ભારતીય રેલવેએ ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતા મુસાફરોને વધુ સ્વચ્છ અને સારી ગુણવત્તાની બેડિંગ સામગ્રી ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત નવી વ્યવસ્થા શરૂ કરી છે. પાયલટ પ્રોજેક્ટ તરીકે પસંદ કરાયેલા કેટલાક રેલવે ડિવિઝનમાં AI કેમેરાની મદદથી ધોવાણ બાદ બેડશીટ પર રહેલા દાગ-ધબ્બાની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ મુસાફરોને સ્વચ્છ અને ગુણવત્તાયુક્ત લિનન ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. રેલવે મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે રાજ્યસભામાં માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે સેન્ટ્રલ રેલવેના પુણે ડિવિઝન તેમજ નોર્થ વેસ્ટર્ન રેલવેના જયપુર અને જોધપુર ડિવિઝનની મિકેનાઇઝડ લોન્ડ્રીમાં AI આધારિત સ્ટેન ડિટેક્શન સિસ્ટમનું પાયલટ પરીક્ષણ ચાલી રહ્યું છે. આ ટેક્નોલોજી ધોવાણ પછી બેડશીટ પર રહેલા દાગ અથવા અન્ય ખામીઓ ઝડપથી ઓળખી શકે છે, જેના કારણે લિનનની ગુણવત્તા વધુ અસરકારક રીતે ચકાસી શકાય છે.
AI ઉપરાંત દેશભરની મિકેનાઇઝડ લોન્ડ્રીમાં CCTV કેમેરા પણ લગાવવામાં આવ્યા છે. આ કેમેરા લિનન ધોવાની, સૂકવવાની, ગોઠવવાની અને પેકિંગ સહિતની સમગ્ર પ્રક્રિયા પર સતત નજર રાખે છે. તેનો હેતુ દરેક તબક્કે સફાઈના ધોરણો જાળવવાનો અને કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી અટકાવવાનો છે. રેલવે દ્વારા અગાઉથી ઉપયોગમાં લેવાતા Whiteness Meter (વ્હાઇટો-મીટર) ઉપકરણનો ઉપયોગ પણ ચાલુ રહેશે. આ ઉપકરણની મદદથી બેડશીટ અને અન્ય લિનનની સફેદાઈ અને સ્વચ્છતાનું માપન કરવામાં આવે છે. હવે AI ટેક્નોલોજી અને વ્હાઇટો-મીટર બંનેનો સંયુક્ત ઉપયોગ કરીને ગુણવત્તાની વધુ ચોક્કસ ચકાસણી કરવામાં આવશે.
રેલવેના નિયમો મુજબ AC કોચમાં મુસાફરી કરતા દરેક મુસાફરને બે બેડશીટ, એક તકીયાનું કવર અને એક હેન્ડ ટુવાલ આપવામાં આવે છે. બે બેડશીટમાંથી એક બેઠક પર પાથરવા માટે હોય છે, જ્યારે બીજી કમ્બળ અને મુસાફર વચ્ચે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે જેથી કમ્બળ સીધો શરીરના સંપર્કમાં ન આવે. દરેક મુસાફરી બાદ આ તમામ લિનનને ધોઈને ફરી ઉપયોગ માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
મુસાફરોનો અનુભવ વધુ સારો બનાવવા માટે નોર્થ વેસ્ટર્ન રેલવેની કેટલીક ટ્રેનો તેમજ કામાખ્યા-હાવડા વંદે ભારત સ્લીપર ટ્રેનમાં તમામ AC મુસાફરોને બ્લેન્કેટ કવર પણ આપવામાં આવી રહ્યું છે. રેલવેના જણાવ્યા મુજબ આ નવી સુવિધાને મુસાફરો તરફથી સારો પ્રતિસાદ મળ્યો છે અને ભવિષ્યમાં તેને અન્ય ટ્રેનોમાં પણ વિસ્તૃત કરવાની શક્યતા છે. રેલવે લિનનની ગુણવત્તા જાળવવા માટે નિયમિત સમયાંતરે તેની તપાસ પણ કરે છે. બેડશીટ, તકીયાના કવર અને અન્ય લિનન માટે નક્કી કરાયેલ ઉપયોગ સમય પૂર્ણ થયા બાદ અથવા તેની ગુણવત્તા ઘટે તો તેને તાત્કાલિક હટાવી દેવામાં આવે છે અને તેના સ્થાને નવું લિનન ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે. રેલવેનું માનવું છે કે AI આધારિત આ નવી ટેક્નોલોજીથી મુસાફરોને વધુ સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને આરામદાયક મુસાફરીનો અનુભવ મળશે. સાથે જ લિનનની ગુણવત્તા અંગે આવતી ફરિયાદોમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે.
