નવા CCTV ફૂટેજમાં બુલિંગના દ્રશ્યોનો દાવો, ‘મદદ માંગી હતી, પરંતુ કોઈએ સાંભળ્યું નહીં’
રાજસ્થાનની રાજધાની જયપુરમાં ખાનગી શાળાની 9 વર્ષની વિદ્યાર્થીનીના કરુણ મોતના કેસમાં હવે એક નવો અને ગંભીર વળાંક આવ્યો છે. ઘટનાના લગભગ આઠ મહિના બાદ બાળકીના પરિવારજનોએ વર્ગખંડનું CCTV ફૂટેજ જાહેર કર્યું છે. પરિવારનો દાવો છે કે આ ફૂટેજમાં વિદ્યાર્થીનીને સહપાઠીઓ દ્વારા વારંવાર હેરાન (બુલિંગ) કરવામાં આવી રહી છે અને તે અનેક વખત શિક્ષક પાસે મદદ માંગતી જોવા મળે છે, પરંતુ તેને યોગ્ય સહાય મળી નહોતી. આ નવા વીડિયો સામે આવ્યા બાદ સમગ્ર કેસ ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે અને શાળાની જવાબદારીને લઈને ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે.
પરિવારના જણાવ્યા મુજબ આ ઘટના ગયા વર્ષે જયપુરની નીરજા મોદી સ્કૂલમાં બની હતી, જ્યાં ધોરણ-4માં અભ્યાસ કરતી 9 વર્ષની વિદ્યાર્થીનીએ શાળાના ચોથા માળેથી કૂદી આત્મહત્યા કરી હોવાનો આરોપ છે. માતા-પિતાનો દાવો છે કે બાળકી છેલ્લા લગભગ 18 મહિનાથી સતત બુલિંગનો ભોગ બની રહી હતી અને આ જ માનસિક ત્રાસ તેના આત્યંતિક પગલાનું મુખ્ય કારણ બન્યો.
નવા CCTV ફૂટેજમાં શું જોવા મળ્યું?
પરિવાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા CCTV ફૂટેજમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ઘટનાના થોડા સમય પહેલાં વિદ્યાર્થીની અનેક વખત પોતાની ક્લાસ ટીચર પાસે જઈને કંઈક ફરિયાદ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. પરંતુ દર વખતે અન્ય વિદ્યાર્થીઓ પણ શિક્ષક પાસે પહોંચતા હોવાના કારણે તેની વાતને ગંભીરતાથી લેવામાં આવતી નથી. પરિવારનું કહેવું છે કે બાળકી મદદ માટે વારંવાર વિનંતી કરતી રહી, છતાં તેને ભાવનાત્મક સહારો મળ્યો નહોતો.પરિવારનો વધુ આરોપ છે કે કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ ડિજિટલ સ્લેટ પર કંઈક લખીને અથવા દોરીને બાળકીનું અપમાન કરી રહ્યા હતા. ત્યારબાદ બાળકી વધુ વ્યથિત દેખાય છે અને વર્ગખંડમાં અસ્વસ્થ સ્થિતિમાં જોવા મળે છે.
‘તેણે મદદ માંગી હતી’
બાળકીના પરિવારનું કહેવું છે કે વીડિયો સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવે છે કે તેણે શિક્ષક પાસે ઘણી વખત મદદ માંગવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. પરિવારનો દાવો છે કે જો તે સમયે યોગ્ય હસ્તક્ષેપ થયો હોત, તો કદાચ આ દુર્ઘટના ટાળી શકાત.માતા-પિતાના જણાવ્યા મુજબ તેમણે અગાઉ પણ શાળા સંચાલનને અનેક વખત લેખિત અને મૌખિક રીતે ફરિયાદ કરી હતી કે તેમની દીકરીને સહપાઠીઓ સતત હેરાન કરે છે. પરંતુ તેમની ફરિયાદોને ગંભીરતાથી લેવામાં આવી નહોતી.
18 મહિનાથી ચાલતું હતું બુલિંગ?
પરિવારનો આરોપ છે કે બાળકી લગભગ દોઢ વર્ષથી સતત માનસિક ત્રાસ સહન કરી રહી હતી. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ તેની મજાક ઉડાવતા, અપમાનજનક શબ્દો બોલતા અને વારંવાર તેને નિશાન બનાવતા હતા. આ કારણે તે શાળાએ જવા પણ ડરતી હતી.પરિવારે અગાઉ પણ જણાવ્યું હતું કે બાળકી શાળા બદલવા માંગતી હતી, પરંતુ વિવિધ કારણોસર તે શક્ય બન્યું નહોતું.
CBSEની તપાસમાં પણ ગંભીર ટિપ્પણીઓ
આ કેસમાં અગાઉ થયેલી CBSE તપાસમાં પણ શાળાની કામગીરી અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. તપાસ અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે શાળામાં ફરજિયાત એન્ટી-બુલિંગ વ્યવસ્થા, અસરકારક ફરિયાદ નિવારણ પ્રણાલી અને બાળ સુરક્ષા સંબંધિત જરૂરી પ્રક્રિયાઓમાં ખામીઓ જોવા મળી હતી.અહેવાલ મુજબ બાળકી અનેક વખત શિક્ષક પાસે ગઈ હતી, છતાં તેની સ્થિતિને યોગ્ય રીતે સમજી શકાઈ નહોતી.
જૂનો ઓડિયો પણ આવ્યો હતો સામે
આ કેસમાં અગાઉ બાળકી અને તેની માતા વચ્ચેનો એક ઓડિયો પણ સામે આવ્યો હતો. તેમાં બાળકી રડતા અવાજે કહેતી હતી કે તે શાળાએ જવા માંગતી નથી અને તેને બીજી શાળામાં દાખલ કરાવી દેવામાં આવે. પરિવારનો દાવો હતો કે આ ઓડિયો પણ શાળા સંચાલનને મોકલવામાં આવ્યો હતો.
પરિવારની માંગ શું છે?
બાળકીના પરિવારની માંગ છે કે સમગ્ર ઘટનાની નિષ્પક્ષ તપાસ કરવામાં આવે, જવાબદાર લોકો સામે કડક કાનૂની કાર્યવાહી થાય અને શાળાઓમાં બુલિંગ વિરોધી વ્યવસ્થા અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવે.પરિવારનું કહેવું છે કે તેમનો હેતુ માત્ર પોતાની દીકરી માટે ન્યાય મેળવવાનો નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં અન્ય કોઈ બાળક સાથે આવી દુર્ઘટના ન બને તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
શાળા પર ઉઠ્યા ગંભીર સવાલો
આ કેસ બાદ શાળાની જવાબદારી અંગે વ્યાપક ચર્ચા શરૂ થઈ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે માત્ર શૈક્ષણિક પરિણામો પૂરતા નથી, પરંતુ દરેક શાળાએ વિદ્યાર્થીઓ માટે સુરક્ષિત અને માનસિક રીતે અનુકૂળ વાતાવરણ પણ પૂરું પાડવું જોઈએ.જો કોઈ વિદ્યાર્થી વારંવાર ફરિયાદ કરે અથવા માનસિક તણાવના સંકેતો આપે, તો શિક્ષકો, કાઉન્સેલર અને સંચાલન દ્વારા તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ જરૂરી બને છે.
બુલિંગ કેમ ગંભીર સમસ્યા છે?
બાળ મનોવિજ્ઞાનીઓના જણાવ્યા મુજબ સતત બુલિંગનો ભોગ બનતા બાળકોમાં ભય, આત્મવિશ્વાસમાં ઘટાડો, એકલતા, ચિંતા, ડિપ્રેશન અને ગંભીર માનસિક અસર જોવા મળી શકે છે. સમયસર મદદ ન મળે તો પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. સંશોધનો પણ દર્શાવે છે કે સતત બુલિંગ અને ગંભીર માનસિક સમસ્યાઓ વચ્ચે મજબૂત સંબંધ છે.
વાલીઓની પણ જવાબદારી
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો બાળક વારંવાર શાળાએ જવા ઇન્કાર કરે, સતત ઉદાસ રહે, ડર અનુભવતો હોય અથવા મિત્રો વિશે ફરિયાદ કરતો હોય તો વાલીઓએ તેને ગંભીરતાથી લેવું જોઈએ. બાળક સાથે ખુલ્લી વાતચીત કરવી અને જરૂરી હોય તો શાળા તથા કાઉન્સેલરની મદદ લેવી જરૂરી છે.
શાળાઓ માટે શું જરૂરી છે?
શિક્ષણ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો માને છે કે દરેક શાળામાં:
કાર્યરત એન્ટી-બુલિંગ કમિટી હોવી જોઈએ.
પ્રશિક્ષિત કાઉન્સેલર ઉપલબ્ધ હોવો જોઈએ.
ફરિયાદોની ગોપનીય અને ઝડપી તપાસ થવી જોઈએ.
શિક્ષકોને બુલિંગના સંકેતો ઓળખવાની તાલીમ આપવી જોઈએ.
વિદ્યાર્થીઓમાં પરસ્પર સન્માન અને સહાનુભૂતિનો વિકાસ થાય તેવા કાર્યક્રમો યોજવા જોઈએ.
હાલ આ સમગ્ર કેસની તપાસ સંબંધિત એજન્સીઓ દ્વારા ચાલુ છે. નવા CCTV ફૂટેજ જાહેર થયા બાદ ફરી તપાસની દિશા અને જવાબદારી અંગે ચર્ચા તેજ બની છે. પરિવારનું કહેવું છે કે આ વીડિયો ઘટનાની પૃષ્ઠભૂમિ સમજવામાં મહત્વપૂર્ણ પુરાવો સાબિત થઈ શકે છે, જ્યારે તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સત્તાવાર રીતે જવાબદારી નક્કી થશે. આ ઘટનાએ ફરી એક વાર દેશભરમાં શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા, માનસિક આરોગ્ય અને બુલિંગ સામે શૂન્ય સહનશીલતાની નીતિ અંગે ગંભીર ચર્ચા શરૂ કરી છે. બાળકીના પરિવારને ન્યાય મળે તે સાથે આવી દુર્ઘટનાઓ ભવિષ્યમાં અટકે, તે માટે અસરકારક પગલાં લેવાની માંગ હવે વધુ જોરશોરથી ઉઠી રહી છે.
