પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી 17 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ નવી દિલ્હીના યશોભૂમિ ખાતે સેમિકોન ઇન્ડિયા 2026ની પાંચમી આવૃત્તિનું ઉદ્ઘાટન કરશે. ભારતનો આ સૌથી મોટો સેમિકન્ડક્ટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કાર્યક્રમ 17થી 19 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન યોજાશે. ત્રણ દિવસના આ કાર્યક્રમમાં વિશ્વભરની સેમિકન્ડક્ટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કંપનીઓ, ઉદ્યોગના નિષ્ણાતો, રોકાણકારો, નીતિ નિર્માતાઓ, સંશોધકો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને વિદ્યાર્થીઓ એક મંચ પર આવશે. ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય તથા વૈશ્વિક ઉદ્યોગ સંગઠન SEMI દ્વારા સંયુક્ત રીતે આયોજિત સેમિકોન ઇન્ડિયા 2026ની આ વર્ષની થીમ ‘સિલિકોન ટુ સિસ્ટમ્સ: બિલ્ડિંગ ધ ઇકોસિસ્ટમ’ રાખવામાં આવી છે. આ કાર્યક્રમમાં સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં ભારતની વધતી ક્ષમતા, રોકાણની તકો, નવી ટેકનોલોજી અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રે થયેલી પ્રગતિને રજૂ કરવામાં આવશે.
સેમિકોન ઇન્ડિયા 2026માં 40થી વધુ દેશોના પ્રતિનિધિમંડળો ભાગ લેશે. કાર્યક્રમમાં 300થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ સહિત 600થી વધુ પ્રદર્શકો ભાગ લેશે. 15 હજાર ચોરસ મીટરના પ્રદર્શન વિસ્તારમાં સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી વિવિધ ટેકનોલોજી અને ઉત્પાદનો રજૂ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત 150થી વધુ જાણીતા વક્તાઓ સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગના વિવિધ પાસાં અંગે પોતાના વિચારો અને અનુભવ રજૂ કરશે. પ્રદર્શનમાં છ કન્ટ્રી પેવેલિયન અને 12 રાજ્ય પેવેલિયન પણ હશે. આ ઉપરાંત સ્ટાર્ટઅપ પેવેલિયન, ઇનોવેશન શોકેસ, સ્ટાર્ટઅપ પીચ સ્પર્ધા, સ્ટુડન્ટ હેકાથોન, વર્કફોર્સ ડેવલપમેન્ટ પેવેલિયન અને વિમેન્સ ફોરમ જેવા કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. સ્ટાર્ટઅપ પેવેલિયનમાં આશરે 40 સ્ટાર્ટઅપ્સ પોતાની ટેકનોલોજી અને નવીન પ્રોડક્ટ્સ રજૂ કરશે. વર્કફોર્સ ડેવલપમેન્ટ પેવેલિયન માઇક્રોઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રમાં કૌશલ્ય, પ્રતિભા અને કારકિર્દીની તકો અંગે માહિતી આપશે.
સેમિકોન ઇન્ડિયા 2026માં સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રની સંપૂર્ણ વેલ્યુ ચેઇનને રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. સેમિકન્ડક્ટર માટે જરૂરી સામગ્રી અને ઉત્પાદનથી લઈને અદ્યતન પેકેજિંગ, ચિપ ડિઝાઇન, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને અંતિમ સિસ્ટમ્સ સુધીની સમગ્ર પ્રક્રિયા દર્શાવવામાં આવશે. ‘સેન્ડ ટુ સિલિકોન ટુ સિસ્ટમ્સ’ નામનો નવો વેલ્યુ ચેઇન અનુભવ મુલાકાતીઓને સમગ્ર સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમની એકીકૃત ઝલક આપશે. આ કાર્યક્રમ ભારતીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ માટે ભાગીદારી, રોકાણ, ટેકનોલોજી સહયોગ અને સપ્લાય ચેઇન સાથે જોડાણની તકો પણ ઊભી કરશે. ભારત વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય ચેઇનમાં વધુ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે તે માટે આ કાર્યક્રમને મહત્વપૂર્ણ મંચ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
ત્રણ દિવસ દરમિયાન યોજાનારી કોન્ફરન્સમાં સેમિકન્ડક્ટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, સપ્લાય ચેઇનની સ્થિરતા, અદ્યતન પેકેજિંગ, સેમિકન્ડક્ટર સામગ્રી અને સાધનો, ચિપ ડિઝાઇન, સંશોધન, સ્ટાર્ટઅપ્સ, ઇનોવેશન અને ટેલેન્ટ ડેવલપમેન્ટ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થશે. આ ઉપરાંત છ આંતરરાષ્ટ્રીય કન્ટ્રી રાઉન્ડટેબલ, મહિલા સશક્તિકરણ અને લીડરશિપ અંગેનું સત્ર તથા વર્કફોર્સ ડેવલપમેન્ટ સત્રનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
સેમિકોન ઇન્ડિયા 2026માં ASML, Applied Materials, Teradyne, Infineon, Ebara, Jabil, IBM Research, NXP, Tata Electronics, Micron, Merck KGaA, Rapidus, Lam Research, CG Power, Uno Minda, Advantest અને Tokyo Electron જેવી વૈશ્વિક અને ભારતીય કંપનીઓની ભાગીદારી રહેવાની અપેક્ષા છે. ભારતની સેમિકન્ડક્ટર યાત્રામાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે. સેમિકોન ઇન્ડિયા કાર્યક્રમ હેઠળ દેશમાં મજબૂત સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ ઊભી કરવા માટે સરકારે અત્યાર સુધી 12 સેમિકન્ડક્ટર પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી છે. આમાંથી ત્રણ પ્રોજેક્ટમાં વ્યાવસાયિક ઉત્પાદન શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. હવે સરકાર દ્વારા સેમિકોન 2.0ને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેમાં ભારતના સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમના વિકાસને વધુ વેગ આપવા માટે છ મુખ્ય સ્તંભ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.
સેમિકન્ડક્ટર સંશોધન, ડિઝાઇન અને ઇનોવેશનને પણ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. 400થી વધુ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને 105 સ્ટાર્ટઅપ્સને અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક ડિઝાઇન ઓટોમેશન સાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે. ડિઝાઇન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ યોજના હેઠળ નવીન સેમિકન્ડક્ટર પ્રોડક્ટ્સ અને એપ્લિકેશન વિકસાવવા માટે 24 સ્ટાર્ટઅપ્સને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ પ્રયાસોનો હેતુ ભારતને સેમિકન્ડક્ટર વેલ્યુ ચેઇનમાં વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે. સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક સ્તરે બદલાતી સ્થિતિ વચ્ચે વિશ્વસનીય અને સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઇનની જરૂરિયાત વધી રહી છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ડિજિટલ ટેકનોલોજી, અદ્યતન કમ્પ્યુટિંગ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન જેવી ટેકનોલોજીના વધતા ઉપયોગને કારણે સેમિકન્ડક્ટરની માંગ પણ ઝડપથી વધી રહી છે.
વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર માર્કેટનું કદ 2025માં આશરે 796 અબજ અમેરિકી ડોલર હતું અને 2030 સુધીમાં તે 2 ટ્રિલિયન ડોલરને પાર કરી શકે છે. ભારતમાં હાલમાં સેમિકન્ડક્ટરની માંગ આશરે 50 અબજ ડોલરની છે, જે 2030 સુધીમાં વધીને લગભગ 103 અબજ ડોલર સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. આ આંકડા ભારત માટે સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં રહેલી મોટી સંભાવના દર્શાવે છે. સરકારની નીતિઓ, કુશળ માનવબળ, વિશાળ સ્થાનિક બજાર અને વૈશ્વિક કંપનીઓના વધતા રસને કારણે ભારત સેમિકન્ડક્ટર ડિઝાઇન, ઉત્પાદન, સંશોધન અને રોકાણ માટે મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. ‘સિલિકોન ટુ સિસ્ટમ્સ: બિલ્ડિંગ ધ ઇકોસિસ્ટમ’ની થીમ સાથે યોજાનાર સેમિકોન ઇન્ડિયા 2026નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આ સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવવાનો અને વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં ભારતની ભૂમિકાને વધુ મજબૂત કરવાનો છે.
સેમિકોન ઇન્ડિયા હવે વૈશ્વિક ઉદ્યોગના નેતાઓ, નીતિ નિર્માતાઓ, રોકાણકારો, સંશોધકો અને સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે મહત્વપૂર્ણ વાર્ષિક મંચ બની રહ્યું છે. 2026ની આવૃત્તિમાં પણ ટેકનોલોજી ભાગીદારી, રોકાણ, સંશોધન, કૌશલ્ય વિકાસ અને વૈશ્વિક સહયોગ પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમ ભારતને સેમિકન્ડક્ટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન માટે વૈશ્વિક હબ બનાવવાના લાંબા ગાળાના પ્રયાસોમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.
