પંજાબ કોંગ્રેસમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી આંતરિક ખેંચતાણ અને જૂથવાદ વચ્ચે કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડે સંગઠનમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. પાર્ટીએ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ભૂપેશ બઘેલને પંજાબ કોંગ્રેસના પ્રભારી પદેથી હટાવીને હવે આસામની જવાબદારી સોંપી છે, જ્યારે વરિષ્ઠ નેતા અને રાજસ્થાનના પૂર્વ ઉપમુખ્યમંત્રી સચિન પાયલટને પંજાબ કોંગ્રેસના નવા પ્રભારી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવેલો આ ફેરફાર પંજાબ કોંગ્રેસ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
પંજાબ કોંગ્રેસમાં ચાલી રહી છે આંતરિક ખેંચતાણ
પંજાબમાં કોંગ્રેસ લાંબા સમયથી આંતરિક જૂથવાદથી પરેશાન છે. ખાસ કરીને ચરણજીત સિંહ ચન્ની અને અમરિંદર સિંહ રાજા વડિંગ વચ્ચેના મતભેદોએ પાર્ટીની મુશ્કેલી વધારી છે. વિવાદ ત્યારે વધુ તીવ્ર બન્યો જ્યારે કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડે 1 જુલાઈએ રાજા વડિંગને પંજાબ પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના અધ્યક્ષ પદે યથાવત રાખવાનો નિર્ણય લીધો હતો. સાથે જ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ચરણજીત ચન્નીને ચૂંટણી અભિયાન સમિતિના અધ્યક્ષ બનાવવામાં આવ્યા હતા.પરંતુ આ નિર્ણયથી ચન્ની જૂથની નારાજગી સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ નહોતી. ચન્નીની આગેવાની હેઠળના કેટલાક નેતાઓ રાજા વડિંગને પ્રદેશ અધ્યક્ષ પદેથી હટાવવાની માંગ કરી રહ્યા હતા. વિધાનસભા પક્ષના નેતા પ્રતાપ સિંહ બાજવા, સાંસદ સુખજિન્દર સિંહ રંધાવા અને ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન સમિતિની જવાબદારી સંભાળતા વિજય ઇન્દ્ર સિંગલા જેવા નેતાઓ પણ સંગઠનની આંતરિક સ્થિતિને લઈને અસંતોષ વ્યક્ત કરતા રહ્યા હતા.
ભુપેશ બઘેલ કેમ હટાવાયા?
ભૂપેશ બઘેલને ફેબ્રુઆરી 2025માં પંજાબ કોંગ્રેસના પ્રભારી બનાવવામાં આવ્યા હતા. તેમની સામે સૌથી મોટી જવાબદારી પંજાબમાં જૂથવાદ દૂર કરીને સંગઠનને એકજૂથ કરવાની હતી. પરંતુ સમય જતાં ચન્ની અને રાજા વડિંગ વચ્ચેનો વિવાદ વધુ ઉગ્ર બનતો ગયો. બઘેલ રાજા વડિંગને પ્રદેશ અધ્યક્ષ પદે યથાવત રાખવાના પક્ષમાં હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. તેના કારણે રાજા વડિંગના વિરોધી જૂથમાં બઘેલ પ્રત્યે પણ નારાજગી વધી હતી.પાર્ટી હાઈકમાન્ડની અનેક કોશિશો છતાં પંજાબ કોંગ્રેસના નેતાઓ વચ્ચે સમાધાન થઈ શક્યું નહીં. આ પરિસ્થિતિમાં બઘેલને પંજાબમાંથી હટાવીને આસામની જવાબદારી આપવાનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યો છે. એટલે કે કોંગ્રેસે પંજાબના વિવાદને ઉકેલવા માટે હવે નવા નેતૃત્વ અને નવી વ્યૂહરચના પર દાવ લગાવ્યો છે.
સચિન પાયલટ માટે મોટી જવાબદારી
સચિન પાયલટને પંજાબ કોંગ્રેસના પ્રભારી બનાવવામાં આવવું તેમના રાજકીય કદમાં વધારો તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. પાયલટ અગાઉ રાજસ્થાન કોંગ્રેસના પ્રદેશ અધ્યક્ષ રહી ચૂક્યા છે અને રાજ્યના ઉપમુખ્યમંત્રી તરીકે પણ કામ કરી ચૂક્યા છે. ડિસેમ્બર 2023માં તેમને કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ બનાવવામાં આવ્યા હતા ત્યારબાદ તેમને છત્તીસગઢની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. હવે પંજાબ જેવા ચૂંટણીપ્રધાન રાજ્યની જવાબદારી તેમને સોંપવામાં આવી છે.પાયલટ સામે સૌથી મોટો પડકાર પંજાબ કોંગ્રેસના અલગ-અલગ જૂથોને એક મંચ પર લાવવાનો રહેશે. રાજા વડિંગ, ચન્ની, રંધાવા અને અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓ વચ્ચે ચાલી રહેલા મતભેદોને સમાપ્ત કરીને પાર્ટીને ચૂંટણી માટે તૈયાર કરવી સરળ કામગીરી નહીં હોય. જોકે, પાયલટની નિયુક્તિનું રાજા વડિંગ અને ચન્ની સહિતના અનેક નેતાઓએ સ્વાગત કર્યું છે, જે તેમના માટે શરૂઆતમાં સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવે છે.
શું ચન્ની જૂથ હવે નારાજગી છોડશે?
સચિન પાયલટની નિમણૂક બાદ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું ચરણજીત ચન્ની અને તેમના સમર્થકો રાજા વડિંગને પ્રદેશ અધ્યક્ષ પદેથી હટાવવાની માંગ છોડી દેશે? અત્યાર સુધીના ઘટનાક્રમને જોતા આ મુદ્દો હજુ સંપૂર્ણપણે ઉકેલાયો નથી. પાયલટે હવે બંને જૂથ વચ્ચે સંવાદ સ્થાપિત કરીને સમાધાનનો રસ્તો શોધવો પડશે. પાર્ટી માટે સૌથી મહત્વનું એ રહેશે કે ચૂંટણી પહેલાં નેતાઓ વચ્ચેના મતભેદ જાહેર રાજકીય સંઘર્ષમાં ન ફેરવાય.
ચૂંટણી પહેલાં પાયલટની પહેલી મોટી પરીક્ષા
પંજાબમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને કોંગ્રેસ માટે સમય ખૂબ મહત્વનો છે. રાજ્યમાં કોંગ્રેસનો સીધો મુકાબલો સત્તાધારી આમ આદમી પાર્ટી સાથે છે, જ્યારે ભાજપ અને અકાલી દળ વચ્ચે સંભવિત ગઠબંધનની ચર્ચાઓને કારણે રાજકીય મુકાબલો વધુ ત્રિકોણીય બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કોંગ્રેસ માટે સંગઠનની એકતા અને નેતાઓ વચ્ચેનું સંકલન અત્યંત જરૂરી બની રહેશે.આગામી સમયમાં રાહુલ ગાંધી પંજાબના નેતાઓ સાથે પ્રવાસ કરશે અને આ દરમિયાન સચિન પાયલટની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ રહેશે.તેમની પહેલી કસોટી એ જ હશે કે તેઓ પક્ષના તમામ મોટા નેતાઓને એકસાથે કેવી રીતે લાવે છે અને ચૂંટણીની તૈયારીને આંતરિક વિવાદોથી ઉપર કેવી રીતે લઈ જાય છે.
પાયલટ માટે પંજાબ બાદ રાજસ્થાનનો રસ્તો?
સચિન પાયલટને પંજાબની જવાબદારી મળ્યા બાદ તેમના રાજકીય ભવિષ્ય અંગે પણ ચર્ચા તેજ થઈ છે. 2028ના અંતમાં રાજસ્થાનમાં વિધાનસભા ચૂંટણી થવાની છે અને પાયલટ લાંબા સમયથી રાજ્યની રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ચહેરો રહ્યા છે. જોકે, હાલમાં તેમને પંજાબની જવાબદારી આપવામાં આવી હોવાથી રાજસ્થાનમાં તેમની વાપસીની રાહ વધુ લાંબી થઈ શકે છે. બીજી તરફ જો પાયલટ પંજાબ કોંગ્રેસના જૂથવાદને નિયંત્રિત કરીને પાર્ટીને મજબૂત સ્થિતિમાં લાવવામાં સફળ થાય છે, તો રાષ્ટ્રીય સ્તરે તેમનું રાજકીય કદ વધુ મજબૂત બની શકે છે.
કુલ મળીને, ભૂપેશ બઘેલને પંજાબમાંથી હટાવીને સચિન પાયલટને જવાબદારી સોંપવાનો નિર્ણય માત્ર સંગઠનાત્મક ફેરફાર નથી, પરંતુ કોંગ્રેસના ચૂંટણીપૂર્વ રાજકીય ગણિતનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે પાયલટ પંજાબ કોંગ્રેસની અંદરની જૂથબાજીને કેટલી ઝડપથી દૂર કરી શકે છે અને ચન્ની-વડિંગ સહિતના તમામ નેતાઓને એક મંચ પર લાવીને પાર્ટીને ચૂંટણી માટે કેટલા મજબૂત રીતે તૈયાર કરી શકે છે.
