ટ્રમ્પ-નેતન્યાહૂ વચ્ચે તાત્કાલિક ફોન પર ચર્ચા, મધ્યપૂર્વમાં ફરી યુદ્ધના વાદળો ઘેરાયા
મધ્યપૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી એકવાર જોખમી સ્તરે પહોંચી ગયો છે. ઈરાનના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા બુશેહર, કોનારક સહિતના અનેક વિસ્તારોમાં એક પછી એક જોરદાર વિસ્ફોટોના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. વિસ્ફોટો બાદ ઈરાનમાં ભારે ચિંતા અને ગભરાટનો માહોલ સર્જાયો હતો. બીજી તરફ, અમેરિકા તરફથી સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું છે કે તેણે ઈરાન પર કોઈ નવો હુમલો કર્યો નથી. આ દરમિયાન અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ વચ્ચે ફોન પર મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા થઈ હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.
મળતી માહિતી અનુસાર બુશેહર શહેરની આસપાસ સતત અનેક ધડાકાના અવાજો સંભળાયા હતા. સ્થાનિક લોકોમાં અફરાતફરી મચી ગઈ હતી અને સુરક્ષા એજન્સીઓ તરત જ એલર્ટ પર મુકાઈ ગઈ હતી. ઈરાનના સરકારી સમાચાર માધ્યમોએ જણાવ્યું કે બુશેહર અને નજીકના વિસ્તારોમાં વિસ્ફોટોના કારણોની તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. જોકે શરૂઆતમાં આ વિસ્ફોટો હવાઈ હુમલાના પરિણામે થયા કે પછી ઈરાનની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ સક્રિય થતાં થયા તે અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નહોતી.
કોનારકમાં પણ બે તબક્કામાં વિસ્ફોટો થયા હોવાનું સ્થાનિક અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે. કેટલાક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો કે નૌકાદળના સૈન્ય વિસ્તારને નિશાન બનાવવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ આ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ શકી નથી.ઈરાનની સરકારી સમાચાર એજન્સી IRNAના જણાવ્યા મુજબ બુશેહરની બહાર આવેલા એક સૈન્ય વિસ્તારને પ્રોજેક્ટાઈલ વાગ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે સત્તાવાર તપાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી સરકાર તરફથી અંતિમ નિવેદન આપવામાં આવ્યું નથી. કેટલાક અધિકારીઓએ એવું પણ જણાવ્યું કે સંભવિત દુશ્મન ડ્રોનને નિષ્ક્રિય કરવા માટે એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ સક્રિય થઈ હતી, જેના કારણે પણ વિસ્ફોટના અવાજો સંભળાયા હોઈ શકે છે.
આ દરમિયાન અમેરિકાના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ CNNને જણાવ્યું કે અમેરિકા આ નવા વિસ્ફોટો પાછળ નથી અને હાલ ઈરાનમાં કોઈ નવી સૈન્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી. અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે સોશિયલ મીડિયા અને કેટલાક પ્રારંભિક અહેવાલોમાં કરવામાં આવેલા તમામ દાવાઓ સાચા હોવા જરૂરી નથી અને પરિસ્થિતિ અંગે સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.અમેરિકાના આ નિવેદન બાદ પણ ઈરાનમાં સાવચેતીનો માહોલ યથાવત રહ્યો. સુરક્ષા દળોએ દક્ષિણ પ્રાંતોમાં પેટ્રોલિંગ વધાર્યું છે અને મહત્વપૂર્ણ સૈન્ય તેમજ પરમાણુ સંબંધિત સ્થાપનાઓની સુરક્ષા વધુ કડક બનાવવામાં આવી છે.
બુશેહર ઈરાન માટે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વિસ્તાર છે. અહીં ઈરાનનું એકમાત્ર કાર્યરત પરમાણુ વીજ ઉત્પાદન કેન્દ્ર આવેલું છે. તેથી અહીં થયેલા કોઈપણ વિસ્ફોટને સમગ્ર વિશ્વ ગંભીરતાથી જોવાનું શરૂ કરે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આ વિસ્તારને સીધું નુકસાન પહોંચે તો તેની અસર માત્ર ઈરાન પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ સમગ્ર મધ્યપૂર્વની સુરક્ષા અને વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર પણ પડી શકે છે.
આ ઘટનાઓ વચ્ચે વોશિંગ્ટનમાં પણ રાજકીય અને સૈન્ય સ્તરે ઝડપી બેઠકો યોજાઈ હતી. વ્હાઇટ હાઉસે પુષ્ટિ કરી કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ સાથે ફોન પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી. બંને નેતાઓએ પર્શિયન ગલ્ફની સ્થિતિ, ઈરાનની તાજેતરની પ્રવૃત્તિઓ, પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને ભવિષ્યની સંભવિત કાર્યવાહી અંગે ચર્ચા કરી હોવાનું જણાવાયું છે.
ચર્ચા દરમિયાન હોર્મુઝની ખાડીમાં વેપારી જહાજોની સુરક્ષા, ઈરાનની સૈન્ય ગતિવિધિઓ અને સહયોગી દેશોની સુરક્ષા પણ મુખ્ય મુદ્દા રહ્યા હોવાનું અમેરિકી સૂત્રોએ જણાવ્યું છે. જોકે બંને નેતાઓ વચ્ચે થયેલી ચર્ચાની સંપૂર્ણ વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી.તાજેતરના દિવસોમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી વધી ગયો છે. અગાઉ થયેલા હુમલાઓ બાદ થોડા સમય માટે યુદ્ધવિરામ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી, પરંતુ ત્યારબાદ ફરીથી બંને પક્ષોએ એકબીજા પર હુમલાના આરોપો લગાવ્યા હતા.
ઈરાને અમેરિકાના સહયોગી દેશોમાં આવેલા સૈન્ય મથકો પર મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા હોવાનો દાવો કર્યો હતો, જ્યારે અમેરિકાએ હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં વેપારી જહાજોની સુરક્ષા માટે કાર્યવાહી કરવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી હતી.
હોર્મુઝની ખાડી વિશ્વ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વેપાર માર્ગોમાંની એક છે. વિશ્વના મોટા ભાગના કાચા તેલનો પુરવઠો આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે. તેથી અહીં વધતા તણાવની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ, શિપિંગ ઉદ્યોગ અને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર પણ જોવા મળી શકે છે.
ઈરાને અત્યાર સુધી નવા વિસ્ફોટો માટે અમેરિકાને સીધી રીતે જવાબદાર ઠેરવતું અંતિમ નિવેદન જાહેર કર્યું નથી. જોકે કેટલાક સ્થાનિક મીડિયા અહેવાલોમાં અમેરિકા અને ઈઝરાયલ પર શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. બીજી તરફ અમેરિકાએ આવા તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે.આ સમગ્ર ઘટનાક્રમને લઈને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સહિત અનેક દેશો પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે. રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર મધ્યપૂર્વમાં વધુ મોટું યુદ્ધ ટાળવા માટે અનેક દેશો બેક-ચેનલ વાતચીતમાં વ્યસ્ત છે.
સુરક્ષા વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે હાલની સ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ છે. જો બુશેહર અથવા અન્ય વ્યૂહાત્મક વિસ્તારો પર હુમલાની સત્તાવાર પુષ્ટિ થાય અને તેનો જવાબ સૈન્ય કાર્યવાહીથી આપવામાં આવે, તો સમગ્ર પ્રદેશમાં તણાવ વધુ વધી શકે છે.બીજી તરફ, અમેરિકાના નવા હુમલાને નકારતા નિવેદનને કારણે પરિસ્થિતિ અંગે હજુ પણ અનિશ્ચિતતા છે. વિસ્ફોટોનું સાચું કારણ શું હતું, તે અંગે ઈરાનની તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટતા થઈ શકશે.
હાલ માટે ઈરાનના દક્ષિણ વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વધારી દેવામાં આવી છે, મહત્વપૂર્ણ સૈન્ય અને પરમાણુ સ્થાપનાઓ પર ચુસ્ત નજર રાખવામાં આવી રહી છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર સતત નજર રાખી રહ્યો છે. મધ્યપૂર્વમાં ફરી એકવાર યુદ્ધના વાદળો ઘેરાતા વિશ્વભરમાં ચિંતા વધી છે અને આગામી દિવસોમાં અમેરિકા, ઈરાન અને ઈઝરાયલના પગલાં પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.
