મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં વધતા તણાવ અને વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટની આશંકા વચ્ચે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને ઈંધણ અને સંસાધનોના કારણ વગર ઉપયોગ ના કરવા માટે અપીલ કરી હતી. પીએમની આ હાકલ બાદ ભાજપ શાસિત પાંચ મુખ્ય રાજ્યો ,ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર (તેમજ દિલ્હીમાં અમુક કેન્દ્રીય સૂચનાઓ)માં મુખ્યમંત્રીઓએ તાત્કાલિક અસરથી કડક માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે.
પીએમ મોદીએ શું અપીલ કરી હતી?
તાજેતરના સંબોધનમાં વડાપ્રધાને જણાવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠામાં અવરોધ આવી શકે છે. તેમણે નાગરિકોને પેટ્રોલ અને ડીઝલનો વપરાશ ઘટાડવા, જાહેર પરિવહન (Public Transport) નો વધુ ઉપયોગ કરવા અને બિનજરૂરી મુસાફરી ટાળવા વિનંતી કરી હતી. આ સિવાય ખાદ્ય તેલ અને સોનાની ખરીદીમાં પણ સંયમ રાખવા સૂચન કરવામાં આવ્યું હતું જેથી દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ જળવાઈ રહે.
રાજ્યવાર લેવામાં આવેલા મહત્વના નિર્ણયો:
૧. ગુજરાત: ઈ-વ્હીકલ અને સરકારી બચત પર ભાર
ગુજરાત સરકાર દ્વારા તમામ સરકારી વિભાગોને સૂચના આપવામાં આવી છે કે જ્યાં સુધી શક્ય હોય ત્યાં સુધી નવા પેટ્રોલ-ડીઝલ વાહનોની ખરીદી ન કરવી અને ઈલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) ને પ્રાથમિકતા આપવી. અધિકારીઓને નજીકના અંતર માટે ઈ-રિક્ષા અથવા સાયકલનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા છે.
૨. ઉત્તર પ્રદેશ: સરકારી કાફલામાં ઘટાડો
મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે વહીવટીતંત્રને આદેશ આપ્યો છે કે મંત્રીઓ અને ઉચ્ચ અધિકારીઓના કાફલામાં ગાડીઓની સંખ્યા ઓછી કરવામાં આવે. યુપીમાં બિનજરૂરી વીજળીનો બચાવ અને સરકારી મિટિંગો વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા કરવાનું નક્કી કરાયું છે જેથી મુસાફરીમાં વપરાતું ઈંધણ બચાવી શકાય.
૩. રાજસ્થાન: પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટને પ્રોત્સાહન
રાજસ્થાન સરકારે રાજ્ય પરિવહન નિગમની બસોમાં સુધારો કરવા અને લોકોને અંગત વાહનોને બદલે બસ કે મેટ્રોનો ઉપયોગ કરવા જાગૃતિ અભિયાન શરૂ કર્યું છે. મુખ્યમંત્રીએ અધિકારીઓને ‘કાર પૂલિંગ’ (Car Pooling) અપનાવવા સૂચના આપી છે.
૪. મહારાષ્ટ્ર: ઓનલાઈન મીટિંગ્સ અને EV પોલિસી
મહારાષ્ટ્ર સરકારે પીએમની અપીલ બાદ એક મોટો નિર્ણય લીધો છે કે હવેથી મોટાભાગની સરકારી બેઠકો ઓનલાઈન જ યોજવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, સરકારે તેના વાહનોના કાફલામાં ફક્ત ઈલેક્ટ્રિક વાહનોનો જ સમાવેશ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે. ખાસ કરીને વિદેશી પ્રવાસો પર પણ કાપ મૂકવાની સૂચના અપાઈ છે.
૫. મધ્યપ્રદેશ: ઓફિસ સમય અને ફિલ્ડ વર્કમાં ફેરફાર
મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવ દ્વારા રાજ્યના કર્મચારીઓને ઈંધણ બચાવવા માટે વિશેષ તાલીમ અને માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું છે. કૃષિ ક્ષેત્રે પણ ડીઝલ પંપને બદલે સોલર પંપના ઉપયોગ પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
દિલ્હીમાં ‘No PUC, No Fuel’ અભિયાન
રાજધાની દિલ્હીમાં પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અને ઈંધણની કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે ‘No PUC, No Fuel’ નિયમ કડક રીતે લાગુ કરવામાં આવ્યો. માન્ય PUC (Pollution Under Control) સર્ટિફિકેટ વગર પેટ્રોલ પંપ પર ઈંધણ આપવામાં આવશે નહીં.
અન્ય મહત્વના નિર્દેશો:
વર્ક ફ્રોમ હોમ: ખાનગી અને સરકારી ક્ષેત્રમાં જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં અઠવાડિયામાં એક કે બે દિવસ ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ આપવાની વિચારણા ચાલી રહી છે.
રેલ્વેનો ઉપયોગ: માલસામાનની હેરફેર માટે રોડ ટ્રાન્સપોર્ટને બદલે રેલ્વેને પ્રાથમિકતા આપવા સૂચના અપાઈ છે.
ખાદ્ય તેલ અને સોનું: સામાન્ય જનતાને ખાદ્ય તેલનો બગાડ અટકાવવા અને એક વર્ષ માટે સોનાની ખરીદી મોકૂફ રાખવા અપીલ કરવામાં આવી છે જેથી આર્થિક સ્થિરતા જળવાઈ રહે.
વડાપ્રધાનની આ અપીલ માત્ર એક સૂચન નથી પરંતુ દેશની ઉર્જા સુરક્ષા માટે લેવાયેલું એક વ્યૂહાત્મક પગલું છે. ભાજપ શાસિત રાજ્યોએ જે રીતે તત્પરતા દાખવી છે, તેનાથી દેશના અન્ય રાજ્યોમાં પણ આ પ્રકારના પગલાં લેવાય તેવી શક્યતા છે. આ દેશવ્યાપી અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ ભારતને વૈશ્વિક કટોકટીના સમયે આત્મનિર્ભર અને સુરક્ષિત રાખવાનો છે.
