પંચાયતે ₹1 લાખ દંડ લઈને આરોપીને છોડ્યો, પછી ₹20 હજારની દારૂ-ચિકન પાર્ટી કરી
ઝારખંડના ગુમલા જિલ્લામાં માનવતાને શરમાવે તેવી ઘટના સામે આવી છે. ત્રણ વર્ષની બાળકી સાથે ખરાબ કામ નો ગંભીર આરોપ છતાં ગામની પંચાયતે કાયદાનો માર્ગ અપનાવવાને બદલે આરોપી પર માત્ર ₹1 લાખનો દંડ ફટકાર્યો. આરોપી પાસેથી વસૂલાયેલી રકમમાંથી આશરે ₹20 હજાર દારૂ અને ચિકનની પાર્ટીમાં ખર્ચવામાં આવ્યા હોવાના આરોપો સામે આવ્યા છે. મામલો પ્રકાશમાં આવતા પોલીસે ગુનો નોંધી તપાસ શરૂ કરી છે.
ઝારખંડના ગુમલા જિલ્લામાંથી એક એવી ઘટના સામે આવી છે, જેણે સમગ્ર સમાજને હચમચાવી દીધો છે. ત્રણ વર્ષની નિર્દોષ બાળકી સાથે કથિત દુષ્કર્મ જેવી ગંભીર ઘટનામાં ન્યાય આપવાને બદલે ગામની પંચાયતે પોતે જ નિર્ણય લઈ આરોપી પાસેથી ₹1 લાખનો દંડ વસૂલ્યો અને ત્યારબાદ તેને મુક્ત કરી દીધો. સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે આ દંડમાંથી આશરે ₹20 હજાર દારૂ અને ચિકનની પાર્ટી કરવા માટે ખર્ચવામાં આવ્યા હોવાનો આરોપ છે. આ સમગ્ર ઘટનાએ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર પંચાયતી નિર્ણયો અને ન્યાય વ્યવસ્થાને લઈને ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
માહિતી મુજબ, ગુમલા જિલ્લાના એક ગામમાં ત્રણ વર્ષની બાળકી સાથે દુષ્કર્મની ઘટના બની હતી. પરિવાર આ ઘટનાથી આઘાતમાં હતો. શરૂઆતમાં મામલો પોલીસ સુધી પહોંચે તે પહેલાં ગામના કેટલાક પ્રભાવશાળી લોકો અને પંચાયતના સભ્યોએ બેઠક બોલાવી હતી. કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાને બદલે પંચાયતે પોતે જ આરોપી સામે દંડ ફટકારવાનો નિર્ણય લીધો.પંચાયતના નિર્ણય અનુસાર આરોપી પાસેથી ₹1 લાખની રકમ વસૂલવામાં આવી. આ પછી કોઈ પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવ્યા વગર અથવા આરોપીને કાયદાના હવાલે કર્યા વગર તેને ગામમાંથી જવા દેવામાં આવ્યો હોવાનું આરોપ છે. આ કાર્યવાહી સંપૂર્ણપણે કાયદા વિરુદ્ધ હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
ઘટનાનો સૌથી શરમજનક પાસો ત્યારે સામે આવ્યો જ્યારે આરોપ લગાવવામાં આવ્યો કે વસૂલાયેલી રકમમાંથી લગભગ ₹20 હજાર દારૂ અને ચિકનની પાર્ટી માટે ખર્ચવામાં આવ્યા. સ્થાનિક સ્તરે આ મુદ્દે ભારે રોષ ફેલાયો છે. લોકોનો આરોપ છે કે બાળકી માટે ન્યાય મેળવવાના બદલે ગંભીર ગુનાને પૈસાના વ્યવહારમાં ફેરવી દેવામાં આવ્યો.મામલો જાહેર થતાં પોલીસ હરકતમાં આવી. બાળકીના પરિવારના નિવેદનો લેવામાં આવ્યા અને સંબંધિત લોકો સામે કેસ નોંધવાની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે. પોલીસ હવે માત્ર દુષ્કર્મના આરોપીની જ નહીં, પરંતુ કાયદાને હાથમાં લઈને ગેરકાયદેસર નિર્ણય કરનાર પંચાયતના સભ્યોની ભૂમિકાની પણ તપાસ કરી રહી છે.
તપાસ દરમિયાન પોલીસ એ જાણવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે કે પંચાયતની બેઠકમાં કોણ-કોણ હાજર હતું, દંડની રકમ કોને સોંપવામાં આવી, પૈસાનો ઉપયોગ કેવી રીતે થયો અને પોલીસને ઘટનાની જાણ કેમ કરવામાં આવી નહીં. સમગ્ર ઘટનામાં અનેક લોકોની સંડોવણી હોવાની શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે,સાથે બાળ અધિકાર કાર્યકરોનું કહેવું છે કે બાળકી સાથે દુષ્કર્મનો કેસ અત્યંત ગંભીર ફોજદારી ગુનો છે. આવા ગુનાઓમાં કોઈપણ પંચાયત, સામાજિક સંગઠન અથવા સ્થાનિક સમૂહને સમાધાન કરવાનો અથવા દંડ નક્કી કરવાનો કોઈ અધિકાર નથી. આવા કેસમાં તરત જ પોલીસ ફરિયાદ નોંધવી અને POCSO કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી કરવી ફરજિયાત છે.
કાનૂની નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ અથવા પંચાયત આવા ગંભીર ગુનાને દબાવવાનો અથવા સમાધાન કરવાનો પ્રયાસ કરે તો તેમની સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આવા કૃત્યો ન્યાય પ્રક્રિયામાં અવરોધરૂપ ગણાઈ શકે છે.પોલીસે જણાવ્યું છે કે બાળકીની તબીબી તપાસ, પરિવારના નિવેદનો અને અન્ય પુરાવાના આધારે સમગ્ર કેસની તપાસ આગળ વધારવામાં આવી રહી છે. જો પંચાયતના સભ્યો દ્વારા પુરાવા છુપાવવાનો અથવા આરોપીને બચાવવાનો પ્રયાસ થયો હોવાનું સામે આવશે તો તેમની સામે પણ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
આ ઘટના બહાર આવ્યા બાદ રાજ્યમાં રાજકીય અને સામાજિક સ્તરે પણ ભારે પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળી રહી છે. વિવિધ મહિલા સંગઠનો અને બાળ અધિકાર સંસ્થાઓએ ઘટનાની નિંદા કરી છે અને દોષિતો સામે કડકમાં કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે.નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આજે પણ કેટલાક સ્થળોએ ગંભીર ફોજદારી ગુનાઓને પંચાયતી નિર્ણયથી ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે, પરંતુ આવા નિર્ણયો ભારતીય કાયદા હેઠળ માન્ય નથી. ખાસ કરીને બાળકો સામેના યૌન ગુનાઓમાં કોઈપણ પ્રકારનું સમાધાન અથવા દંડનો નિર્ણય કાયદેસર ગણાતો નથી.
પોલીસે સ્થાનિક લોકોને અપીલ કરી છે કે કોઈપણ ગંભીર ગુનાની જાણ તરત જ પોલીસને કરવામાં આવે અને કાયદાને પોતાના હાથમાં ન લેવો. બાળકી સાથેના યૌન શોષણ જેવા કેસોમાં સમયસર ફરિયાદ નોંધાવવી અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું અત્યંત જરૂરી છે. હાલ આ સમગ્ર મામલે તપાસ ચાલુ છે.પોલીસ આરોપીની શોધ,અને પંચાયતના સભ્યોની પૂછપરછ તેમજ નાણાંના ઉપયોગ અંગેની વિગતો એકત્ર કરી રહી છે. તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ વધુ લોકો સામે પણ કાર્યવાહી થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સમાજ સામે ગંભીર પ્રશ્ન ઉભો કર્યો છે કે શું પૈસાના બદલામાં કોઈ બાળકીને ન્યાયથી વંચિત રાખી શકાય? ત્રણ વર્ષની નિર્દોષ બાળકી સાથે થયેલા કથિત દુષ્કર્મ જેવા ગંભીર ગુનામાં પંચાયતનો નિર્ણય કાયદાનો ભંગ નથી, પરંતુ માનવતા અને ન્યાયની ભાવનાને પણ આઘાત પહોંચાડે છે. હવે સમગ્ર નજર પોલીસ તપાસ અને કોર્ટની કાર્યવાહી પર ટકેલી છે, જેથી પીડિત બાળકી અને તેના પરિવારને યોગ્ય ન્યાય મળી શકે.
