અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ટેરિફ વોર અને અનેક વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પરના મતભેદ વચ્ચે ચીનના પ્રમુખ શી જિનપિંગ અમેરિકાની સ્ટેટ વિઝિટે પહોંચ્યા હતા. અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જિનપિંગનું ભવ્ય સ્વાગત કર્યું અને બંને નેતાઓ વચ્ચે વ્હાઇટ હાઉસમાં લાંબી દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાઈ. જોકે, બેઠક દરમિયાન આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ટેક્નોલોજી સહિત કેટલાક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા અને સહમતીના સંકેતો મળ્યા હોવા છતાં વેપાર અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો સાથે જોડાયેલા અનેક મહત્વના પ્રશ્નોનો કોઈ નક્કર ઉકેલ આવ્યો નહીં.
જિનપિંગની મુલાકાત દરમિયાન ટ્રમ્પે પ્રોટોકોલથી આગળ વધીને તેમનું આગતા સ્વાગત કર્યું હતું. બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ હોવા છતાં ટ્રમ્પે જિનપિંગ સાથે મિત્રતાપૂર્ણ વ્યવહાર કર્યો. મુલાકાતના બીજા દિવસે ટ્રમ્પે જિનપિંગને વ્હાઇટ હાઉસમાં ફેરવ્યા હતા. તેમણે અમેરિકાની કેટલીક મહત્વપૂર્ણ જગ્યાઓ પણ બતાવી હતી. આ દરમિયાન ટ્રમ્પે વ્હાઇટ હાઉસનું આશરે 50 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે તૈયાર કરાયેલું હેલિપેડ બતાવ્યું હતું. ત્યારબાદ બંને નેશનલ આર્કાઇવ્સ પણ ગયા હતા, જ્યાં જિનપિંગને અમેરિકાના બંધારણ અને સ્વતંત્રતાની ઘોષણા સહિતના ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો બતાવવામાં આવ્યા હતા.
આ ભવ્ય મુલાકાત અને મિત્રતાપૂર્ણ વાતાવરણ વચ્ચે બંને દેશોના પ્રમુખો વચ્ચે બંધબારણે મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા પણ થઈ હતી. બેઠક બાદ ટ્રમ્પે વાતચીતને અત્યંત પરિણામકારક ગણાવી હતી અને અમેરિકા તથા ચીન માટે અનેક મહત્વના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હોવાનું જણાવ્યું હતું. જોકે, તેમણે બેઠકમાં થયેલી વાતચીતની તમામ વિગતો જાહેર કરી નહોતી. ટ્રમ્પે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને લગતી પોતાની એક મહત્વપૂર્ણ પહેલનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે AI ટેક્નોલોજીને વધુ શક્તિશાળી બનાવીને ‘સુપર ઇન્ટેલિજન્સ’ના સ્તર સુધી લઈ જવાની વાત કરી હતી અને દાવો કર્યો હતો કે જિનપિંગે આ વિચાર સાથે સહમતી દર્શાવી છે. ટેક્નોલોજી અને AI બંને દેશો વચ્ચેના ભવિષ્યના સંબંધોમાં મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર બની રહ્યા છે, તેથી આ મુદ્દે બંને દેશો વચ્ચે સહકારની સંભાવના પર પણ ચર્ચા થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
બીજી તરફ, જિનપિંગે અમેરિકા-ચીન સંબંધોને લઈને સકારાત્મક સંદેશ આપ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે બંને દેશોના સંબંધો એક નવા ઐતિહાસિક પ્રારંભિક બિંદુ પર છે. બંને નેતાઓએ અનેક મુદ્દાઓ પર ગંભીરતાથી ચર્ચા કરી હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું. જિનપિંગે ચીન અને અમેરિકાના સંબંધોને સામાન્ય બનાવવાના અગાઉના પ્રયાસોનો ઉલ્લેખ કરતાં ચીનના નેતા માઓ ઝેડોન્ગ અને અમેરિકાના પૂર્વ પ્રમુખ રિચાર્ડ નિક્સન વચ્ચેના ઐતિહાસિક સંપર્કને પણ યાદ કર્યો હતો. જોકે, બેઠકનો સૌથી મહત્વનો મુદ્દો વેપાર રહ્યો હતો. અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલતા વેપાર સંઘર્ષને આગળ કેવી રીતે લઈ જવો તે અંગે બંને પક્ષે ચર્ચા કરી હતી. અંતે વેપાર સંબંધિત કેટલાક પગલાંને વધુ બે મહિના સુધી લંબાવવાની સહમતી બની હતી. જોકે, આ સહમતીને વ્યાપક વેપાર સમજૂતી તરીકે જોવી યોગ્ય નથી, કારણ કે ટેરિફ અને બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધોને લગતા અનેક મૂળભૂત મુદ્દાઓ હજુ યથાવત છે.
અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે ટેરિફનો મુદ્દો લાંબા સમયથી તણાવનું કારણ રહ્યો છે. આ બેઠકમાં પણ બંને દેશો વચ્ચેના આયાત-નિકાસ સંબંધો અને ટેરિફ અંગે ચર્ચા થઈ હતી. આ ઉપરાંત ચીન દ્વારા અમેરિકન માલસામાનની ખરીદી, દુર્લભ ખનિજ એટલે કે રેર અર્થ મિનરલ્સના પુરવઠા પર ચીનનું નિયંત્રણ અને ચીનમાં ટેક્નોલોજીની નિકાસ પર અમેરિકાએ મૂકેલા પ્રતિબંધો જેવા મુદ્દાઓ પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યા હતા. જોકે, આ તમામ મુદ્દાઓ પર કોઈ મોટી અને કાયમી સમજૂતી થઈ હોવાના સંકેત મળ્યા નથી. રેર અર્થ મિનરલ્સનો મુદ્દો ખાસ મહત્વનો છે, કારણ કે આધુનિક ટેક્નોલોજી, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને અનેક ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે. ચીન આ ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. બીજી તરફ અમેરિકા ચીનની ટેક્નોલોજી ક્ષમતા અને વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં તેની વધતી અસરને લઈને નિયંત્રણો જાળવી રહ્યું છે. તેથી આ મુદ્દે બંને દેશો વચ્ચે મતભેદ યથાવત રહ્યા છે.
બેઠક દરમિયાન તાઈવાનનો મુદ્દો પણ ચીને સ્પષ્ટ રીતે ઉઠાવ્યો હતો. જિનપિંગે અમેરિકા સમક્ષ તાઈવાનને ચીનના રાષ્ટ્રીય હિત સાથે જોડાયેલો અત્યંત સંવેદનશીલ મુદ્દો ગણાવ્યો હતો. તેમણે ચીનની રાષ્ટ્રીય એકતા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું રક્ષણ કરવાના વલણને સ્પષ્ટ કર્યું હતું. ચીન માટે તાઈવાન લાંબા સમયથી એક મુખ્ય રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક મુદ્દો છે. બીજી તરફ, ટ્રમ્પ તરફથી તાઈવાન અંગે અમેરિકાની નીતિમાં કોઈ મોટા ફેરફારનો સ્પષ્ટ સંકેત મળ્યો નહોતો. આથી બંને દેશો વચ્ચેના આ સૌથી સંવેદનશીલ મુદ્દાઓમાંથી એક પર પણ કોઈ નવી મોટી સમજૂતી થઈ નથી.
ઈરાનનો મુદ્દો પણ બંને નેતાઓ વચ્ચેની ચર્ચા સાથે જોડાયેલો હોવાનું સામે આવ્યું હતું. ચીનમાં અમેરિકાના રાજદૂતે એવો દાવો કર્યો હતો કે ટ્રમ્પે જિનપિંગ સમક્ષ ઈરાનને ચીન તરફથી મળતી મદદ અંગે અમેરિકાની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી અને આવી સહાય સ્વીકાર્ય નહીં હોવાનો સંદેશ આપ્યો હતો. જોકે, આ દાવા અંગે ચીન તરફથી વિગતવાર જાહેર સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નહોતી. આ સમગ્ર મુલાકાત દરમિયાન બંને નેતાઓ વચ્ચેનો વ્યક્તિગત વ્યવહાર જોકે મિત્રતાપૂર્ણ રહ્યો હતો. ટ્રમ્પે જિનપિંગને મિત્ર ગણાવ્યા અને બેઠક બાદ તેમની સાથે વ્હાઇટ હાઉસમાં સમય વિતાવ્યો. બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ હોવા છતાં આ પ્રકારનું જાહેર મિત્રતાપૂર્ણ વાતાવરણ જાળવવાનો પ્રયાસ જોવા મળ્યો હતો.
આ રીતે જિનપિંગની અમેરિકાની સ્ટેટ વિઝિટ દરમિયાન વાતચીતનો માહોલ સકારાત્મક રાખવાનો પ્રયાસ થયો હોવા છતાં ટેરિફ, વેપાર, રેર અર્થ મિનરલ્સ, ટેક્નોલોજી નિકાસ, તાઈવાન અને ઈરાન જેવા મહત્વના મુદ્દાઓ પર મોટા નિર્ણાયક પરિણામો સામે આવ્યા નથી. બંને દેશો કેટલાક મુદ્દાઓ પર વાતચીત આગળ વધારવા તૈયાર હોવાના સંકેતો આપી રહ્યા છે, પરંતુ અમેરિકા-ચીન વચ્ચેના મૂળભૂત વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક મતભેદો હજુ યથાવત છે.
