પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ વચ્ચે ભારત માટે રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) લઈને આવતું વિશાળ દરિયાઈ જહાજ ‘દિશા’ સફળતાપૂર્વક ગુજરાતના ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા દહેજ પોર્ટ પર પહોંચી ગયું છે. વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક ગણાતા સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને પાર કરીને આ જહાજ શુક્રવારે સવારે દહેજ એલએનજી ટર્મિનલ પર સુરક્ષિત રીતે લાંગર્યું હતું. માહિતી અનુસાર, આ જહાજ કતારના જાણીતા રાસ લફાન LNG ટર્મિનલ પરથી રવાના થયું હતું. જહાજમાં 62,370 મેટ્રિક ટન જેટલો વિશાળ LNG જથ્થો ભરવામાં આવ્યો હતો. ભારત માટે આ જથ્થો ખૂબ મહત્વનો માનવામાં આવે છે કારણ કે દેશની ઊર્જા જરૂરિયાતોમાં નેચરલ ગેસનો હિસ્સો સતત વધી રહ્યો છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલા તણાવ અને યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને કારણે આ જહાજ ત્રણ મહિનાથી વધુ સમય સુધી ખાડી વિસ્તારમાં જ અટવાયેલું હતું. ઈરાન, અમેરિકા અને અન્ય દેશો વચ્ચેના વધતા તણાવના કારણે હોર્મુઝ વિસ્તારમાં દરિયાઈ સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી ગઈ હતી. આવી સ્થિતિમાં જહાજની સુરક્ષિત અવરજવર સૌથી મોટો પડકાર બની ગઈ હતી. લાંબા સમયની રાહ અને તમામ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓની ખાતરી કર્યા બાદ જહાજને ભારત તરફ આગળ વધવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આખરે સફળ સફર પૂર્ણ કરીને ‘દિશા’ દહેજ બંદર પર પહોંચી ગયું છે, જેને દેશની ઊર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
આ જહાજનું સંચાલન શિપિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (SCI)ની આગેવાની હેઠળના એક કોન્સોર્ટિયમ દ્વારા કરવામાં આવે છે. જ્યારે આ LNG કાર્ગો પેટ્રોનેટ LNG લિમિટેડ માટે લાવવામાં આવ્યો છે. પેટ્રોનેટ LNG દેશની અગ્રણી LNG આયાત અને રિગેસિફિકેશન કંપનીઓમાંની એક છે, જે દેશના ગેસ પુરવઠામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ‘દિશા’ જહાજે જે માર્ગ પરથી સફર કરી છે તે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ વિશ્વ માટે ઊર્જાની જીવનરેખા સમાન ગણાય છે. વૈશ્વિક સ્તરે દરરોજ મોટી માત્રામાં ક્રૂડ ઓઇલ અને નેચરલ ગેસ આ દરિયાઈ માર્ગ મારફતે એક દેશમાંથી બીજા દેશમાં પહોંચાડવામાં આવે છે. જો આ માર્ગમાં કોઈ વિક્ષેપ સર્જાય તો સમગ્ર વિશ્વના ઊર્જા બજાર પર તેની અસર પડી શકે છે. તેથી આ વિસ્તારમાં થતા દરેક વિકાસ પર વૈશ્વિક બજારો અને ઊર્જા ક્ષેત્રની સતત નજર રહેતી હોય છે.
ભારત માટે પણ હોર્મુઝનું મહત્વ ઘણું વધારે છે, કારણ કે દેશ પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. ખાસ કરીને ગેસ અને તેલની આયાત માટે આ દરિયાઈ માર્ગ અત્યંત મહત્વનો છે. આવી સ્થિતિમાં ‘દિશા’નું સુરક્ષિત રીતે ભારત પહોંચવું એક સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવી રહ્યું છે. દહેજ એલએનજી ટર્મિનલ દેશનું સૌથી મોટું LNG આયાત કેન્દ્ર છે. અહીંથી રિગેસિફિકેશન પ્રક્રિયા બાદ ગેસ દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં પહોંચાડવામાં આવે છે. ઉદ્યોગો, વીજ ઉત્પાદન કેન્દ્રો, સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન નેટવર્ક અને ઘરગથ્થુ વપરાશ માટે દહેજ ટર્મિનલની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે. ‘દિશા’ જહાજના આગમનથી દેશમાં LNGની ઉપલબ્ધતા વધુ મજબૂત બનશે. જેના કારણે ઉદ્યોગોને ગેસનો સ્થિર પુરવઠો જાળવવામાં મદદ મળશે. સાથે જ ઘરેલુ વપરાશ માટે પણ ગેસ સપ્લાય પર સકારાત્મક અસર જોવા મળી શકે છે. આ સમગ્ર ઘટનાએ ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે સુરક્ષિત દરિયાઈ માર્ગો અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનની સ્થિરતા કેટલી મહત્વપૂર્ણ છે. તણાવપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિ વચ્ચે ‘દિશા’નું દહેજ પહોંચવું દેશ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સફળતા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
