટે તેની અસર મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સમુદ્રની સપાટી વધવાથી તટીય વિસ્તારોમાં પૂરનું જોખમ વધે છે. દરિયાકાંઠે આવેલા શહેરો, ટાપુઓ અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો માટે આ સ્થિતિ લાંબા ગાળે ગંભીર બની શકે છે. ખાસ કરીને વાવાઝોડા, ભારે વરસાદ અને ઊંચા મોજા જેવી ઘટનાઓ દરમિયાન વધેલી સમુદ્ર સપાટી પૂરનું જોખમ વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે.
અભ્યાસ સાથે જોડાયેલા આંકડા દર્શાવે છે કે સમુદ્રની સપાટીમાં થતો દરેક નાનો વધારો પણ મોટી વસ્તીને અસર કરી શકે છે. અંદાજ મુજબ સમુદ્રની સપાટીમાં દરેક 1 સેન્ટિમીટરના વધારા સાથે દર વર્ષે લાખો લોકો પૂર અથવા દરિયાઈ પાણીના પ્રભાવના જોખમમાં આવી શકે છે. આ કારણે ભવિષ્યમાં બરફ પીગળવાની ઝડપ અને સમુદ્ર સપાટીમાં થતા ફેરફારો પર સતત નજર રાખવી જરૂરી બની રહી છે. આ સમગ્ર સ્થિતિમાં ગરમ દરિયાઈ પાણીની ભૂમિકા ખાસ ચિંતાનો વિષય છે. સામાન્ય રીતે ગ્લેશિયર અને બરફ પીગળવાનું મુખ્ય કારણ વાતાવરણનું વધતું તાપમાન માનવામાં આવે છે, પરંતુ નવા ડેટા દર્શાવે છે કે સમુદ્રની અંદરનું વધતું તાપમાન પણ બરફની ચાદરોને ઝડપથી નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે. ગરમ પાણી બરફની કિનારીઓ અને નીચેના ભાગને નબળા બનાવે છે, જેના કારણે બરફ સમુદ્ર તરફ વધુ ઝડપથી આગળ વધી શકે છે.
જો બરફ ગુમાવવાની આ પ્રક્રિયા આગામી વર્ષોમાં પણ ચાલુ રહે છે તો સમુદ્ર સપાટી વધવાની સમસ્યા વધુ ગંભીર બની શકે છે. તેની અસર માત્ર ધ્રુવીય વિસ્તારો પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ દુનિયાભરના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો પર પડી શકે છે. વૈજ્ઞાનિકો માટે આ ડેટા મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે 27 સેટેલાઇટ મિશનના લાંબા ગાળાના અવલોકનો દ્વારા બરફની ચાદરમાં થતા ફેરફારોને વધુ ચોકસાઈથી સમજવામાં મદદ મળી છે. આ પ્રકારના અભ્યાસથી બરફના નુકસાનની ઝડપ, તેના કારણો અને ભવિષ્યમાં સમુદ્ર સપાટી પર થનારી અસર અંગે વધુ સારી સમજ મેળવી શકાય છે.
ગ્રીનલેન્ડ અને એન્ટાર્કટિકામાંથી 12.5 ટ્રિલિયન ટનથી વધુ બરફનું નુકસાન એ પૃથ્વીની બદલાતી આબોહવા અંગેની ગંભીર ચેતવણી સમાન છે. તટીય વિસ્તારોને ભવિષ્યના પૂરથી બચાવવા માટે માત્ર સ્થાનિક સ્તરે જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે પણ આબોહવા પરિવર્તન સામે પગલાં લેવાની જરૂરિયાત વધી રહી છે. સાથે જ સમુદ્ર સપાટી અને ધ્રુવીય બરફમાં થતા ફેરફારોનું સતત વૈજ્ઞાનિક નિરીક્ષણ કરવું પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે.
