કેન્દ્ર સરકારમાં હવે મંત્રીઓના કામકાજ સાથે તેમની સોશિયલ મીડિયા હાજરી પર પણ ખાસ નજર રાખવામાં આવી રહી છે. તમામ કેન્દ્રીય મંત્રીઓના સોશિયલ મીડિયા પ્રદર્શનનું એક ખાસ રિપોર્ટ કાર્ડ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, બુધવારે યોજાયેલી કેબિનેટ બેઠકમાં આ રિપોર્ટ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં મંત્રીઓ Instagram, X અને Facebook જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર કેટલા સક્રિય છે, તેમની પોસ્ટને કેટલો પ્રતિસાદ મળે છે અને લોકો સાથે તેમનું જોડાણ કેટલું છે તેની વિગતવાર માહિતી સામેલ કરવામાં આવી છે.
આ રિપોર્ટ 1 મે 2026થી 15 ઓગસ્ટ 2026 સુધીના સાડા ત્રણ મહિનાના સમયગાળામાં મંત્રીઓની સોશિયલ મીડિયા પ્રવૃત્તિના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. ખાસ વાત એ છે કે તેમાં માત્ર મંત્રીઓની પોસ્ટની સંખ્યા જ નહીં, પરંતુ પોસ્ટ પર મળતી લાઇક્સ, કમેન્ટ્સ, શેર, કુલ એન્ગેજમેન્ટ અને ફોલોઅર્સ જેવા અનેક માપદંડોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા છે. આ સમગ્ર રેન્કિંગમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સૌથી આગળ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. એટલે કે સોશિયલ મીડિયા પર લોકો સુધી પહોંચ, પોસ્ટનો પ્રતિસાદ અને એકંદર પ્રભાવની વાત કરવામાં આવે તો પીએમ મોદી પ્રથમ સ્થાને છે. રિપોર્ટમાં દેશના ટોચના નેતાઓથી લઈને સંગઠનના વિવિધ સ્તરે સક્રિય નેતાઓ સુધીની સોશિયલ મીડિયા કામગીરીને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હોવાનું જાણવા મળે છે.
સરકાર દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા આ રિપોર્ટમાં દરેક મંત્રીનું અલગથી સોશિયલ મીડિયા પ્રદર્શન રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. એટલે કે મંત્રીઓને પોતાની કામગીરીની સાથે એ પણ જાણકારી મળી કે તેઓ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર કેટલા અસરકારક છે અને લોકો તેમની પોસ્ટને કેટલો પ્રતિસાદ આપે છે. મંત્રીઓના રેન્કિંગ માટે અનેક માપદંડ નક્કી કરવામાં આવ્યા હતા. તેમાં દરરોજ સરેરાશ કેટલી પોસ્ટ કરવામાં આવે છે, કુલ કેટલું એન્ગેજમેન્ટ મળે છે, એક પોસ્ટ પર સરેરાશ કેટલો પ્રતિસાદ મળે છે, પોસ્ટને મળતી લાઇક્સ અને સરેરાશ લાઇક્સ ઉપરાંત ત્રણેય મુખ્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર ફોલોઅર્સની સંખ્યાનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ રીતે માત્ર સૌથી વધુ ફોલોઅર્સ ધરાવતા મંત્રીને જ આગળ રાખવામાં આવ્યા નથી. કોઈ નેતા પાસે મોટી સંખ્યામાં ફોલોઅર્સ હોય પરંતુ તેની પોસ્ટ પર લોકોની ભાગીદારી ઓછી હોય તો તેની અસર અલગ રીતે માપવામાં આવી છે. બીજી તરફ, ઓછા ફોલોઅર્સ હોવા છતાં પોસ્ટ પર સતત સારો પ્રતિસાદ મળતો હોય તો તે બાબતને પણ રેન્કિંગમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. રિપોર્ટનો મુખ્ય હેતુ એ જાણવાનો છે કે સરકારના મંત્રીઓ અને અન્ય નેતાઓ સોશિયલ મીડિયા દ્વારા સામાન્ય લોકો સુધી કેટલી અસરકારક રીતે પહોંચી રહ્યા છે. આજના સમયમાં રાજકીય સંદેશાવ્યવહારનો મોટો હિસ્સો સોશિયલ મીડિયા પર થઈ રહ્યો છે. મંત્રીઓ પોતાના વિભાગની યોજનાઓ, સરકારી નિર્ણયો, પ્રવાસ, બેઠકો અને જાહેર કાર્યક્રમોની માહિતી સીધી લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે આ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં સોશિયલ મીડિયા પર તેમની હાજરી પણ રાજકીય સંદેશાવ્યવહારનો મહત્વનો ભાગ બની ગઈ છે.
રિપોર્ટ સામે આવ્યા બાદ મંત્રીઓને સોશિયલ મીડિયા પર વધુ સક્રિય થવાની સૂચના આપવામાં આવી હોવાનું પણ જાણવા મળે છે. તેમને માત્ર પોસ્ટની સંખ્યા વધારવા નહીં પરંતુ લોકો સાથે વધુ અર્થપૂર્ણ રીતે જોડાવા માટે પણ કહેવામાં આવ્યું છે. એટલે કે સરકાર ઇચ્છે છે કે મંત્રીઓ માત્ર માહિતી પોસ્ટ કરીને અટકી ન જાય, પરંતુ લોકોની પ્રતિક્રિયા, પ્રશ્નો અને ચર્ચાઓ સાથે પણ જોડાય.
Instagram, X અને Facebook ત્રણેય પ્લેટફોર્મનું અલગ-અલગ મહત્વ છે. Instagram પર વીડિયો, રીલ્સ અને તસવીરો દ્વારા યુવાનો સુધી પહોંચવું સરળ બને છે. X પર રાજકીય નિવેદનો, નીતિગત નિર્ણયો અને તાત્કાલિક અપડેટ્સ ઝડપથી લોકો સુધી પહોંચે છે. Facebook પર લાંબી માહિતી અને વિવિધ વર્ગના લોકો સુધી પહોંચવાની તક મળે છે. તેથી રિપોર્ટમાં ત્રણેય પ્લેટફોર્મને એકસાથે ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે મંત્રીઓને તેમની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સ, એન્ગેજમેન્ટ અને લોકો સાથેની અર્થપૂર્ણ વાતચીત વધારવા માટે ખાસ સૂચના આપવામાં આવી છે. સરકારના સ્તરે સોશિયલ મીડિયા પ્રભાવને હવે માત્ર પ્રચારનું માધ્યમ નહીં પરંતુ લોકો સાથે સીધા સંવાદના સાધન તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યો છે.
આ સમગ્ર કવાયતને આગામી સમયમાં સંભવિત કેબિનેટ ફેરબદલ સાથે પણ જોડીને જોવામાં આવી રહી છે. જોકે, આ રિપોર્ટના આધારે જ કયા મંત્રીને કયું સ્થાન મળશે અથવા કોને કેબિનેટમાં ફેરફારનો સામનો કરવો પડશે તે અંગે કોઈ સત્તાવાર માહિતી સામે આવી નથી. તેમ છતાં મંત્રીઓના સોશિયલ મીડિયા પ્રદર્શનનું આટલી વિગતથી મૂલ્યાંકન થવું સરકારની ડિજિટલ પહોંચને આપવામાં આવતા મહત્વનો સંકેત માનવામાં આવી રહ્યું છે. રિપોર્ટમાં પીએમ મોદીનું પ્રથમ સ્થાન પણ ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. વડાપ્રધાન લાંબા સમયથી સોશિયલ મીડિયા પર ખૂબ સક્રિય રહ્યા છે અને તેમની પોસ્ટ્સ દેશ-વિદેશમાં મોટા પ્રમાણમાં લોકો સુધી પહોંચે છે. સરકારની યોજનાઓ, આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠકો, પ્રવાસ, રાષ્ટ્રીય પ્રસંગો અને વિવિધ જાહેર સંદેશાઓને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા સીધા લોકો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. તેથી તેમના ડિજિટલ પ્રભાવને અન્ય મંત્રીઓ માટે પણ એક માપદંડ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
હવે મંત્રીઓ માટે પડકાર માત્ર પોતાના વિભાગની કામગીરી લોકો સુધી પહોંચાડવાનો નથી, પરંતુ તે માહિતી કેટલી અસરકારક રીતે લોકો સુધી પહોંચે છે તે પણ મહત્વનું બની ગયું છે. કોઈ યોજનાની જાહેરાત કરવામાં આવે અને તેના વિશે લોકોની પ્રતિક્રિયા ન મળે તો સોશિયલ મીડિયા પર તેની અસર મર્યાદિત રહી શકે છે. આ કારણે સરકાર મંત્રીઓને વધુ સક્રિય, સતત અને લોકો સાથે જોડાયેલી સોશિયલ મીડિયા વ્યૂહરચના અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે. આ રિપોર્ટમાં મંત્રીઓની પોસ્ટિંગની આવર્તનથી લઈને તેના પર મળેલા પ્રતિસાદ સુધીની બાબતોને માપવામાં આવી છે. એટલે આગામી સમયમાં મંત્રીઓની સોશિયલ મીડિયા ટીમો પણ વધુ સક્રિય બની શકે છે. પોસ્ટના વિષય, વીડિયો અને ફોટોની પસંદગી, લોકો સાથે સીધી વાતચીત અને વિવિધ મુદ્દાઓ પર ઝડપી પ્રતિક્રિયા જેવી બાબતો પર વધુ ધ્યાન આપવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
એકંદરે, કેન્દ્ર સરકારનો આ સોશિયલ મીડિયા રિપોર્ટ કાર્ડ બતાવે છે કે હવે રાજકીય નેતાઓની લોકપ્રિયતા અને પહોંચનું મૂલ્યાંકન માત્ર રેલીઓ, સભાઓ અને જાહેર કાર્યક્રમો સુધી મર્યાદિત નથી. Instagram, X અને Facebook જેવા પ્લેટફોર્મ પર લોકો કેટલો પ્રતિસાદ આપે છે તે પણ મહત્વનું માપદંડ બની રહ્યું છે. હાલના રિપોર્ટમાં પીએમ મોદી સૌથી આગળ હોવાનું જણાવાયું છે, જ્યારે અન્ય મંત્રીઓને પણ પોતાની ડિજિટલ હાજરી વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સૂચના આપવામાં આવી છે. આગામી સમયમાં આ રિપોર્ટ સરકારના સંદેશાવ્યવહાર અને મંત્રીઓની જાહેર પહોંચને વધુ ડિજિટલ બનાવવામાં કેટલી ભૂમિકા ભજવે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
