ગુજરાતમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC)ને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળ્યા બાદ 1 ઓક્ટોબરે તેનું ગેઝેટ નોટિફિકેશન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ કાયદો લગ્ન, છૂટાછેડા, વારસો અને લિવ-ઇન સંબંધો જેવા મુદ્દાઓ માટે એકસરખું કાનૂની માળખું બનાવે છે. જોકે કાયદો હકીકતમાં કઈ તારીખથી અમલમાં આવશે તે રાજ્ય સરકાર અલગથી નક્કી કરશે. તેમ છતાં UCCની જોગવાઈઓને લઈને મેરેજ સર્ટિફિકેટ મેળવવા માટે લોકોમાં ઉત્સુકતા અને દોડધામ વધી છે.
ખાસ કરીને વર્ષો પહેલા લગ્ન કરી ચૂકેલા દંપતીઓ હવે પોતાના લગ્નનું રજિસ્ટ્રેશન અને મેરેજ સર્ટિફિકેટ મેળવી લેવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે. નવા કાયદામાં કોડ અમલમાં આવ્યા બાદ થતા લગ્નનું રજિસ્ટ્રેશન 60 દિવસની અંદર કરાવવાની જોગવાઈ છે. નિર્ધારિત સમયગાળામાં જાણપૂર્વક નોંધણી ન કરાવવા બદલ રૂ.10 હજાર સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. કાયદામાં અમલ પહેલાં થયેલા કેટલાક લગ્નના રજિસ્ટ્રેશન માટે પણ અલગ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
અમદાવાદ સહિત કેટલાક શહેરોમાં મેરેજ રજિસ્ટ્રેશન માટે ઓનલાઈન અરજીઓમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. અગાઉની સરખામણીએ વધુ લોકો મેરેજ સર્ટિફિકેટ માટે અરજી કરી રહ્યા છે. ઓનલાઈન પ્રક્રિયાને કારણે દસ્તાવેજો ઘરે બેઠા અપલોડ કરી શકાય છે, પરંતુ ત્યારબાદ જરૂરી ચકાસણી અને એપોઈન્ટમેન્ટ માટે રાહ જોવી પડી રહી છે.
મેરેજ સર્ટિફિકેટ હવે માત્ર લગ્નનો પુરાવો પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું. પાસપોર્ટમાં જીવનસાથીનું નામ ઉમેરવા, બેંક તથા વીમા સંબંધિત કામકાજ, સરકારી રેકોર્ડમાં વૈવાહિક સ્થિતિ બદલવા અને અન્ય કાનૂની પ્રક્રિયામાં તેની જરૂર પડી શકે છે. UCCના અમલને લઈને આવી ચિંતા વચ્ચે જૂના લગ્નનું રજિસ્ટ્રેશન કરાવી સર્ટિફિકેટ મેળવી લેવાની તરફ લોકોનું ધ્યાન વધ્યું છે. જોકે UCCની સંપૂર્ણ અમલ તારીખ અને તેની પ્રક્રિયાના વિગતવાર નિયમો રાજ્ય સરકાર દ્વારા નક્કી થવાના બાકી હોવાથી નાગરિકોએ માત્ર અફવા કે ભયના આધારે નહીં, પરંતુ સત્તાવાર નિયમો મુજબ જ મેરેજ રજિસ્ટ્રેશન કરાવવું યોગ્ય રહેશે.
