નવી દિલ્હી: અરવલ્લી પર્વતમાળાને લઈને ચાલી રહેલા મહત્વના કેસમાં Surya Kantની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે કેન્દ્ર સરકાર અને અન્ય સ્ટેકહોલ્ડર્સને બે અઠવાડિયામાં નિષ્ણાતોના નામ સૂચવવા કહ્યું છે. કોર્ટએ જણાવ્યું કે અરવલ્લી હિલ્સની ચોક્કસ વ્યાખ્યા નક્કી કરવા માટે નિષ્ણાત સમિતિ રચવી જરૂરી છે અને ત્યાં સુધી હાલની સ્થિતિ યથાવત રહેશે.
બેન્ચમાં જસ્ટિસ Joymalya Bagchi અને જસ્ટિસ Vipul M Pancholi પણ સામેલ હતા. કોર્ટએ સ્વીકાર્યું કે ખનન પર સંપૂર્ણ રોક લગાડવાથી બાંધકામ સામગ્રીની ઉપલબ્ધિ પર અસર પડી શકે છે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય નિષ્ણાત સમિતિની ભલામણો પછી જ લેવામાં આવશે.જો કે કોર્ટ હાલમાં અરવલ્લી હિલ્સની વ્યાખ્યા સંબંધિત સુઓ મોટો અરજી પર સુનાવણી કરી રહી છે. અગાઉની સુનાવણીમાં કોર્ટએ ખનન પ્રવૃત્તિઓ પર સ્ટેટસ ક્વો જાળવવાનો આદેશ આપ્યો હતો અને 20 નવેમ્બર 2025ના તેના જ ચુકાદાને તાત્કાલિક સ્થગિત કર્યો હતો. તે ચુકાદામાં પર્યાવરણ, વન અને હવામાન પરિવર્તન મંત્રાલયની સમિતિએ આપેલી વ્યાખ્યાને સ્વીકારી હતી, જેમાં સ્થાનિક જમીન સપાટીથી 100 મીટર ઊંચી પહાડીઓને અરવલ્લી ગણવાનું સૂચવાયું હતું.
સુનાવણી દરમિયાન એક ખનન કંપનીએ અરજી કરીને કહ્યું કે તેની પાસે માન્ય લીઝ અને તમામ પરવાનગીઓ છે, છતાં કોર્ટના આદેશને કારણે કામગીરી બંધ થઈ ગઈ છે. કંપની તરફથી વકીલ Mukul Rohatgiએ દલીલ કરી કે કાયદેસર ખનન પણ અટકી ગયું છે.બીજી બાજુ કોર્ટએ જણાવ્યું કે પર્યાવરણની સુરક્ષા અને વિકાસ બંને વચ્ચે સંતુલન જરૂરી છે. સાથે જ કોર્ટએ Ministry of Environment, Forest and Climate Change તરફથી હાજર વધારાના સોલિસિટર જનરલ Aishwarya Bhatiને 10 માર્ચ સુધીમાં નિષ્ણાતોની યાદી અને તેમની લાયકાત રજૂ કરવાની સૂચના આપી.
કોર્ટએ હરિયાણા અને રાજસ્થાન સહિતના રાજ્યોના પ્રતિનિધિઓ તેમજ ડોમેન એક્સપર્ટ Jay Cheemaને પણ યોગ્ય નામો સૂચવવા કહ્યું છે. આગામી સુનાવણીમાં કોર્ટ નિષ્ણાત સમિતિને ઔપચારિક રીતે રચી શકે છે.અરવલ્લી વિસ્તાર અંગે ચિંતા નવી નથી. 2018માં Forest Survey of Indiaના અહેવાલમાં રાજસ્થાન, હરિયાણામાં 3,000થી વધુ સ્થળોએ ગેરકાયદેસર ખનન અને 31 પહાડીઓ ગાયબ થવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે રાજ્યો એ મોટા પાયે ગેરકાયદેસર ખનનના આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા.
હવે કોર્ટની આ કાર્યવાહી અરવલ્લી પર્વતમાળાની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા નક્કી કરીને પર્યાવરણ સુરક્ષા અને વિકાસ વચ્ચે સંતુલન સાધવાનો મહત્વનો પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
