, વિધાનસભામાં ઠરાવ લાવવાની તૈયારી
દેશના રાજકારણમાં યુવાનોની ભાગીદારી વધારવાના હેતુથી તેલંગાણા સરકાર એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરવા જઈ રહી છે. રાજ્યના મુખ્યમંત્રી એ. રેવંત રેડ્ડીએ જાહેરાત કરી છે કે રાજ્ય સરકાર ઓગસ્ટના પ્રથમ સપ્તાહમાં વિધાનસભા અને વિધાન પરિષદનું વિશેષ સત્ર બોલાવીને એક વિશેષ ઠરાવ પસાર કરશે. આ ઠરાવ દ્વારા કેન્દ્ર સરકારને લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણી લડવાની લઘુત્તમ ઉંમર હાલની 25 વર્ષમાંથી ઘટાડીને 21 વર્ષ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવશે. આ પહેલને દેશના યુવાનોને મુખ્ય પ્રવાહના રાજકારણમાં વધુ તક આપવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
શું છે હાલનો નિયમ?
ભારતના વર્તમાન ચૂંટણી કાયદા મુજબ લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણી લડવા માટે ઉમેદવારની લઘુત્તમ ઉંમર 25 વર્ષ હોવી ફરજિયાત છે. જ્યારે ગ્રામ પંચાયત, નગરપાલિકા અને અન્ય સ્થાનિક સ્વરાજ્યની કેટલીક સંસ્થાઓમાં અનેક રાજ્યોમાં 21 વર્ષની ઉંમરે ઉમેદવારી શક્ય છે. તેમજ રેવંત રેડ્ડીનું કહેવું છે કે જ્યારે 21 વર્ષનો યુવાન દેશની અનેક મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ નિભાવવા સક્ષમ ગણાય છે, ત્યારે તેને ધારાસભ્ય કે સાંસદ બનવાની તક કેમ ન મળવી જોઈએ?
વિશેષ સત્રમાં પસાર થશે ઠરાવ
મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું કે ઓગસ્ટના પ્રથમ સપ્તાહમાં તેલંગાણા વિધાનસભા, વિધાન પરિષદનું વિશેષ સત્ર બોલાવવામાં આવશે. તેમાં આ મુદ્દે ચર્ચા કરીને સત્તાવાર ઠરાવ પસાર કરવામાં આવશે.ત્યારબાદ આ ઠરાવ કેન્દ્ર સરકાર અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સમક્ષ મોકલવામાં આવશે. મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું કે તેઓ વ્યક્તિગત રીતે પણ કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ આ મુદ્દો રજૂ કરશે અને જરૂરી કાયદાકીય સુધારા કરવાની માંગ કરશે.
રેવંત રેડ્ડીનું તર્ક શું છે?
હૈદરાબાદમાં યોજાયેલી એક યુવા સભાને સંબોધતા મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું કે આજના યુવાનો દેશના વિકાસમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.તેમણે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે—
21 વર્ષની ઉંમરે યુવાનો IAS, IPS અને IFS જેવી પ્રતિષ્ઠિત સેવાઓ માટે પાત્ર બની શકે છે.
તેઓ સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી લડી શકે છે.
તેઓ દેશની સશસ્ત્ર દળોમાં સેવા આપી શકે છે.
તેઓ મતદાનનો અધિકાર 18 વર્ષની ઉંમરથી મેળવી શકે છે.
તો પછી લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણી લડવા માટે 25 વર્ષની શરત શા માટે હોવી જોઈએ? તેમના મતે આ નિયમ હવે બદલવાનો સમય આવી ગયો છે.
“યુવાનોને નિર્ણય પ્રક્રિયામાં સ્થાન મળવું જોઈએ”
રેવંત રેડ્ડીએ કહ્યું કે દેશની સૌથી મોટી વસ્તી યુવાનોની છે. નવી પેઢી પાસે નવી વિચારસરણી, ટેક્નોલોજીનું જ્ઞાન અને વિકાસ માટે નવી દૃષ્ટિ છે.તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે જો યુવાનોને માત્ર મતદાર તરીકે નહીં પરંતુ કાયદા બનાવનારા પ્રતિનિધિ તરીકે પણ તક મળશે તો લોકશાહી વધુ મજબૂત બનશે. તેમણે તેને “જનરેશન Z ને રાજકારણમાં સશક્ત બનાવવાનો પ્રયાસ” ગણાવ્યો.
કેન્દ્ર સરકારને કરવી પડશે કાયદામાં સુધારા
માત્ર તેલંગાણા સરકાર ઠરાવ પસાર કરે એટલાથી નિયમમાં ફેરફાર થઈ શકશે નહીં.લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણી લડવાની ઉંમર જન પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1951 (Representation of the People Act) હેઠળ નક્કી કરવામાં આવી છે. તેમાં ફેરફાર કરવા માટે સંસદમાં કાયદાકીય સુધારો જરૂરી રહેશે.તેથી તેલંગાણા સરકારનો ઠરાવ ભલામણરૂપ રહેશે અને અંતિમ નિર્ણય કેન્દ્ર સરકાર તથા સંસદ દ્વારા લેવાશે.
NEET આંદોલનનો પણ કર્યો ઉલ્લેખ
રેવંત રેડ્ડીએ પોતાના ભાષણમાં NEET પેપર લીક મુદ્દે દેશભરમાં થયેલા વિદ્યાર્થી આંદોલનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
તેમણે કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓએ લોકશાહી માધ્યમથી પોતાનો અવાજ ઉઠાવ્યો છે અને યુવાનોને માત્ર રસ્તા પર વિરોધ કરવા નહીં પરંતુ નીતિ નિર્માણમાં પણ ભાગીદાર બનવાની તક મળવી જોઈએ.સાથે જ તેમણે કેન્દ્ર સરકારને વિદ્યાર્થી આંદોલન દરમિયાન નોંધાયેલા કેસો પર પણ માનવતાવાદી અભિગમ અપનાવવાની અપીલ કરી હતી.
અન્ય દેશોના ઉદાહરણો આપ્યા
મુખ્યમંત્રીએ પોતાના ભાષણમાં બ્રિટન, જર્મની અને સિંગાપુર જેવા દેશોના ઉદાહરણો આપતાં કહ્યું કે ઘણા દેશોમાં યુવાનોને ઓછી ઉંમરે રાજકીય નેતૃત્વની તક આપવામાં આવે છે.તેમણે જણાવ્યું કે ભારત વિશ્વનું સૌથી યુવા લોકતંત્ર છે, તેથી અહીં પણ યુવાનોને વધારે પ્રતિનિધિત્વ આપવાનો સમય આવી ગયો છે.
યુવા નેતૃત્વને મળશે નવી તક
જો ભવિષ્યમાં કેન્દ્ર સરકાર આ પ્રસ્તાવ સ્વીકારી લે તો દેશભરમાં હજારો યુવાનો માટે નવી રાજકીય તકો ઊભી થઈ શકે છે.
21થી 24 વર્ષની ઉંમરના એવા યુવાનો, જેઓ અત્યાર સુધી માત્ર રાજકીય કાર્યકર તરીકે જ કાર્ય કરી શકતા હતા, તેઓ સીધા ધારાસભ્ય અથવા સાંસદ બનવા માટે ચૂંટણી મેદાનમાં ઉતરી શકશે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ ફેરફાર ભારતીય રાજકારણમાં નવી પેઢીના નેતૃત્વને આગળ લાવી શકે છે.
રાજકીય ચર્ચા તેજ
તેલંગાણા સરકારની જાહેરાત બાદ રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે.કેટલાક રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ પગલું યુવાનોને પ્રોત્સાહન આપશે, કેટલાકનું કહેવું છે કે ધારાસભ્ય અને સાંસદ તરીકેની જવાબદારી માટે પરિપક્વતા અને અનુભવ પણ એટલા જ મહત્વના છે.આ મુદ્દે આગામી દિવસોમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
બંધારણીય અને રાજકીય પ્રક્રિયા
તેલંગાણા વિધાનસભામાં ઠરાવ પસાર થયા બાદ તેને કેન્દ્ર સરકારને મોકલવામાં આવશે.જો કેન્દ્ર સરકાર આ પ્રસ્તાવ સાથે સંમત થાય તો સંસદમાં સંબંધિત કાયદામાં સુધારો કરવો પડશે. બંને ગૃહોમાં મંજૂરી મળ્યા બાદ અને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી પછી જ આ નિયમ સમગ્ર દેશમાં અમલમાં આવી શકશે.
યુવાનો માટે ઐતિહાસિક પહેલ?
ભારતની રાજનીતિમાં લાંબા સમયથી યુવાનોને વધુ પ્રતિનિધિત્વ આપવાની ચર્ચા થતી રહી છે. જો તેલંગાણા સરકારનો આ પ્રસ્તાવ આગળ વધે અને કેન્દ્ર સરકાર તેને સ્વીકારી લે, તો દેશના ચૂંટણી ઇતિહાસમાં આ એક ઐતિહાસિક ફેરફાર સાબિત થઈ શકે છે.આ પહેલ માત્ર ઉંમર ઘટાડવાની નથી, પરંતુ નવી પેઢીને દેશના કાયદા બનાવવાની પ્રક્રિયામાં સીધી ભાગીદાર બનાવવાનો પ્રયાસ છે,
હવે સૌની નજર ઓગસ્ટના પ્રથમ સપ્તાહમાં યોજાનારા તેલંગાણા વિધાનસભાના વિશેષ સત્ર પર રહેશે. ત્યાં ઠરાવ પસાર થયા બાદ કેન્દ્ર સરકાર આ મુદ્દે શું નિર્ણય લે છે તે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. પ્રસ્તાવને રાષ્ટ્રીય સ્તરે સમર્થન મળશે, તો ભવિષ્યમાં 21 વર્ષની ઉંમરના યુવાનો પણ લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી શકશે અને ભારતના રાજકીય નેતૃત્વમાં નવી પેઢીનો વધુ સક્રિય પ્રવેશ જોવા મળી શકે છે.
