શિક્ષક દિવસના અવસરે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ દેશના રાષ્ટ્રીય શિક્ષક પુરસ્કાર વિજેતા શિક્ષકો સાથે ખાસ મુલાકાત કરી હતી. પ્રધાનમંત્રીના સત્તાવાર નિવાસસ્થાને યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી આવેલા શિક્ષકો સાથે તેમણે શિક્ષણ, બાળકોના વિકાસ, સ્ક્રીન ટાઇમ અને જાહેર બોલવાની કળા સહિતના અનેક મુદ્દાઓ પર વાતચીત કરી હતી. આ દરમિયાન PM મોદીએ શિક્ષકો પાસેથી તેમના અનુભવો અને સૂચનો પણ માંગ્યા હતા. શિક્ષક દિવસ નિમિત્તે યોજાયેલી આ મુલાકાતનો એક વીડિયો પણ સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવ્યો હતો. વીડિયોમાં પ્રધાનમંત્રી શિક્ષકો સાથે ખૂબ જ સરળ અને અનૌપચારિક અંદાજમાં વાત કરતા જોવા મળ્યા હતા. વાતચીત દરમિયાન તેમણે શિક્ષકોને પોતાના અનુભવો વિશે પૂછ્યું હતું અને દેશના બાળકોના સર્વાંગી વિકાસ માટે શિક્ષકોની ભૂમિકા કેટલી મહત્વપૂર્ણ છે તેના પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.
આ મુલાકાત દરમિયાન એક રસપ્રદ ક્ષણ ત્યારે જોવા મળી જ્યારે PM મોદીએ એક શિક્ષકને પોતે જ સવાલ કર્યો હતો. પ્રધાનમંત્રીએ શિક્ષકને પૂછ્યું કે જો તેઓ તેમના વર્ગમાં એક વિદ્યાર્થી તરીકે બેઠા હોય અને તેમને એક કુશળ વક્તા બનવું હોય તો શિક્ષક તેમને શું સલાહ આપશે? PM મોદીએ હસતાં-હસતાં પૂછ્યું હતું કે, “જો હું તમારા વર્ગમાં વિદ્યાર્થી હોત અને એક કુશળ વક્તા બનવા માંગતો હોત, તો તમે મને શું સલાહ આપત? મારે શું કરવું જોઈએ?” પ્રધાનમંત્રીના આ સવાલ બાદ શિક્ષકે જવાબ આપતા કહ્યું કે સૌથી પહેલાં આત્મવિશ્વાસ જરૂરી છે. શિક્ષકે સમજાવ્યું કે આત્મવિશ્વાસ વ્યાપક અભ્યાસ અને તૈયારીથી આવે છે. શિક્ષકે એમ પણ કહ્યું કે PM મોદીની વ્યક્તિગત હાજરીને કારણે તેમને પણ થોડો ગભરાટ અનુભવાયો હતો. શિક્ષકના આ જવાબથી વાતાવરણમાં હાસ્યનું મોજું ફરી વળ્યું હતું.
આ સમગ્ર સંવાદમાં PM મોદી પણ શિક્ષકના જવાબને ખૂબ જ રસપૂર્વક સાંભળતા જોવા મળ્યા હતા. આ પ્રસંગે તેમણે માત્ર શિક્ષકો પાસેથી સલાહ જ માંગી નહોતી, પરંતુ બાળકો અને શિક્ષણ વ્યવસ્થાને લગતા કેટલાક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પણ તેમની સાથે શેર કર્યા હતા. વાતચીત દરમિયાન સ્ક્રીન ટાઇમ અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી. આજના સમયમાં બાળકો મોબાઇલ ફોન, ટેબલેટ, કમ્પ્યુટર અને અન્ય ડિજિટલ ઉપકરણો પર લાંબો સમય પસાર કરે છે. ખાસ કરીને વીડિયો ગેમ્સ અને સોશિયલ મીડિયા જેવી પ્રવૃત્તિઓ બાળકોના દૈનિક જીવનનો મોટો ભાગ બની રહી છે. આ મુદ્દે PM મોદીએ ચિંતા વ્યક્ત કરતાં કહ્યું કે સ્ક્રીન ટાઇમ હવે એક પ્રકારના વ્યસનનું સ્વરૂપ લઈ રહ્યો છે.
PM મોદીએ કહ્યું કે બાળકોને આ પ્રકારના ડિજિટલ વ્યસનથી દૂર રાખવા માટે તેમને રમતગમત જેવી વાસ્તવિક પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડવા જરૂરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે અહીં રમતગમતનો અર્થ વીડિયો ગેમ્સ નહીં, પરંતુ મેદાનમાં રમાતી વાસ્તવિક રમતો છે. બાળકો જ્યારે કોઈ રમત સાથે ઊંડો રસ વિકસાવે છે ત્યારે તેમનું ધ્યાન મોબાઇલ અને અન્ય સ્ક્રીનથી ધીમે ધીમે દૂર થઈ શકે છે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે બાળકોને માત્ર રમતગમત જ નહીં પરંતુ વિવિધ સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓમાં પણ જોડવા જોઈએ. સંગીત, કલા, વાંચન, લેખન, સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ અને અન્ય રચનાત્મક કામો બાળકોના વ્યક્તિત્વ વિકાસમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેથી શાળાઓ અને શિક્ષકો દ્વારા આવી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપતા કાર્યક્રમો બનાવવાની જરૂરિયાત પર તેમણે ભાર મૂક્યો હતો.
PM મોદીએ શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં માત્ર પુસ્તકો અને અભ્યાસક્રમ સુધી સીમિત ન રહેવાની જરૂરિયાત પણ વ્યક્ત કરી હતી. તેમના મતે બાળકના સર્વાંગી વિકાસ માટે શિક્ષકોને પાઠ્યપુસ્તકો અને વર્ગખંડની બહાર જઈને બાળકો સાથે જોડાવું પડશે. બાળક શું વિચારે છે, તેની રુચિ શું છે, તેની સર્જનાત્મકતા કેવી છે અને તે કઈ બાબતોમાં રસ ધરાવે છે તે સમજવું પણ શિક્ષકની મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી છે. આ દરમિયાન PM મોદીએ ખાસ કરીને બાળકોના બાળપણને જાળવી રાખવાની વાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે આજના ઝડપી ડિજિટલ યુગમાં બાળકોનું બાળપણ ક્યાંક ખોવાઈ ન જાય તેનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. બાળકો પર અભ્યાસનું દબાણ, સ્પર્ધા અને ડિજિટલ દુનિયાનો વધતો પ્રભાવ તેમના કુદરતી બાળપણને અસર કરી શકે છે.
પ્રધાનમંત્રીએ શિક્ષકોને સંબોધતા કહ્યું હતું કે બાળકોના જીવનમાં શિક્ષકોની ભૂમિકા માત્ર શિક્ષણ આપવા પૂરતી મર્યાદિત નથી. શિક્ષક બાળકના વ્યક્તિત્વ અને વિચારોને ઘડવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી બાળકમાં બાળપણની નિર્દોષતા, ઉત્સુકતા અને સર્જનાત્મકતા જીવંત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાની જવાબદારી પણ શિક્ષકની છે. PM મોદીએ કહ્યું કે શિક્ષણનો હેતુ માત્ર પરીક્ષામાં સારા માર્ક્સ મેળવવાનો ન હોવો જોઈએ. શિક્ષણ દ્વારા બાળકોમાં આત્મવિશ્વાસ, વિચારવાની ક્ષમતા, સર્જનાત્મકતા, શિસ્ત અને સમાજ પ્રત્યેની જવાબદારી વિકસવી જોઈએ. આ માટે શિક્ષકોએ વિદ્યાર્થીઓ સાથે સતત સંવાદ જાળવવો જરૂરી છે.
પ્રધાનમંત્રીએ શિક્ષકો સાથેની વાતચીત દરમિયાન પોતાના કાશી મતવિસ્તારના અનુભવનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કાશીમાં તેમણે સ્તન કેન્સર અંગે જાગૃતિ લાવવાનું અભિયાન શરૂ કર્યું હતું. આ અભિયાન બાદ વધુ મહિલાઓ સ્વેચ્છાએ તપાસ માટે આગળ આવી રહી છે તે જોઈને તેમને ખુશી થઈ રહી છે. અગાઉ આવી તપાસ અંગે લોકોમાં સંકોચ જોવા મળતો હતો, પરંતુ જાગૃતિ વધવાથી પરિસ્થિતિમાં સકારાત્મક ફેરફાર આવ્યો છે. તેમણે એ પણ જણાવ્યું કે એક જ દિવસમાં સૌથી વધુ લોકોની તપાસ કરવાનો વિશ્વ રેકોર્ડ બનાવવો પણ આ અભિયાન સાથે જોડાયેલો એક મહત્વપૂર્ણ અનુભવ રહ્યો છે. આ ઉદાહરણ દ્વારા તેમણે જનજાગૃતિ અને લોકોની ભાગીદારીથી મોટા સામાજિક પરિવર્તન લાવી શકાય છે તે વાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
શિક્ષક દિવસની આ મુલાકાત માત્ર શુભેચ્છા અને સન્માન પૂરતી મર્યાદિત રહી નહોતી. આ કાર્યક્રમમાં શિક્ષણ ક્ષેત્ર સામે ઊભા થતા નવા પડકારો અને બાળકોના ભવિષ્યને લઈને પણ ચર્ચા થઈ હતી. ખાસ કરીને ડિજિટલ યુગમાં બાળકોને ટેક્નોલોજીનો યોગ્ય ઉપયોગ શીખવવાની સાથે તેમને વાસ્તવિક દુનિયા સાથે જોડાયેલા રાખવાની જરૂરિયાત સામે આવી હતી. એક તરફ ટેક્નોલોજી શિક્ષણ માટે અનેક નવી તકો ઊભી કરી રહી છે, તો બીજી તરફ તેનો વધુ પડતો ઉપયોગ બાળકો માટે પડકાર પણ બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં શિક્ષકો, વાલીઓ અને સમગ્ર સમાજે સાથે મળીને બાળકોને સંતુલિત જીવન તરફ દોરી જવાની જરૂર છે.
પ્રધાનમંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, બાળકોને માત્ર ભણાવવામાં નહીં પરંતુ જીવન જીવવાની કળા શીખવવામાં પણ શિક્ષકોની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે. બાળકોમાં પ્રશ્ન પૂછવાની ટેવ, કંઈક નવું શીખવાની ઉત્સુકતા અને પોતાની વાત આત્મવિશ્વાસપૂર્વક રજૂ કરવાની ક્ષમતા વિકસે તે માટે શિક્ષકો સતત પ્રયાસ કરી શકે છે. આ મુલાકાત દરમિયાન કુશળ વક્તા બનવા અંગે PM મોદીએ શિક્ષકને પૂછેલો સવાલ પણ ચર્ચાનો વિષય બન્યો હતો. દેશના વડાપ્રધાન પોતે એક શિક્ષક પાસે વક્તૃત્વ અંગે સલાહ માંગતા જોવા મળ્યા તે વાતે કાર્યક્રમને હળવું અને રસપ્રદ વાતાવરણ આપ્યું હતું. શિક્ષકના જવાબ અને PM મોદીની સરળ શૈલીને કારણે આ ક્ષણ ખાસ બની હતી.
શિક્ષક દિવસના આ કાર્યક્રમમાં એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશ પણ સામે આવ્યો કે શિક્ષણ માત્ર વર્ગખંડની ચાર દીવાલો સુધી સીમિત નથી. બાળકના વ્યક્તિત્વનું ઘડતર, તેની સર્જનાત્મકતા, આત્મવિશ્વાસ અને બાળપણ જાળવી રાખવામાં પણ શિક્ષકોની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે. આજના ડિજિટલ યુગમાં બાળકોને મોબાઇલ અને સ્ક્રીનથી સંતુલિત અંતર રાખીને રમતગમત, કલા અને અન્ય સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડવામાં આવે તો તેમના સર્વાંગી વિકાસ માટે તે વધુ ફાયદાકારક બની શકે છે. આ રીતે શિક્ષક દિવસના અવસરે PM મોદી અને શિક્ષકો વચ્ચે થયેલી આ મુલાકાતમાં એક તરફ શિક્ષકોના યોગદાનને સન્માન મળ્યું, તો બીજી તરફ બાળકોના ભવિષ્ય અને બદલાતા શિક્ષણ ક્ષેત્ર અંગે મહત્વપૂર્ણ વિચારોની આપલે પણ થઈ. ખાસ કરીને “બાળપણને લુપ્ત થવા દેવું નહીં”નો સંદેશ આ સમગ્ર સંવાદનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાસું બની રહ્યો.
