ઝારખંડની રાજધાની રાંચીમાં સરકારી ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત ગેરરીતિઓના વિરોધમાં ચાલી રહેલું વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન વધુ ઉગ્ર બની રહ્યું છે. 16 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ આ વિરોધ 23મા દિવસે પહોંચ્યો છે. હવે વિદ્યાર્થીઓનો આક્રોશ માત્ર મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેન સરકાર સુધી સીમિત રહ્યો નથી, પરંતુ કોંગ્રેસ અને રાહુલ ગાંધી સામે પણ સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓનો આરોપ છે કે રાહુલ ગાંધીએ તેમની સાથે વાતચીત કરી હતી અને તેમના મુદ્દાઓને સમજવાનો વિશ્વાસ આપ્યો હતો, પરંતુ ત્યારબાદ તેમની સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે અપેક્ષિત પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે રાહુલ ગાંધી સાથે થયેલી વાતચીત તેમના માટે માત્ર આશ્વાસન સાબિત થઈ અને હવે તેઓ કોંગ્રેસ પાસેથી સ્પષ્ટ જવાબ માગી રહ્યા છે.
23 દિવસથી ચાલુ છે વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન
ઝારખંડમાં JPSC અને JSSC સહિતની ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત અનિયમિતતાઓ સામે વિદ્યાર્થીઓ અને નોકરીના ઉમેદવારો લાંબા સમયથી આંદોલન કરી રહ્યા છે. તેમની મુખ્ય ચિંતા ભરતી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા, પરીક્ષાની વિશ્વસનીયતા અને ઉમેદવારોના ભવિષ્યને લઈને છે. તાજેતરના દિવસોમાં આ આંદોલને રાંચીમાં મોટું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે.10 ઓગસ્ટે હજારો વિદ્યાર્થીઓએ વિધાનસભા તરફ કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ દરમિયાન પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે તણાવની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. કેટલાક અહેવાલો મુજબ પોલીસ દ્વારા ટીયર ગેસ, પાણીનો મારો અને લાઠીચાર્જનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.આ ઘટનાના પગલે વિદ્યાર્થીઓમાં સરકાર સામેનો અસંતોષ વધુ વધ્યો હોવાનું સામે આવ્યું છે. વિદ્યાર્થીઓ હવે સરકાર પાસેથી માત્ર ચર્ચા નહીં, પરંતુ ભરતી પરીક્ષાઓ અંગે સ્પષ્ટ અને અસરકારક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
રાહુલ ગાંધીને વિદ્યાર્થીઓનો સીધો સવાલ
વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓએ કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીને સીધો સવાલ કર્યો છે કે જો તેઓ ખરેખર વિદ્યાર્થીઓની સાથે છે, તો તેમણે રાંચી આવીને તેમની વચ્ચે ઊભા રહેવું જોઈએ.વિદ્યાર્થીઓએ એવો પણ સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે ઝારખંડમાં કોંગ્રેસ સરકારનો ભાગ છે અને તેના 16 ધારાસભ્યો છે, તો જો રાજ્ય સરકાર વિદ્યાર્થીઓની માંગણીઓ સ્વીકારતી નથી, તો કોંગ્રેસે સરકાર સામે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે માત્ર નિવેદન આપવાથી સમસ્યાનો ઉકેલ નહીં આવે, પરંતુ રાજકીય રીતે જવાબદારી પણ નિભાવવી જોઈએ.વિદ્યાર્થીઓના આ આરોપો વચ્ચે રાહુલ ગાંધીએ અગાઉ ઝારખંડમાં વિદ્યાર્થીઓ સામે પોલીસ બળપ્રયોગને ખોટો ગણાવ્યો હતો અને રાજ્ય સરકારને તેમની સમસ્યાઓનો તાત્કાલિક ઉકેલ લાવવા અપીલ કરી હતી.
16 ઓગસ્ટે પૂતળા દહનની જાહેરાત
વિદ્યાર્થીઓએ 16 ઓગસ્ટે મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેન અને કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીના પૂતળા દહનની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થાય છે કે આંદોલન હવે માત્ર ભરતી પરીક્ષાઓના મુદ્દા સુધી સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ તેમાં રાજકીય જવાબદારીનો મુદ્દો પણ જોડાઈ ગયો છે.વિદ્યાર્થી નેતાઓનું કહેવું છે કે લાંબા સમયથી તેઓ શાંતિપૂર્ણ અને ગાંધીવાદી રીતે વિરોધ કરી રહ્યા છે. પરંતુ તેમની માંગણીઓ પર સરકાર તરફથી સંતોષકારક કાર્યવાહી નહીં થાય તો આંદોલન વધુ ઉગ્ર બની શકે છે.વિદ્યાર્થી નેતા રવિન્દ્ર પાસવાને આ સંદર્ભમાં સરકારને ચેતવણી આપી છે કે અત્યાર સુધી આંદોલન ગાંધીવાદી પદ્ધતિથી ચાલી રહ્યું છે, પરંતુ સરકાર તેમની માંગણીઓ પર ધ્યાન નહીં આપે તો પરિસ્થિતિ વધુ તણાવપૂર્ણ બની શકે છે.
20 ઓગસ્ટે CM આવાસના ઘેરાવની ચીમકી
વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓએ હવે 20 ઓગસ્ટને મહત્વપૂર્ણ દિવસ જાહેર કર્યો છે. તેમની જાહેરાત મુજબ, જો સરકાર તેમની માંગણીઓ પર સંતોષકારક કાર્યવાહી નહીં કરે તો તેઓ રાંચીમાં મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેનના નિવાસસ્થાનનો ઘેરાવ કરશે અને મુખ્યમંત્રીના રાજીનામાની માંગ કરશે.આ જાહેરાત બાદ રાંચીમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને પણ ચિંતા વધી છે. અગાઉ વિધાનસભા તરફની કૂચ દરમિયાન પ્રશાસને સુરક્ષા વધારી હતી અને કેટલાક વિસ્તારોમાં પ્રતિબંધાત્મક આદેશો લાગુ કરવામાં આવ્યા હતા.
ઝારખંડ સરકારમાં કોંગ્રેસની કેટલી ભૂમિકા?
વિદ્યાર્થીઓ કોંગ્રેસ પાસેથી સરકારમાં તેની ભૂમિકા અંગે પણ જવાબ માગી રહ્યા છે. ઝારખંડ વિધાનસભામાં કુલ 81 બેઠકો છે અને બહુમતી માટે 41 બેઠકો જરૂરી છે. INDIA બ્લોકની સરકાર પાસે 56 બેઠકોનું સમર્થન હોવાનું મીડિયા ના અહેવાલમાં જણાવાયું છે.આમાં ઝારખંડ મુક્તિ મોરચા એટલે કે JMM પાસે 34, કોંગ્રેસ પાસે 16, RJD પાસે 4 અને CPI(ML) પાસે 2 બેઠકો છે. આ આંકડાઓને કારણે વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે કોંગ્રેસ સરકારનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે અને તેથી વિદ્યાર્થીઓની માંગણીઓ અંગે કોંગ્રેસ પણ જવાબદારીથી બચી શકે નહીં.
કોંગ્રેસ સમર્થન પાછું ખેંચે તો શું થશે?
વિદ્યાર્થીઓએ કોંગ્રેસને રાજ્ય સરકારમાંથી સમર્થન પાછું ખેંચવાની માંગ પણ કરી છે. પરંતુ રાજકીય ગણિત જોવામાં આવે તો કોંગ્રેસના 16 ધારાસભ્યો સરકારમાંથી સમર્થન પાછું ખેંચે તો JMMનું સંખ્યાબળ 40 સુધી ઘટી શકે છે, જે 41ના બહુમતી આંકડા કરતાં એક ઓછું છે.જોકે, આવી સ્થિતિમાં પણ JMM પાસે સરકાર બચાવવા માટે અન્ય રાજકીય વિકલ્પો હોવાની શક્યતા મીડિયા ના અહેવાલમાં દર્શાવવામાં આવી છે. વિધાનસભામાં JKLMનો એક ધારાસભ્ય છે. બીજી તરફ NDAમાં ભાજપના 21 ધારાસભ્યો ઉપરાંત AJSU, JDU અને LJPના એક-એક ધારાસભ્ય હોવાનું જણાવાયું છે.
આંદોલન હવે રાજકીય વળાંક પર
રાંચીના વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન હવે માત્ર ભરતી પરીક્ષાની કથિત ગેરરીતિઓનો મુદ્દો રહ્યું નથી. સરકાર, કોંગ્રેસ અને INDIA બ્લોકની રાજકીય જવાબદારી અંગે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે. વિદ્યાર્થીઓએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે તેઓ પોતાના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલા પ્રશ્નો પર સમાધાન કરવા તૈયાર નથી.બીજી તરફ, સરકારે વિદ્યાર્થીઓ સાથે સંવાદ દ્વારા ઉકેલ લાવવાનો પ્રયાસ કરવાની જરૂરિયાત વધુ સ્પષ્ટ બની છે. તાજેતરના વિરોધ દરમિયાન પોલીસ અને વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે થયેલા ઘર્ષણને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની છે. અહેવાલો મુજબ સરકાર તરફથી કેટલીક માંગણીઓ અંગે ચર્ચા અને સંવાદની પ્રક્રિયા ચાલી રહી હોવા છતાં, વિદ્યાર્થીઓ હજુ સંપૂર્ણ રીતે સંતુષ્ટ નથી.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં સૌથી મહત્વની તારીખ હવે 20 ઓગસ્ટ બની છે. વિદ્યાર્થીઓએ તે દિવસે મુખ્યમંત્રી આવાસના ઘેરાવની જાહેરાત કરી છે. જો તે પહેલાં સરકાર અને વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે કોઈ સમજૂતી નહીં થાય, તો રાંચીમાં ફરી મોટો વિરોધ જોવા મળી શકે છે.હાલ વિદ્યાર્થીઓનો મુખ્ય સંદેશ એ છે કે ભરતી પરીક્ષાઓમાં પારદર્શિતા, યોગ્ય તપાસ અને ઉમેદવારોના હિતનું રક્ષણ કરવામાં આવે. સાથે જ તેઓ રાજકીય નેતાઓ પાસેથી માત્ર નિવેદનો નહીં પરંતુ તેમની વાતને અમલમાં મૂકવા માટેની જવાબદારીની પણ માંગ કરી રહ્યા છે.
નોંધ: રાહુલ ગાંધી અને કોંગ્રેસ સામેના “વાયદાખિલાફી” તથા “છલાવા”ના આરોપો વિદ્યાર્થીઓના આક્ષેપો છે; તેને સાબિત થયેલા તથ્ય તરીકે નહીં પરંતુ પ્રદર્શનકારીઓના દાવા તરીકે સમજવા જોઈએ. મીડિયા ના મૂળ અહેવાલ મુજબ આ આક્ષેપો વિદ્યાર્થીઓએ કર્યા છે.
