પ્રથમ વખત ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ (IPL) નું બિઝનેસ વેલ્યુ $20.6 બિલિયન એટલે આશરે ₹2 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે. આ માહિતી બુધવારે યુએસ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક હુલિહાન લોકી દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા ‘2026 IPL બ્રાન્ડ વેલ્યુએશન સ્ટડી’માં બહાર આવી છે. અભ્યાસ મુજબ રોયલ ચેલેન્જર્સ બેંગલુરુ (RCB) બ્રાન્ડ વેલ્યુની દ્રષ્ટિએ સૌથી મૂલ્યવાન IPL ટીમ છે. RCBનું બ્રાન્ડ વેલ્યુ $312 મિલિયન આશરે ₹3,000 કરોડ હોવાનો અંદાજ છે.
બિઝનેસ વેલ્યુ શું છે, અને તે બ્રાન્ડ વેલ્યુથી કેવી રીતે અલગ છે?
વ્યાપાર વેલ્યુ કંપની, લીગ અથવા સંગઠનના કુલ આર્થિક મૂલ્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. બ્રાન્ડ વેલ્યુ ઉપરાંત તેમાં પ્રસારણ અધિકારો, મિલકતો, કરારો, આવક, નફો, ભવિષ્યની કમાણીની સંભાવના અને અન્ય તમામ વ્યવસાયિક સંપત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે. બીજી બાજુ બ્રાન્ડ વેલ્યુ ફક્ત નામ અને ઓળખના મૂલ્યને પ્રતિબિંબિત કરે છે. રિપોર્ટમાં IPLની બ્રાન્ડ વેલ્યુ $4.3 બિલિયન હોવાનો અંદાજ છે.
સતત બીજા વર્ષ માટે બે આંકડામાં વૃદ્ધિ
અભ્યાસ મુજબ IPLનું બિઝનેસ વેલ્યુ આ વર્ષે 11.4% વધ્યું છે. આ સતત બીજા વર્ષે છે જ્યારે IPLમાં 10% કે તેથી વધુનો વધારો થયો છે. અભ્યાસમાં નોંધાયું છે કે 2008 માં શરૂ થયેલી લીગ હવે વિશ્વની સૌથી મોટી T20 સ્પર્ધામાં વિકસિત થઈ છે, જેમાં 10 ટીમો છે. લીગે પ્રસારણ આવક, સ્પોન્સરશિપ, મર્ચેન્ડાઇઝિંગ અને ફ્રેન્ચાઇઝ રોકાણો દ્વારા એક મજબૂત વ્યાપારી મોડેલ સ્થાપિત કર્યું છે.
બેંગલુરુ પછી મુંબઈ ઇન્ડિયન્સ IPLમાં સૌથી વધુ બ્રાન્ડ વેલ્યુ ધરાવે છે. રિપોર્ટમાં મુંબઈનું બ્રાન્ડ વેલ્યુ $264 મિલિયન હોવાનો અંદાજ છે, જે પાછલા વર્ષની સરખામણીમાં 9.1% વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. કોલકાતા નાઈટ રાઇડર્સ ત્રીજા ક્રમે છે, તેમની બ્રાન્ડ વેલ્યુ 7.9% વધીને $245 મિલિયન સુધી પહોંચી છે. ચેન્નાઈ સુપર કિંગ્સ $244 મિલિયનની બ્રાન્ડ વેલ્યુ સાથે ચોથા ક્રમે છે જેમાં વાર્ષિક ધોરણે 3.8 ટકાનો વધારો થયો છે.
આ વર્ષે RCB અને રાજસ્થાનની ટીમો અનુક્રમે $1.78 બિલિયન અને $1.65 બિલિયનમાં વેચાઈ હતી. બંને ફ્રેન્ચાઇઝીઓને મળીને $3.43 બિલિયન મળ્યા જે 2021 માં લખનૌ અને ગુજરાત ફ્રેન્ચાઇઝીની સંયુક્ત વેચાણ કિંમત કરતાં બમણાથી વધુ છે. રિપોર્ટ અનુસાર રોકાણકારો ફક્ત ક્રિકેટ ટીમમાં જ રોકાણ કરી રહ્યા નથી પરંતુ મીડિયા રાઇટ્સ, સ્પોન્સરશિપ અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા સતત વધતી આવક ઉત્પન્ન કરવામાં સક્ષમ વ્યવસાયમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે.
IPLમાં ફક્ત 10 ફ્રેન્ચાઇઝીઓ સાથે મર્યાદિત ઉપલબ્ધતા મૂલ્યાંકનને આગળ ધપાવી રહી છે. આ જ કારણ છે કે IPL ફ્રેન્ચાઇઝીઓ 20x થી વધુ આવકના ગુણાકાર પર વેચાણ કરી રહી છે. જે મુખ્ય યુએસ સ્પોર્ટ્સ લીગમાં જોવા મળતા આંકડા કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. રિપોર્ટ તારણ કાઢે છે કે IPL માત્ર રમતગમતની ઘટનાથી આગળ વધીને વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે એક અલગ સંપત્તિ વર્ગમાં વિકસિત થઈ છે.
