૮ જૂનથી તેલંગાણાના ભદ્રાચલમમાં ચોમાસુ અટકી ગયું છે. ૨૨ જૂન પહેલાં રાજસ્થાન, ઉત્તરપ્રદેશ અને મધ્યપ્રદેશ પહોંચે તેવી શક્યતા નથી. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર ચોમાસુ સામાન્ય રીતે ૧૫-૧૬ જૂન સુધીમાં મધ્યપ્રદેશ, ૧૮-૨૦ જૂન સુધીમાં યુપી અને ૨૦ જૂન સુધીમાં રાજસ્થાન પહોંચે છે. આ વર્ષે ત્રણેય રાજ્યોમાં તેનો પ્રવેશ મોડો થશે. ૪ જૂને કેરળમાં પહોંચ્યા પછી છેલ્લા ૧૩ દિવસમાં ચોમાસુ ૧૯ રાજ્યોમાં ફેલાઈ ગયું છે.
સતત ત્રીજા વર્ષે જૂનમાં ચોમાસાએ લાંબા સમય સુધી વિરામ કર્યો છે. જો કે ૨૦૨૪ અને ૨૦૨૫માં શરૂઆતના વિરામ છતાં સમગ્ર સિઝન દરમિયાન સામાન્ય કરતાં વધુ વરસાદ નોંધાયો હતો. આ વર્ષે ૪ જૂનથી ૧૮ જૂન દરમિયાન દેશમાં સામાન્ય કરતાં 42% ઓછો વરસાદ પડ્યો છે. દરમિયાન પૂર્વ-ચોમાસાની પ્રવૃત્તિ છતાં મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા અને ઓડિશા સહિત આઠ રાજ્યોમાં તાપમાન 40°C થી ઉપર રહે છે.
યુએસ નેશનલ ઓશનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશન (NOAA) એ સેટેલાઇટ ડેટાના આધારે એક રિપોર્ટ તૈયાર કર્યો છે. તે દર્શાવે છે કે ઇન્ટરટ્રોપિકલ કન્વર્જન્સ ઝોન (ITCZ) પૂરતી ગતિ સાથે સક્રિય થયો નથી જેના પરિણામે ચોમાસાની ગતિ ધીમી પડી છે. સામાન્ય રીતે જૂનના મધ્ય સુધીમાં આ ઝોન ઉત્તર તરફ ખસી જાય છે અને ભેજ ભારત તરફ ખેંચાય છે.
અલ નીનોની સ્થિતિ પણ વિકસી રહી છે જેના કારણે લાંબા સમય સુધી સૂકા વરસાદ અને અસમાન વરસાદ પડી શકે છે. સેટેલાઇટ ડેટા પૂર્વ ભારતમાં સક્રિય વાવાઝોડાની પ્રવૃત્તિ સૂચવે છે. જોકે મધ્યપ્રદેશ, ગુજરાત, રાજસ્થાન અને પશ્ચિમ ભારતમાં વાદળછાયું વાતાવરણ છૂટુંછવાયું રહે છે.
8 રાજ્યોમાં તાપમાન 40°C થી વધુ
બુધવારે મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તરપ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ, ઓડિશા, આંધ્રપ્રદેશ, તેલંગાણા અને મહારાષ્ટ્રના ઘણા શહેરોમાં તાપમાન 40°C ને વટાવી ગયું. દેશમાં સૌથી વધુ તાપમાન ઉત્તરપ્રદેશના પ્રયાગરાજમાં 45°C નોંધાયું હતું. દરમિયાન બ્રહ્મપુરી (મહારાષ્ટ્ર) અને વારાણસી (યુપી) માં તાપમાન 42.8°C, બૌદ્ધ (ઓડિશા) માં 42.7°C, ડાલ્ટનગંજ (ઝારખંડ) માં 42.4°C, રામાગુંડમ (તેલંગાણા) માં 42°C અને ખજુરાહો (મધ્યપ્રદેશ) માં 41.4°C સુધી પહોંચી ગયું.
જેટ સ્ટ્રીમ નબળી પડતાં ચોમાસુ આગળ વધશે
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર વર્તમાન જેટ સ્ટ્રીમ પેટર્ન નબળી પડતાં ચોમાસાના પવનો વધુ તીવ્ર બનશે. આગામી 4-5 દિવસમાં મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, છત્તીસગઢ અને અન્ય પ્રદેશોમાં ચોમાસાના આગમન માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ વિકસી શકે છે. જેટ સ્ટ્રીમ ખૂબ જ મજબૂત પવનો છે જે વાતાવરણના ઉપરના સ્તરોમાં વહે છે, સામાન્ય રીતે પૃથ્વીની સપાટીથી લગભગ 8 થી 15 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ. તેઓ ચોમાસાના વાદળો અને પશ્ચિમી વિક્ષેપોને પ્રભાવિત કરે છે.
