ભાદરવાની આકરી ગરમીથી ગુજરાતમાં લોકો અકળાઈ રહ્યા છે. છેલ્લા બે દિવસમાં રાજ્યના મહત્તમ તાપમાનમાં લગભગ 2 ડિગ્રી સેલ્સિયસનો વધારો નોંધાયો છે. શુક્રવારે ભૂજ અને ડીસા 38.6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સાથે રાજ્યના સૌથી ગરમ શહેરો રહ્યા હતા. વરસાદની ગેરહાજરી વચ્ચે ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં જ રાજ્યમાં ગરમીનો અનુભવ વધ્યો છે. છેલ્લા 24 કલાક દરમિયાન સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક છૂટાછવાયા વિસ્તારોને બાદ કરતાં ગુજરાતના મોટાભાગના વિસ્તારો અને કચ્છમાં હવામાન મુખ્યત્વે સૂકું રહ્યું હતું. આગામી દિવસોમાં પણ વરસાદની કોઈ ખાસ શક્યતા દેખાઈ રહી નથી. આગામી 7 દિવસ દરમિયાન દીવ, દમણ અને દાદરા નગર હવેલી સહિત રાજ્યના તમામ જિલ્લાઓમાં હવામાન મોટાભાગે સૂકું રહેવાની શક્યતા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ભારે વરસાદની પણ કોઈ સંભાવના નથી.
બીજી તરફ, દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાની વિદાયની રેખા હાલમાં ગુજરાતમાં ડીસા અને નલિયા પરથી પસાર થઈ રહી છે. ચોમાસાની વિદાય માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ બની રહી હોવાથી આગામી 24 કલાકમાં ગુજરાતના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાંથી ચોમાસું વિદાય લે તેવી શક્યતા છે. ચોમાસું પાછું ખેંચાતાં રાજ્યમાં વરસાદની શક્યતાઓમાં પણ ઘટાડો થઈ રહ્યો છે અને હવામાન ધીમે ધીમે વધુ સૂકું બનશે. આ ચોમાસાની સિઝનમાં રાજ્યમાં અત્યારસુધી સરેરાશ વરસાદમાં 11 ટકાની ઘટ નોંધાઈ છે. સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છમાં સ્થિતિ વધુ નબળી રહી છે અને અહીં સરેરાશ વરસાદમાં 24 ટકાની ઘટ નોંધાઈ છે. ચોમાસાની વિદાયની પ્રક્રિયા આગળ વધતાં હવે વરસાદની શક્યતાઓ ઓછી થતી જશે.
તાપમાનની વાત કરીએ તો 1 ઓક્ટોબરે કંડલા એરપોર્ટ 37.8 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સાથે રાજ્યનું સૌથી ગરમ સ્થળ રહ્યું હતું. જોકે, 2 ઓક્ટોબરે ભૂજ અને ડીસામાં મહત્તમ તાપમાન 38.6 ડિગ્રી સુધી પહોંચી ગયું હતું. રાજકોટ અને સુરેન્દ્રનગરમાં પણ મહત્તમ તાપમાન 37.8 ડિગ્રી નોંધાયું હતું. મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતના શહેરોમાં પણ ગરમીમાં વધારો થયો છે. અમદાવાદમાં મહત્તમ તાપમાન 36 ડિગ્રીથી વધીને 37 ડિગ્રી થયું હતું. વડોદરામાં 35.8થી વધીને 37.2 ડિગ્રી, ગાંધીનગરમાં 35.4થી વધીને 36.5 ડિગ્રી અને સુરતમાં 35.4થી વધીને 36.8 ડિગ્રી તાપમાન નોંધાયું હતું. આ ઉપરાંત સૌરાષ્ટ્ર અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પણ તાપમાનમાં વધારો જોવા મળ્યો છે.
હવામાનમાં થઈ રહેલા આ ફેરફાર પાછળ ચોમાસાની વિદાય મુખ્ય કારણોમાંથી એક છે. વરસાદી માહોલ ઓછો થતાં સૂર્યપ્રકાશ અને ગરમીની અસર વધવા લાગી છે. આગામી એક સપ્તાહ દરમિયાન રાજ્યના મહત્તમ અને લઘુત્તમ તાપમાનમાં મોટા ફેરફારની શક્યતા નથી, પરંતુ દિવસ દરમિયાન ગરમીનો અનુભવ યથાવત્ રહી શકે છે. હવામાન વિભાગના વૈજ્ઞાનિક રામાશ્રય યાદવના જણાવ્યા મુજબ હાલમાં અલ-નીનોની મજબૂત સ્થિતિ સક્રિય છે અને તેની અસર વર્ષના અંત સુધી જોવા મળી શકે છે. અલ-નીનોની અસરને કારણે ઓક્ટોબરમાં તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાની શક્યતા છે. એટલે ચોમાસાની વિદાય બાદ રાજ્યમાં ગરમીમાંથી તાત્કાલિક રાહત મળવાની શક્યતા ઓછી છે અને ઓક્ટોબરના દિવસોમાં સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમી અનુભવાઈ શકે છે. આ રીતે ચોમાસાની વિદાય અને વરસાદની ઘટતી શક્યતા વચ્ચે ગુજરાતમાં હવે ગરમીનો પ્રભાવ વધતો જાય તેવી સ્થિતિ છે. ખાસ કરીને કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાતમાં તાપમાન ઊંચું રહેવાની શક્યતા છે, જ્યારે રાજ્યના અન્ય વિસ્તારોમાં પણ દિવસ દરમિયાન ગરમી અનુભવાશે. હાલ આગામી સાત દિવસ માટે વરસાદની કોઈ મોટી આગાહી ન હોવાથી લોકોને ગરમી અને સૂકા હવામાનનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
