મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર તણાવ વધતો જોવા મળી રહ્યો છે. ગાઝામાં ઈઝરાયેલી હવાઈ હુમલામાં એક જ પરિવારના 4 લોકોનાં મોત થયા છે, જ્યારે યમનમાં ઈરાન સમર્થિત હૂથી બળવાખોરોએ લાલ સમુદ્રના મહત્વના બંદર શહેર મોકા પર કબજો કરી લીધો છે. બીજી તરફ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં પણ દેશો વચ્ચે મતભેદ સામે આવ્યા છે. આ સાથે અલ્જીરિયા અને યુએઈ વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોમાં તણાવ અને લેબનોનના ઈઝરાયલ સામેના આરોપોએ પણ સમગ્ર વિસ્તારની સ્થિતિ વધુ ગંભીર બનાવી છે.
ગાઝામાં ઘરમાં હુમલો, બે બાળકો સહિત 4નાં મોત
ઉત્તરી ગાઝાના બેઇત લાહિયામાં એક ઘર પર ઈઝરાયેલી હવાઈ હુમલો થયો હતો. હોસ્પિટલના અધિકારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે હુમલામાં પતિ-પત્ની અને તેમની 8 તથા 12 વર્ષની બે દીકરીઓ સહિત 4 લોકોનાં મોત થયા હતા. અહેવાલ મુજબ હુમલો રાત્રે લગભગ 2 વાગ્યે થયો હતો. પરિવારના પડોશીએ જણાવ્યું કે પરિવારના સભ્યો ઊંઘી રહ્યા હતા ત્યારે તેમના ઘર પર હુમલો થયો. ઈઝરાયેલી સેનાએ જોકે દાવો કર્યો કે હુમલામાં તેના સૈનિકો સામેના હુમલામાં સામેલ એક લડવૈયાને નિશાન બનાવવામાં આવ્યો હતો. ઈઝરાયલે વધુ વિગતો જાહેર કરી નહોતી. આ હુમલો એવા સમયે થયો છે જ્યારે ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવેલી યુદ્ધવિરામ વ્યવસ્થા વચ્ચે પણ ગાઝામાં છૂટાછવાયા હુમલા ચાલુ છે.
હૂથીઓએ મોકા પર કબજો કર્યો
યમનમાં ઈરાન સમર્થિત હૂથી બળવાખોરોએ લાલ સમુદ્રના કિનારે આવેલા વ્યૂહાત્મક બંદર શહેર મોકા પર કબજો કરી લીધો છે. હૂથીઓ અને યમન સરકાર સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓએ પણ આ વાતની પુષ્ટિ કરી છે. મોકા બંદર બાબ અલ-મંદેબ જળમાર્ગથી લગભગ 80 કિલોમીટર દૂર છે. આ જળમાર્ગ લાલ સમુદ્રને એડનની ખાડી સાથે જોડે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે ખૂબ મહત્વનો છે. અહેવાલ મુજબ વિશ્વના આશરે 12 ટકા તેલ અને અન્ય માલસામાનની હેરફેર આ માર્ગથી થાય છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ હૂથીઓએ છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં યમનના પશ્ચિમ કિનારે ઝડપી આગળ વધીને મોકા સહિત મહત્વના વિસ્તારોમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરી છે. આ કારણે બાબ અલ-મંદેબમાંથી પસાર થતા જહાજો અને વૈશ્વિક વેપાર માર્ગો અંગે ચિંતા વધી છે.
ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર યુએનમાં મતભેદ
ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં પણ તણાવ જોવા મળ્યો. 15 સભ્યોની પરિષદમાં મોટાભાગના દેશોએ ઈરાનને વધુ કડક પગલાં લેવા અને તેના પરમાણુ સ્થળોએ નિરીક્ષકોને પ્રવેશ આપવા કહ્યું. આ ચર્ચા એવા સમયે થઈ જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સીએ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી તપાસમાં સહકાર ન આપવા બદલ મામલો સુરક્ષા પરિષદ સમક્ષ મોકલ્યો છે. નિરીક્ષકોને ઈરાનના કેટલાક જાહેર ન કરાયેલા સ્થળોએ યુરેનિયમના નિશાન મળ્યા હોવાનો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં રહ્યો છે. બીજી તરફ રશિયા અને ચીને ઈરાન સામે ફરીથી પ્રતિબંધો લાદવાના પગલાનો વિરોધ કર્યો છે. ઈરાન સતત કહે છે કે તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ હેતુ માટે છે અને તેનો હેતુ પરમાણુ હથિયાર બનાવવાનો નથી.
અલ્જીરિયાએ યુએઈ સાથે સંબંધ તોડ્યા
મધ્ય પૂર્વના તણાવ વચ્ચે અલ્જીરિયાએ સંયુક્ત આરબ અમીરાત એટલે કે યુએઈ સાથે રાજદ્વારી સંબંધો તોડી નાખવાની જાહેરાત કરી છે. અલ્જીરિયાના વિદેશ મંત્રાલયે યુએઈની કેટલીક કથિત “ઉશ્કેરણીજનક અને દુશ્મનાવટભરી” પ્રવૃત્તિઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. જોકે કયા ચોક્કસ બનાવને કારણે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો તેની વિગત જાહેર કરવામાં આવી નથી. યુએઈએ આ નિર્ણય પર અફસોસ વ્યક્ત કર્યો અને આશા રાખી કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો ફરી સામાન્ય થશે.
લેબનોનનો ઈઝરાયલ સામે મોટો આરોપ
લેબનોને સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ઈઝરાયલ સામે તેની સાર્વભૌમ સીમાના ઉલ્લંઘનનો આરોપ લગાવ્યો છે. લેબનોનના જણાવ્યા મુજબ જુલાઈ દરમિયાન ઈઝરાયલે જમીન, હવાઈ અને દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં લગભગ 2,000 વખત લેબનોનની સાર્વભૌમ સીમાનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું. બંને દેશો વચ્ચે જૂનમાં એક સમજૂતી થઈ હતી, જેમાં દક્ષિણ લેબનોનમાંથી ઈઝરાયેલી દળોની હકાલપટ્ટી અને હિઝબુલ્લાહના નિઃશસ્ત્રીકરણની વાત હતી. જોકે આ સમજૂતીનો અમલ મોટા ભાગે અટકી ગયો છે.
ઈઝરાયલની ઈરાનને સીધી ચેતવણી
ઈઝરાયલના સંરક્ષણ મંત્રી ઈઝરાયલ કાત્ઝે ઈરાનને ગંભીર ચેતવણી આપી છે. તેમણે કહ્યું કે જો ઈરાન ઈઝરાયલ પર હુમલો કરશે તો જવાબી કાર્યવાહી ખૂબ જ આકરી હશે અને તેમાં ઈરાનના મહત્વના ઊર્જા મથકોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવી શકે છે. આ ચેતવણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેનો સંઘર્ષ પહેલાથી જ સમગ્ર વિસ્તારમાં ફેલાઈ રહ્યો છે. હૂથીઓની યમનમાં વધતી પકડ, લાલ સમુદ્ર અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં અસ્થિરતા તથા ગાઝા અને લેબનોનમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે મધ્ય પૂર્વમાં એકસાથે અનેક મોરચે તણાવ ઊભો થયો છે.
એક જ દિવસમાં અનેક મોરચે સંકટ
ગાઝામાં નાગરિકોના મોતથી લઈને યમનમાં હૂથીઓની આગળ વધતી પકડ, ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે યુએનમાં મતભેદ અને ઈરાન-ઈઝરાયલ વચ્ચેની નવી ધમકીઓ સુધીની ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ હજુ અત્યંત અસ્થિર છે. ખાસ કરીને મોકા બંદર પર હૂથીઓનો કબજો વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા સપ્લાય માટે પણ મહત્વનો મુદ્દો બની શકે છે, કારણ કે બાબ અલ-મંદેબ જળમાર્ગ પહેલેથી જ આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજો માટે સંવેદનશીલ બની ચૂક્યો છે.
