છ વર્ષ પછી આવ્યો મોટો ચુકાદો, આખી ઘટના કેવી રીતે બની?
ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીના રમખાણોથી લઈને કોર્ટના ચુકાદા સુધીની સંપૂર્ણ સમયરેખા, તપાસમાં શું સામે આવ્યું અને કેસ શા માટે ચર્ચામાં રહ્યો?
વર્ષ 2020માં નાગરિકતા સુધારા કાયદા (CAA)ને લઈને દેશભરમાં વિરોધ પ્રદર્શન ચાલી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીમાં ભડકેલા સાંપ્રદાયિક રમખાણોએ સમગ્ર દેશને હચમચાવી દીધો હતો. અનેક લોકોના મોત થયા, સૈંકડો લોકો ઘાયલ થયા અને કરોડો રૂપિયાનું નુકસાન થયું. આ રમખાણોમાં ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB)ના અધિકારી અંકિત શર્માનું મૃત્યુ સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહેલા કેસોમાંથી એક બન્યું.
છ વર્ષ સુધી ચાલેલી તપાસ, ફોરેન્સિક પુરાવા, સાક્ષીઓના નિવેદનો અને લાંબી કોર્ટ કાર્યવાહી બાદ હવે આ કેસમાં મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આવ્યો છે. આ કેસ માત્ર એક હત્યાનો જ નહીં પરંતુ 2020ના દિલ્હી રમખાણોની સૌથી ચર્ચાસ્પદ ઘટનાઓમાંથી એક માનવામાં આવે છે.
દિલ્હીમાં કેવી રીતે ભડક્યા રમખાણો?
ફેબ્રુઆરી 2020 દરમિયાન નાગરિકતા સુધારા કાયદાના સમર્થન અને વિરોધમાં વિવિધ વિસ્તારોમાં પ્રદર્શન ચાલી રહ્યા હતા. ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીના જાફરાબાદ, મૌજપુર, ચાંદબાગ, કરાવલનગર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સ્થિતિ ધીમે ધીમે તંગ બનતી ગઈ.23 ફેબ્રુઆરીથી હિંસા શરૂ થઈ અને આગામી કેટલાક દિવસોમાં અનેક વિસ્તારોમાં આગચંપી, પથ્થરમારો અને ગોળીબારની ઘટનાઓ બની. પોલીસ અને સુરક્ષા દળોને પરિસ્થિતિ કાબૂમાં લેવા માટે ભારે જહેમત ઉઠાવવી પડી.
કોણ હતા અંકિત શર્મા?
અંકિત શર્મા ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોમાં સિક્યુરિટી આસિસ્ટન્ટ તરીકે ફરજ બજાવતા હતા. તેઓ દિલ્હીના ચાંદબાગ વિસ્તારમાં પરિવાર સાથે રહેતા હતા. રમખાણો દરમિયાન તેઓ પોતાના વિસ્તારમાં જ હતા.પરિવારના જણાવ્યા અનુસાર તેઓ પરિસ્થિતિ જાણવા માટે ઘર બહાર નીકળ્યા હતા, ત્યારબાદ તેઓ પરત ફર્યા નહોતા.
ગુમ થયા પછી શું બન્યું?
25 ફેબ્રુઆરીના રોજ અંકિત શર્મા ગુમ થયાની માહિતી પરિવારને મળી હતી. પરિવારજનો અને સ્થાનિક લોકોએ તેમની શોધખોળ શરૂ કરી.બીજા દિવસે નજીકના ડ્રેનમાંથી તેમનો મૃતદેહ મળી આવ્યો. આ ઘટનાએ સમગ્ર દેશમાં ભારે આક્રોશ ફેલાવ્યો હતો.
પોસ્ટમોર્ટમમાં શું સામે આવ્યું?
પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ મુજબ મૃતદેહ પર અનેક ગંભીર ઇજાઓ હતી. શરીર પર ધારદાર હથિયારથી હુમલાના અનેક નિશાન હોવાનું નોંધાયું હતું.આ રિપોર્ટ તપાસ માટે મહત્વનો પુરાવો બન્યો અને હત્યાનો ગુનો નોંધવામાં આવ્યો.
તપાસ કેવી રીતે આગળ વધી?
દિલ્હી પોલીસે ઘટનાસ્થળની તપાસ શરૂ કરી. સીસીટીવી ફૂટેજ, મોબાઇલ કોલ ડિટેઇલ્સ, ડિજિટલ પુરાવા અને સ્થાનિક લોકોના નિવેદનો એકત્ર કરવામાં આવ્યા.તપાસ દરમિયાન અનેક લોકોની પૂછપરછ કરવામાં આવી અને કેટલાક આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી.
તાહિર હુસૈનનું નામ કેવી રીતે સામે આવ્યું?
તપાસ દરમિયાન પોલીસનું કહેવું હતું કે ઘટનાસ્થળની આસપાસ મળેલા પુરાવા, સાક્ષીઓના નિવેદનો અને અન્ય સામગ્રીના આધારે તત્કાલીન રાજકીય નેતા તાહિર હુસૈનનું નામ તપાસમાં સામે આવ્યું.પોલીસે આરોપ મૂક્યો કે રમખાણો દરમિયાન તેમની મિલકતનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો અને સમગ્ર ઘટનામાં તેમની ભૂમિકાની તપાસ જરૂરી હતી.
બીજી તરફ તાહિર હુસૈને શરૂઆતથી જ તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા અને પોતાને નિર્દોષ ગણાવ્યા હતા.
કોર્ટમાં શું દલીલો થઈ?
સરકારી પક્ષે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે તપાસ દરમિયાન મળેલા પુરાવા, સાક્ષીઓના નિવેદનો અને ફોરેન્સિક વિગતો આરોપીઓને ઘટનાથી જોડે છે.બચાવ પક્ષે દલીલ કરી કે આરોપો રાજકીય પ્રેરિત છે અને રજૂ કરાયેલા પુરાવા પૂરતા નથી.કેસ દરમિયાન અનેક સાક્ષીઓની જુબાની નોંધાઈ, ડિજિટલ પુરાવા રજૂ થયા અને લાંબી દલીલો ચાલી.
છ વર્ષ સુધી કેમ ચાલ્યો કેસ?
આ કેસમાં મોટી સંખ્યામાં સાક્ષીઓ, ડિજિટલ પુરાવા, ફોરેન્સિક અભિપ્રાય અને અન્ય દસ્તાવેજોની તપાસ કરવાની હતી.
કોરોના મહામારીના કારણે પણ કોર્ટની કાર્યવાહી પર અસર પડી હતી, જેના કારણે કેસ લાંબો ચાલ્યો.
તાજેતરના ચુકાદામાં શું થયું?
દિલ્હીની સંબંધિત કોર્ટે ઉપલબ્ધ પુરાવા, સાક્ષીઓના નિવેદનો અને તપાસના આધારે મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો.
કોર્ટનું કહેવું હતું કે નિર્ણય રજૂ થયેલા પુરાવા અને કાનૂની પ્રક્રિયાના આધારે લેવામાં આવ્યો છે.
સજા અંગેની પ્રક્રિયા પણ કોર્ટ દ્વારા અલગથી હાથ ધરવામાં આવી.
આ કેસ કેમ ચર્ચામાં રહ્યો?
કારણ કે મૃતક ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોના અધિકારી હતા.
ઘટના દેશની રાજધાનીમાં રમખાણો દરમિયાન બની હતી.
કેસમાં રાજકીય નેતાનું નામ સામે આવ્યું હતું.
તપાસ, ચાર્જશીટ અને કોર્ટ કાર્યવાહી સતત ચર્ચામાં રહી.
ચુકાદા સુધી પહોંચવામાં લગભગ છ વર્ષ લાગ્યા.
2020ના દિલ્હી રમખાણોનું મોટું ચિત્ર
દિલ્હી રમખાણોમાં 50થી વધુ લોકોના મોત થયા હતા અને સૈંકડો લોકો ઘાયલ થયા હતા.ઘણા મકાનો, દુકાનો, વાહનો અને ધાર્મિક સ્થળોને નુકસાન પહોંચ્યું હતું.ઘટના બાદ અનેક એફઆઈઆર નોંધાઈ હતી અને વિવિધ કેસોમાં અલગ અલગ તપાસ હાથ ધરાઈ હતી.
કાનૂની પ્રક્રિયાનું મહત્વ
કાયદાકીય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ આવા સંવેદનશીલ કેસોમાં માત્ર આરોપ પૂરતા નથી હોતા. દરેક આરોપને પુરાવા, સાક્ષીઓ, ફોરેન્સિક તપાસ અને કોર્ટમાં થયેલી દલીલોના આધારે જ પરખવામાં આવે છે.કોર્ટનો નિર્ણય સમગ્ર તપાસ અને રજૂ થયેલા પુરાવાઓના મૂલ્યાંકન પછી લેવામાં આવે છે.
આગળ શું?
ચુકાદા બાદ પણ આરોપી પક્ષને ઉચ્ચ અદાલતમાં અપીલ કરવાનો કાનૂની અધિકાર ઉપલબ્ધ રહે છે. જો અપીલ કરવામાં આવશે તો ઉચ્ચ અદાલત સમગ્ર કેસની ફરી સમીક્ષા કરી શકે છે.અંકિત શર્મા હત્યા કેસ 2020ના દિલ્હી રમખાણોની સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને ચર્ચાસ્પદ ઘટનાઓમાંનો એક રહ્યો છે. છ વર્ષ સુધી ચાલેલી તપાસ અને કોર્ટ કાર્યવાહી બાદ આવેલા ચુકાદાએ ફરી એકવાર આ સમગ્ર ઘટનાને ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી દીધી છે. આ કેસ એ પણ યાદ અપાવે છે કે મોટા રમખાણો બાદ સત્ય સુધી પહોંચવા માટે ઘણી વખત વર્ષો સુધી તપાસ અને ન્યાયિક પ્રક્રિયા ચાલતી હોય છે, અને અંતિમ નિર્ણય કોર્ટ સમક્ષ રજૂ થયેલા પુરાવા અને કાયદાના આધારે જ લેવાય છે.
