જ્યેષ્ઠ પૂર્ણિમા 2026: વટ સાવિત્રી પૂર્ણિમા પર વાંચો આ પવિત્ર વ્રતકથા, શ્રીહરિની કૃપાથી પૂર્ણ થશે દરેક મનોકામના:
આજે 29 જૂન 2026, સોમવારના રોજ જ્યેષ્ઠ શુક્લ પૂર્ણિમાનો પવિત્ર તહેવાર ઉજવાઈ રહ્યો છે. આ દિવસને હિંદુ ધર્મમાં અત્યંત શુભ અને પુણ્યદાયક માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને વિવાહિત મહિલાઓ પોતાના પતિના દીર્ઘાયુષ્ય અને અખંડ સૌભાગ્ય માટે વટ સાવિત્રી વ્રત કરે છે. આ સાથે ભગવાન વિષ્ણુ, માતા લક્ષ્મી, ભગવાન શિવ અને ચંદ્રદેવની ઉપાસનાનું પણ વિશેષ મહત્વ છે. આ વર્ષે સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગ, અમૃત સિદ્ધિ યોગ અને મૂળ નક્ષત્ર જેવા દુર્લભ શુભ સંયોગો બનતા આ દિવસનું ધાર્મિક મહત્વ અનેકગણું વધી ગયું છે.
જ્યેષ્ઠ પૂર્ણિમાનું ધાર્મિક મહત્વ
પૂર્ણિમા તિથિને પૂર્ણતા, સમૃદ્ધિ અને આધ્યાત્મિક શક્તિનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે આ દિવસે ચંદ્રમા પોતાની પૂર્ણ કળાઓ સાથે પ્રકાશિત થાય છે, જેના કારણે મનને શાંતિ, જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ અને સકારાત્મક ઊર્જા પ્રાપ્ત થાય છે.જ્યેષ્ઠ પૂર્ણિમાના દિવસે સ્નાન, દાન, જપ, તપ, ઉપવાસ અને ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના કરવાથી અક્ષય પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે. આ દિવસે સત્યનારાયણ ભગવાનની કથા કરવાથી ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે.
વટ સાવિત્રી વ્રતનું મહત્વ
વટ સાવિત્રી વ્રત સુહાગિન મહિલાઓ માટે અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આ દિવસે મહિલાઓ વડના વૃક્ષની પૂજા કરીને પોતાના પતિના દીર્ઘાયુષ્ય, આરોગ્ય અને અખંડ સૌભાગ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે. વડના વૃક્ષમાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ ત્રણેય દેવતાઓનો નિવાસ હોવાનું માનવામાં આવે છે.વટવૃક્ષ લાંબા આયુષ્ય, સ્થિરતા અને અમરત્વનું પ્રતિક છે. તેથી તેની પરિક્રમા કરીને કાચા સૂતરના દોરા બાંધવાની પરંપરા છે.
વટ સાવિત્રી વ્રતકથા
પ્રાચીન સમયમાં મદ્રદેશના રાજા અશ્વપતિને કોઈ સંતાન નહોતું. તેમણે વર્ષો સુધી માતા સાવિત્રીની ઉપાસના કરી. દેવી પ્રસન્ન થયા અને તેમના આશીર્વાદથી એક સુંદર પુત્રીનો જન્મ થયો. તેનું નામ “સાવિત્રી” રાખવામાં આવ્યું.સાવિત્રી મોટી થતાં તેના લગ્ન માટે યોગ્ય વર શોધવાનું શરૂ થયું. પરંતુ કોઈ રાજકુમાર તેને યોગ્ય લાગ્યો નહીં. અંતે તેણે પોતાના માટે સત્યવાન નામના રાજકુમારને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો.સત્યવાન રાજા દ્યુમત્સેનનો પુત્ર હતો. તેના પિતા રાજ્ય ગુમાવી જંગલમાં રહેતા હતા. ઋષિ નારદે રાજા અશ્વપતિને જણાવ્યું કે સત્યવાન સર્વગુણસંપન્ન છે પરંતુ લગ્ન પછી માત્ર એક વર્ષમાં તેનું મૃત્યુ નિશ્ચિત છે.
આ વાત સાંભળીને રાજા અશ્વપતિ ચિંતિત બન્યા અને પુત્રીને બીજો વર પસંદ કરવા સમજાવ્યું. પરંતુ સાવિત્રીએ કહ્યું કે હિંદુ પરંપરા મુજબ કન્યા માત્ર એક જ વખત પતિ પસંદ કરે છે અને તે પોતાનો નિર્ણય બદલશે નહીં.અંતે બંનેના લગ્ન થયા. લગ્ન પછી સાવિત્રી પોતાના પતિ અને સાસુ-સસરાની સેવા કરવા લાગી.સમય પસાર થતો ગયો અને સત્યવાનના મૃત્યુનો દિવસ નજીક આવ્યો. તે દિવસે સાવિત્રીએ કઠોર ઉપવાસ રાખ્યો. સત્યવાન લાકડાં કાપવા જંગલમાં ગયો ત્યારે સાવિત્રી પણ તેની સાથે ગઈ.જંગલમાં કામ કરતી વખતે સત્યવાનને અચાનક ભારે માથાનો દુખાવો થયો. તે સાવિત્રીના ખોળામાં માથું રાખીને સુઈ ગયો અને થોડા જ સમયમાં તેના પ્રાણ નીકળી ગયા.ત્યાર બાદ યમરાજ સત્યવાનના પ્રાણ લેવા આવ્યા. તેમણે આત્માને પોતાના પાશમાં બાંધી યમલોક તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
સાવિત્રી પણ યમરાજની પાછળ ચાલવા લાગી. યમરાજે ઘણી વખત તેને પાછા જવા કહ્યું પરંતુ સાવિત્રી પોતાના પતિને છોડવા તૈયાર નહોતી.સાવિત્રીની પતિવ્રતા, ધર્મનિષ્ઠા અને અડગ સંકલ્પથી પ્રસન્ન થઈ યમરાજે તેને એક પછી એક અનેક વરદાન આપ્યા.સૌપ્રથમ તેણે પોતાના અંધ સસરાને દ્રષ્ટિ અને ગુમાવેલું રાજ્ય પાછું મળે તેવું વરદાન માગ્યું. યમરાજે તે સ્વીકાર્યું.ત્યારબાદ પોતાના પિતાને સો પુત્રો થાય તેવું વરદાન માગ્યું. તે પણ મળ્યું.
અંતમાં સાવિત્રીએ પોતાના માટે પણ સત્યવાનથી સો પુત્રો થાય તેવું વરદાન માગ્યું.
યમરાજે અજાણતાં આ વરદાન આપી દીધું. પછી સમજાયું કે પતિ જીવિત હશે ત્યારે જ આ વરદાન પૂર્ણ થઈ શકે. પોતાના વચનનું પાલન કરવા માટે યમરાજે સત્યવાનના પ્રાણ પાછા આપી દીધા.સત્યવાન ફરી જીવિત થયો. ત્યારબાદ રાજા દ્યુમત્સેનને રાજ્ય પાછું મળ્યું, તેમની આંખોની દ્રષ્ટિ પરત આવી અને સાવિત્રી-સત્યવાનનું જીવન સુખ, સમૃદ્ધિ અને વૈભવથી ભરાઈ ગયું.આ જ કારણ છે કે વટ સાવિત્રી વ્રતને પતિના દીર્ઘાયુષ્ય અને અખંડ સૌભાગ્યનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે.
આ દિવસે કેવી રીતે કરવી પૂજા?
બ્રહ્મમુહૂર્તમાં ઉઠીને સ્નાન કરો.
શક્ય હોય તો સ્નાનના પાણીમાં ગંગાજળ મિશ્રિત કરો.
સ્વચ્છ વસ્ત્ર ધારણ કરીને વ્રતનો સંકલ્પ લો.
ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની વિધિપૂર્વક પૂજા કરો.
ભગવાન શિવને જળાભિષેક કરીને બિલ્વપત્ર અર્પણ કરો.
વડના વૃક્ષની પૂજા કરીને કાચો દોરો બાંધી પરિક્રમા કરો.
સત્યનારાયણ ભગવાનની કથા સાંભળો અથવા કરાવો.
રાત્રે ચંદ્રદેવને કાચા દૂધ અને ગંગાજળથી અર્ઘ્ય અર્પણ કરો.
આ દિવસે દાનનું વિશેષ મહત્વ
જ્યેષ્ઠ મહિનાની ગરમીને ધ્યાનમાં રાખીને પાણીથી ભરેલો ઘડો, છત્રી, પંખો, અન્ન, વસ્ત્ર, ફળ અને ગાયને લીલું ઘાસ દાન કરવું અત્યંત પુણ્યદાયક માનવામાં આવે છે. જરૂરિયાતમંદ લોકોને સહાય કરવાથી અક્ષય પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.
શું કરવું અને શું ન કરવું?
કરવું……
વહેલી સવારે સ્નાન અને પૂજા કરવી.
ભગવાનનું નામસ્મરણ કરવું.
ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદોને દાન આપવું.
ઘરમાં ભજન, કીર્તન અને ધાર્મિક પાઠ કરવો.
ન કરવું…….
કોઈ સાથે ઝઘડો કે વિવાદ ન કરવો.
અસત્ય બોલવું કે કોઈનું અપમાન કરવું નહીં.
માંસાહાર, દારૂ અને અન્ય નશીલા પદાર્થોથી સંપૂર્ણ દૂર રહેવું.
નકારાત્મક વિચારો અને ક્રોધથી બચવું.
શ્રીહરિની કૃપાથી પૂર્ણ થશે મનોકામનાઓ
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર જ્યેષ્ઠ પૂર્ણિમાના દિવસે શ્રદ્ધા અને ભક્તિપૂર્વક વટ સાવિત્રી વ્રત, સત્યનારાયણ કથા, ભગવાન વિષ્ણુ-લક્ષ્મીની ઉપાસના અને દાન-પુણ્ય કરનાર ભક્તો પર શ્રીહરિની વિશેષ કૃપા વરસે છે. જીવનમાં સુખ-શાંતિ, સમૃદ્ધિ, પરિવારની ખુશહાલી, વૈવાહિક જીવનમાં મધુરતા અને મનની તમામ શુભ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થવાનો આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે.
