જગદલપુરની NIA કોર્ટે ૨૦૧૩માં ઝીરામ ઘાટી ખાતે કોંગ્રેસના નેતાઓ સહિત ૨૯ લોકોની હત્યાના કેસમાં ૧૦ દોષિતોને ફાંસીની સજા સંભળાવી છે. ૨૫ મે ૨૦૧૩ના રોજ કોંગ્રેસ પક્ષની ‘પરિવર્તન યાત્રા’ના કાફલા પર નક્સલવાદી હુમલો થયો હતો. આ ઘટનામાં તત્કાલીન કોંગ્રેસ પ્રદેશ અધ્યક્ષ નંદકુમાર પટેલ, મહેન્દ્ર કર્મા અને ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી વિદ્યાચરણ શુક્લા સહિત ૨૯ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો.
કોર્ટે ૨૦૧૩ના ઝીરામ ઘાટી માઓવાદી હુમલા માટે તમામ ૧૦ દોષિતોને ફાંસીની સજા ફટકારી છે, જેમાં ૨૯ લોકો માર્યા ગયા હતા. શનિવારે જગદલપુર NIA કોર્ટે હુમલામાં સામેલ તમામ ૧૦ ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિઓને દોષિત ઠેરવ્યા હતા. ઉલ્લેખનીય છે કે ૨૯ પીડિતોમાં વરિષ્ઠ કોંગ્રેસી નેતાઓ વિદ્યાચરણ શુક્લા અને મહેન્દ્ર કર્માનો સમાવેશ થતો હતો. ૨૫ મે ૨૦૧૩ના રોજ બસ્તરના ઝીરામ ઘાટી વિસ્તારમાં થયેલા આ હુમલાએ છત્તીસગઢમાં કોંગ્રેસ પક્ષના લગભગ સમગ્ર ટોચના નેતૃત્વનો સફાયો કરી નાખ્યો હતો.
લગભગ ૧૩ વર્ષ સુધી ચાલેલી સુનાવણી દરમિયાન ૧૦૧ સાક્ષીઓના નિવેદનો અને વિવિધ દસ્તાવેજો નોંધવામાં આવ્યા હતા. હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ જ સજાનો અમલ કરવામાં આવશે; ત્યાં સુધી તમામ દોષિતો જગદલપુર સેન્ટ્રલ જેલમાં રહેશે. તેમની પાસે ૩૦ દિવસની અંદર હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરવાનો અધિકાર છે. સરકારી પક્ષે ફાંસીની સજાની માંગણી કરી હતી, જ્યારે બચાવ પક્ષે સજા ઘટાડવાની દલીલ કરી હતી.
જે કલમો હેઠળ ચુકાદો સંભળાવવામાં આવ્યો
કોર્ટે તમામ આરોપીઓને IPCની કલમ ૧૪૭, ૧૪૮, ૧૪૯, ૧૨૧, ૧૨૧(A), ૧૨૨, ૩૪૧, ૩૦૨, ૩૦૭, ૩૯૬, ૩૯૭, ૪૨૭ અને ૧૨૦(B); તથા આર્મ્સ એક્ટની કલમ ૨૫ અને ૨૭ હેઠળ દોષિત ઠેરવ્યા હતા. વિસ્ફોટક પદાર્થ અધિનિયમની કલમ 3, 4 અને 5 તેમજ UA(P) એક્ટની કલમ 16, 18, 20, 38, 39 અને 40 હેઠળ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા.
ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવાની કાર્યવાહી
અગાઉ 5 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ, ટ્રાયલ કોર્ટે UA(P) એક્ટ, IPC, આર્મ્સ એક્ટ અને વિસ્ફોટક પદાર્થ અધિનિયમની વિવિધ કલમો હેઠળ 10 આરોપીઓને દોષિત ઠેરવ્યા હતા પરંતુ સજાની માત્રા અંગેનો નિર્ણય અનામત રાખ્યો હતો. આ કેસ પ્રતિબંધિત સંગઠન CPI (માઓવાદી) ના સશસ્ત્ર કેડરો દ્વારા INC (કોંગ્રેસ) પક્ષની “પરિવર્તન યાત્રા” ના કાફલા પર કરવામાં આવેલા પૂર્વ-આયોજિત હુમલા સાથે સંબંધિત છે. આ હુમલો 25 મે 2013ના રોજ છત્તીસગઢના બસ્તર જિલ્લાના દરભા વિસ્તારમાં ઝિરામ ઘાટી ખાતે NH-221 પર થયો હતો.
ઝિરામ ઘાટી કેસ શું હતો?
આ કેસમાં IED વિસ્ફોટ, આડેધડ ગોળીબાર અને ગ્રેનેડ વિસ્ફોટોનો સમાવેશ થાય છે, જેના પરિણામે 24 નિર્દોષ નાગરિકો અને પોલીસ કર્મચારીઓનાં તત્કાલ મૃત્યુ થયા હતા, જ્યારે અન્ય 35થી વધુ લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા; ઘાયલ થયેલા લોકોમાંથી ત્રણના બાદમાં ઈજાઓને કારણે મૃત્યુ થયા હતા. CPI (માઓવાદી) ના કેડરોએ મૃતકો અને પીડિતો પાસેથી હથિયારો, દારૂગોળો, વોકી-ટોકી સેટ, મોબાઈલ ફોન અને અન્ય સામાન પણ લૂંટી લીધો હતો.
NIAની તપાસમાંથી મળેલી વિગતો
NIAએ 25 સપ્ટેમ્બર 2014ના રોજ 9 આરોપીઓ સામે ચાર્જશીટ અને 28 સપ્ટેમ્બર 2015ના રોજ 30 આરોપીઓ સામે પૂરક ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી. ચાર્જશીટમાં નામ આપવામાં આવેલા 10 આરોપીઓ સામેની પ્રારંભિક ટ્રાયલ, સરકારી પક્ષના 101 સાક્ષીઓના નિવેદનો નોંધ્યા બાદ પૂર્ણ થઈ હતી. ધરપકડ કરાયેલા અને આરોપી ઠેરવાયેલા વ્યક્તિઓમાંથી એકનું ન્યાયિક કસ્ટડી દરમિયાન મૃત્યુ થયું હતું.
NIAની તપાસમાં બહાર આવ્યું હતું કે પ્રતિબંધિત આતંકવાદી સંગઠન CPI (માઓવાદી) ના સશસ્ત્ર કેડરો – સ્થાનિક સમિતિઓ અને વિભાગો સાથે મળીને તેમના ‘ટેક્ટિકલ કાઉન્ટર ઓફેન્સિવ કેમ્પેઈન’ (TCOC) ના ભાગરૂપે “પરિવર્તન યાત્રા” ના કાફલામાં મુસાફરી કરી રહેલા વરિષ્ઠ કોંગ્રેસ નેતાઓ અને સુરક્ષા કર્મચારીઓ પર હુમલો કરવા અને તેમની હત્યા કરવાના ગુનાહિત કાવતરાનો ભાગ હતા.
