બિહારના બાંકીપુર, મધ્યપ્રદેશના દતિયા અને ગુજરાતના માંજલપુર વિધાનસભા બેઠક પર યોજાયેલી પેટાચૂંટણીનું મતદાન શાંતિપૂર્ણ માહોલમાં પૂર્ણ થયું છે. હવે રાજકીય પક્ષો સહિત સમગ્ર દેશની નજર 3 ઓગસ્ટે યોજાનારી મતગણતરી પર ટકેલી છે. જોકે મતદાન પૂર્ણ થયા બાદ સૌથી વધુ ચર્ચા મતદાનની ટકાવારીને લઈને થઈ રહી છે. ત્રણેય બેઠકો પર અગાઉની ચૂંટણીની સરખામણીએ મતદાનમાં ઘટાડો નોંધાયો છે, જે રાજકીય વિશ્લેષકો માટે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.સાથે જ ઉપલબ્ધ આંકડાઓ મુજબ બિહારના બાંકીપુરમાં અગાઉની ચૂંટણીની સરખામણીએ આશરે 7 ટકા ઓછું મતદાન, તેમજ મધ્યપ્રદેશના દતિયામાં લગભગ 10 ટકા ઘટાડો અને ગુજરાતના માંજલપુરમાં અંદાજે 22 ટકા જેટલો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. રાજકીય નિષ્ણાતો માને છે કે પેટાચૂંટણીઓમાં સામાન્ય રીતે મતદાનનું પ્રમાણ સામાન્ય ચૂંટણી કરતાં ઓછું રહેતું હોય છે, પરંતુ આ વખતે કેટલાક વિસ્તારોમાં ઘટાડો વધુ નોંધપાત્ર રહ્યો છે.
બાંકીપુરમાં ત્રિકોણીય જંગ
બિહારની રાજધાની પટનાની બાંકીપુર બેઠક સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહી હતી. અહીં ભાજપના નીરજ કુમાર સિન્હા, જન સુરાજ પાર્ટીના પ્રશાંત કિશોર અને આરજેડીની રેખા ગુપ્તા વચ્ચે ત્રિકોણીય મુકાબલો જોવા મળ્યો. પ્રશાંત કિશોરે આ ચૂંટણી દ્વારા પ્રથમ વખત સીધી ચૂંટણીના મેદાનમાં પ્રવેશ કર્યો હોવાથી દેશની નજર આ બેઠક પર રહી હતી. તેમ છતાં મતદારોમાં અપેક્ષિત ઉત્સાહ જોવા મળ્યો નહોતો.
દતિયામાં ભાજપ-કોંગ્રેસ વચ્ચે સીધી ટક્કર
મધ્યપ્રદેશની દતિયા બેઠક પર ભાજપના આશુતોષ તિવારી અને કોંગ્રેસના ઘનશ્યામ સિંહ વચ્ચે સીધી લડત જોવા મળી હતી. પ્રચાર દરમિયાન બંને પક્ષોએ જોરદાર શક્તિ પ્રદર્શન કર્યું હતું. મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવ અને કોંગ્રેસના ટોચના નેતાઓએ પણ પ્રચાર કર્યો હતો. તેમ છતાં અગાઉની સરખામણીએ મતદાનમાં ઘટાડો નોંધાતા રાજકીય ગણિત વધુ રસપ્રદ બન્યું છે.
માંજલપુરમાં સૌથી મોટો ઘટાડો
ગુજરાતની વડોદરા સ્થિત માંજલપુર બેઠક પર સૌથી વધુ ચર્ચા મતદાનના ઘટાડાને લઈને થઈ રહી છે. અગાઉની ચૂંટણીની તુલનામાં અહીં આશરે 22 ટકા ઓછું મતદાન નોંધાયું હોવાનું સામે આવ્યું છે. અંતિમ આંકડા મુજબ અહીં કુલ મતદાન લગભગ 37.5 ટકા રહ્યું હતું. આ ઘટાડા પાછળ વરસાદ, શહેરી વિસ્તારોમાં મતદારોની ઓછી હાજરી અને પેટાચૂંટણી પ્રત્યે ઓછો રસ જેવા પરિબળો જવાબદાર હોઈ શકે છે.
મતદાન કેમ ઘટ્યું?
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે પેટાચૂંટણીઓમાં મતદાન ઓછું રહેવાના અનેક કારણો હોઈ શકે છે. તેમાં વરસાદી વાતાવરણ, ચૂંટણી પ્રત્યે મતદારોની મર્યાદિત રુચિ, ચૂંટણીના દિવસની સ્થાનિક પરિસ્થિતિ, પક્ષો દ્વારા મતદારોને બહાર લાવવામાં આવેલી સફળતા અને શહેરી વિસ્તારોમાં મતદાન પ્રત્યેની ઉદાસીનતા જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. જોકે મતદાનની ટકાવારીના આધારે પરિણામનો અંદાજ લગાવવો યોગ્ય માનવામાં આવતો નથી.
હવે તમામની નજર પરિણામો પર
ત્રણેય બેઠકો પર મતદાન પૂર્ણ થતાં હવે તમામ ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીનો (EVM) સુરક્ષિત સ્ટ્રોંગ રૂમમાં રાખવામાં આવ્યા છે. 3 ઓગસ્ટે મતગણતરી હાથ ધરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ સ્પષ્ટ થશે કે કયા પક્ષને જનતાનો વિશ્વાસ મળ્યો છે.
રાજકીય રીતે મહત્વપૂર્ણ ચૂંટણીઆ ત્રણેય પેટાચૂંટણીઓ રાજકીય રીતે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. બાંકીપુરમાં પ્રશાંત કિશોરની રાજકીય લોકપ્રિયતાની કસોટી છે, દતિયામાં ભાજપ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે પ્રતિષ્ઠાનો જંગ છે, જ્યારે માંજલપુરમાં ભાજપ પોતાનો ગઢ જાળવી રાખે છે કે નહીં તેના પર સૌની નજર છે.
મતદાનમાં ઘટાડો ચોક્કસપણે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે, પરંતુ ભારતીય ચૂંટણીના ઇતિહાસમાં ઘણી વખત ઓછા મતદાન છતાં આશ્ચર્યજનક પરિણામો સામે આવ્યા છે. તેથી હવે રાજકીય પક્ષો ઉપરાંત મતદારો પણ 3 ઓગસ્ટની મતગણતરીની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે, કારણ કે અંતિમ નિર્ણય મતપેટીમાં કેદ થયેલા મતોથી જ થશે.
