સ્વિટ્ઝર્લેન્ડની બેન્કો દુનિયાભરમાં લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય રહી છે. ખાસ કરીને કાળા નાણાં અને ગુપ્ત ખાતાઓને લઈને સ્વિસ બેન્કોનું નામ વારંવાર સામે આવતું રહે છે. હવે સ્વિસ નેશનલ બેન્ક દ્વારા વર્ષ 2025ના ભારતીય નાણાં અંગેના નવા આંકડા જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આ આંકડાઓ મુજબ સ્વિસ બેન્કોમાં જમા ભારતીયોના કુલ નાણાંમાં 8 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. નવા આંકડા અનુસાર, વર્ષ 2025ના અંતે સ્વિસ બેન્કોમાં ભારતીયો સાથે સંબંધિત કુલ જમા રકમ 3.25 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક રહી હતી. ભારતીય ચલણમાં તેની કિંમત અંદાજે 36,793 કરોડ જેટલી થાય છે. વર્ષ 2024ની સરખામણીએ આ રકમમાં લગભગ 8 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. સ્વિસ નેશનલ બેન્કે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં આવેલી વિવિધ નાણાકીય સંસ્થાઓ અને સ્થાનિક શાખાઓમાં રાખવામાં આવેલા ભંડોળમાં થયેલો ઘટાડો છે. એટલે કે, કુલ રકમ ઘટી છે, પરંતુ તેનો અર્થ એવો નથી કે તમામ પ્રકારના ખાતાઓમાં ઘટાડો થયો છે.
ખાસ વાત એ છે કે વ્યક્તિગત અને સંસ્થાકીય ગ્રાહકોના ખાતાઓમાં જમા રકમમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. આ પ્રકારના ખાતાઓમાં જમા રકમ 50 ટકા વધીને 524 મિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્ક સુધી પહોંચી ગઈ છે. ભારતીય રૂપિયામાં આ રકમ આશરે 6,000 કરોડ જેટલી થાય છે. જોકે, કુલ ભારતીય ભંડોળમાં તેનો હિસ્સો માત્ર 16 ટકા જેટલો છે. સ્વિસ બેન્કો વિશે ઘણીવાર એવી માન્યતા જોવા મળે છે કે અહીં કાળા નાણાં છુપાવવામાં આવે છે. જોકે સ્વિસ સત્તાવાળાઓ સતત દાવો કરતા આવ્યા છે કે તેમની બેન્કોમાં જમા તમામ નાણાંને કાળા નાણાં ગણવા યોગ્ય નથી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડની બેન્કિંગ વ્યવસ્થા હવે વધુ પારદર્શક બની છે અને વિવિધ દેશો સાથે માહિતીની આપ-લે પણ કરવામાં આવે છે. ભારત સાથે પણ ટેક્સ ચોરી અને ગેરકાયદે નાણાંના મામલામાં માહિતી વહેંચવાની વ્યવસ્થા અમલમાં છે. સ્વિસ બેન્ક દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડાઓમાં એક મહત્વની બાબત એ પણ છે કે તેમાં માત્ર સીધા ભારતીયો અથવા ભારતીય સંસ્થાઓના નામે રહેલા ખાતાઓનો જ સમાવેશ થાય છે. જો કોઈ ભારતીયે અન્ય દેશની કંપની, ટ્રસ્ટ અથવા કોઈ ત્રીજા દેશના નામે નાણાં જમા કરાવ્યા હોય, તો તેની વિગતો આ આંકડામાં સામેલ થતી નથી.
ઈતિહાસ પર નજર કરીએ તો વર્ષ 2006માં સ્વિસ બેન્કોમાં ભારતીયોના સૌથી વધુ નાણાં જમા હતા. ત્યારબાદ 2011થી 2017 દરમિયાન અને ફરી 2020થી 2023 દરમિયાન આ રકમમાં સતત ઘટાડો નોંધાયો હતો. 2023માં ભારતીય ભંડોળમાં લગભગ 25 ટકાનો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. જોકે 2024માં ફરી 6 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો. હવે 2025માં ફરી એક વખત 8 ટકાનો ઘટાડો નોંધાતા ચર્ચા શરૂ થઈ છે. વિશ્વના વિવિધ દેશોના નાગરિકો દ્વારા સ્વિસ બેન્કોમાં જમા કરાયેલા નાણાંની યાદીમાં બ્રિટન પ્રથમ સ્થાને છે. અમેરિકા બીજા અને ફ્રાન્સ ત્રીજા ક્રમે છે. ભારત હાલમાં આ યાદીમાં 46મા સ્થાને છે. અગાઉ ભારત 48મા ક્રમે હતું, એટલે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતીયોની સ્થિતિમાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો છે.
દક્ષિણ એશિયાના અન્ય દેશોની વાત કરીએ તો બાંગ્લાદેશ 81મા અને પાકિસ્તાન 108મા ક્રમે છે. અહેવાલો અનુસાર બાંગ્લાદેશમાં રાજકીય અસ્થિરતા અને હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન ઘણા લોકોએ પોતાના નાણાં સ્વિસ બેન્કોમાં ટ્રાન્સફર કર્યા હતા, જેના કારણે ત્યાંથી જમા રકમમાં વધારો નોંધાયો છે. આ આંકડાઓ એ દર્શાવે છે કે સ્વિસ બેન્કોમાં ભારતીયોના નાણાં હજુ પણ મોટી માત્રામાં જમા છે, પરંતુ કુલ રકમમાં થોડો ઘટાડો થયો છે. બીજી તરફ વ્યક્તિગત અને સંસ્થાકીય ખાતાઓમાં વધારો દર્શાવે છે કે સ્વિસ બેન્કિંગ પ્રત્યેનો વિશ્વાસ હજુ પણ યથાવત છે. આગામી વર્ષોમાં આ આંકડાઓ કઈ દિશામાં જાય છે તેના પર નાણાકીય નિષ્ણાતો અને સરકારોની નજર રહેશે.
