અમેરિકામાં સોશિયલ મીડિયા કંપની મેટા સામે એક મહત્વની કાનૂની લડાઈ શરૂ થઈ છે. ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામની માલિક કંપની પર 29 અમેરિકી રાજ્યોના ગઠબંધને આરોપ મૂક્યો છે કે તેણે બાળકો અને કિશોરોને વધુ સમય સુધી પ્લેટફોર્મ પર રોકી રાખવા માટે જાણીજોઈને એવી સુવિધાઓ તૈયાર કરી, જે તેમને સોશિયલ મીડિયાનો વધુ પડતો ઉપયોગ કરવા પ્રેરિત કરે છે. કેસની સુનાવણી કેલિફોર્નિયાના ઓકલેન્ડની ફેડરલ કોર્ટમાં શરૂ થઈ છે.
મેટા પર ગંભીર આરોપ, બાળકોને સુરક્ષિત રાખવામાં નિષ્ફળતાનો દાવો
રાજ્યોનું કહેવું છે કે મેટાએ પોતાના પ્લેટફોર્મની કેટલીક સુવિધાઓ એવી રીતે તૈયાર કરી કે યુવા વપરાશકર્તાઓ વારંવાર એપ ખોલે અને લાંબા સમય સુધી તેનો ઉપયોગ કરતા રહે. આરોપોમાં અનંત સ્ક્રોલ, સતત સૂચનાઓ અને વપરાશકર્તાને વધુ સામગ્રી બતાવતી ભલામણ પ્રણાલી જેવી સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે. અભિયોજકોનો દાવો છે કે કંપનીને સોશિયલ મીડિયાના બાળકો પર પડતા નુકસાન અંગે આંતરિક સંશોધન અને માહિતીની જાણ હતી, છતાં કંપનીએ પોતાના નફા અને વપરાશકર્તાઓની સંખ્યા વધારવાને પ્રાથમિકતા આપી.
29 રાજ્યો સાથે મળીને લડી રહ્યા છે કાનૂની લડાઈ
આ કેસમાં કેલિફોર્નિયા, કોલોરાડો, કેન્ટકી અને ન્યૂ જર્સી સહિત 29 અમેરિકી રાજ્યો સામેલ છે. મૂળ કેસ ઓક્ટોબર 2023માં દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. હવે તેની સુનાવણી શરૂ થતાં મેટા માટે આ કેસ અત્યંત મહત્વનો બની ગયો છે. આ કેસ માત્ર નુકસાનની ભરપાઈ સુધી મર્યાદિત નથી. જો રાજ્યોની દલીલો માન્ય ઠરે તો મેટાને પોતાની સોશિયલ મીડિયા સેવાઓની ડિઝાઇન અને બાળકો માટેની સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં મોટા ફેરફાર કરવા પડી શકે છે.
બાળકોના ડેટાને લઈને પણ ઉઠ્યા સવાલો
મેટા સામેનો એક ગંભીર આરોપ 13 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોના ડેટા સાથે જોડાયેલો છે. રાજ્યોનું કહેવું છે કે કંપનીએ યોગ્ય માતા-પિતાની મંજૂરી વિના બાળકોની માહિતી એકત્રિત કરી અને નાની ઉંમરના વપરાશકર્તાઓને પ્લેટફોર્મથી દૂર રાખવા માટે પૂરતા પગલાં લીધા નહીં. કેસમાં અમેરિકાના બાળકોની ઓનલાઈન ગોપનીયતા સંબંધિત કાયદાના ભંગના આરોપો પણ સામેલ છે.
મેટાનું શું કહેવું છે?
મેટાએ આ તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. કંપનીના વકીલોનું કહેવું છે કે સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા પુરાવાઓને સંદર્ભથી અલગ કરીને જોવામાં આવી રહ્યા છે. મેટાનો દાવો છે કે કંપનીએ યુવા વપરાશકર્તાઓની સુરક્ષા સુધારવા માટે અનેક પગલાં લીધાં છે અને બાળકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે સતત કામ કરી રહી છે. મેટાએ એ પણ દલીલ કરી છે કે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ અને કિશોરોના માનસિક સ્વાસ્થ્યને થતા નુકસાન વચ્ચે સીધો અને નિર્ણાયક સંબંધ સાબિત થયો નથી.
કોર્ટમાં મેટાના ભૂતપૂર્વ એન્જિનિયરની પણ જુબાની
કેસમાં મેટાના ભૂતપૂર્વ એન્જિનિયર આર્ટુરો બેજારે પણ સાક્ષી આપી છે. રાજ્યોના વકીલો તેમના નિવેદનોનો ઉપયોગ એ દાવો મજબૂત કરવા માટે કરી રહ્યા છે કે કંપનીની અંદર બાળકોની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. રાજ્યોનું કહેવું છે કે કંપનીના કેટલાક આંતરિક દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે મેટાના કર્મચારીઓને તેના પ્લેટફોર્મની બાળકો પર પડતી અસર અંગે જાણકારી હતી.
કેસનો નિર્ણય મેટા માટે મોટો ઝટકો બની શકે
આ કેસમાં મેટા સામે અબજો ડોલરના નુકસાનની માંગ કરવામાં આવી છે. અલગ-અલગ અહેવાલોમાં સંભવિત દંડ અંગે અલગ આંકડા સામે આવ્યા છે, પરંતુ કેટલાક અહેવાલો મુજબ આ રકમ આશરે $200 બિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે. મેટા સામેના દાવાઓમાં પ્લેટફોર્મની કામગીરીમાં મોટા ફેરફારો કરવાની માંગ પણ કરવામાં આવી છે. કેસની સુનાવણી લગભગ 6થી 8 અઠવાડિયા સુધી ચાલવાની શક્યતા છે. કંપનીના મુખ્ય અધિકારીઓ, જેમાં માર્ક ઝકરબર્ગનો પણ સમાવેશ થાય છે, સાક્ષી તરીકે બોલાવવામાં આવી શકે છે.
મેટા સામે અગાઉ પણ આવી ચૂક્યો છે મોટો ચુકાદો
આ પહેલી વખત નથી જ્યારે મેટાને બાળકોની સુરક્ષા મામલે કોર્ટનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હોય. માર્ચ 2026માં ન્યૂ મેક્સિકોની જ્યુરીએ મેટાને બાળકોની સુરક્ષા અંગે લોકોને ગેરમાર્ગે દોરવા અને બાળકોને નુકસાન પહોંચાડવામાં યોગદાન આપવા બદલ જવાબદાર ઠેરવી હતી.
તે કેસમાં શરૂઆતમાં મેટા પર $375 મિલિયનનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ ન્યૂ મેક્સિકોમાં આ મામલે કંપની સામે વધુ કડક પગલાંની પ્રક્રિયા આગળ વધી અને બાળકોની સુરક્ષા માટે પ્લેટફોર્મમાં ફેરફાર કરવાની માંગ પણ કરવામાં આવી.
હવે નજર કોર્ટના નિર્ણય પર
મેટા સામેનો વર્તમાન કેસ માત્ર એક કંપની સામેની કાનૂની લડાઈ નથી. તેના પરિણામથી ભવિષ્યમાં સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ બાળકો અને કિશોરો માટે પોતાની એપની ડિઝાઇન કેવી રીતે તૈયાર કરે છે તેના પર અસર પડી શકે છે.
જો રાજ્યોને કોર્ટમાં સફળતા મળે છે, તો મેટાને મોટો આર્થિક ફટકો પડવાની સાથે તેના પ્લેટફોર્મની કેટલીક મૂળભૂત સુવિધાઓમાં પણ ફેરફાર કરવો પડી શકે છે. આ કારણે આ કેસને અમેરિકામાં બાળકોની ઓનલાઈન સુરક્ષા અંગેની સૌથી મહત્વપૂર્ણ કાનૂની લડાઈઓમાંથી એક માનવામાં આવી રહ્યો છે.
