દેશ અને દુનિયાના બુલિયન બજારમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી રહ્યો છે. વૈશ્વિક બજારમાં કિંમતી ધાતુઓ પર વેચવાલીનું દબાણ વધતા તેની સીધી અસર ભારતીય બજારો પર પણ જોવા મળી છે. પરિણામે સોનું અને ચાંદીના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. ખાસ કરીને સોનાએ 10 ગ્રામ દીઠ 1.50 લાખની મહત્વની સપાટી ગુમાવી દીધી છે, જ્યારે ચાંદીના ભાવમાં માત્ર બે દિવસમાં જ 13 હજાર પ્રતિ કિલોનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. બજારના જાણકારોના જણાવ્યા પ્રમાણે વૈશ્વિક બજારમાં સોનાના ભાવમાં ઘટાડા અને આયાત ખર્ચ ઘટવાના કારણે સ્થાનિક બજારોમાં પણ કિંમતી ધાતુઓ સસ્તી થઈ છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી સોના અને ચાંદીના ભાવ સતત ઊંચા સ્તરે પહોંચ્યા હતા, પરંતુ હવે તેમાં સુધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
અમદાવાદ ઝવેરી બજારમાં આજે સોનાના ભાવમાં વધુ 3,000નો ઘટાડો નોંધાયો હતો. આ ઘટાડા બાદ 995 શુદ્ધતાવાળા સોનાનો ભાવ 10 ગ્રામ દીઠ આશરે 1,49,700 રહ્યો હતો, જ્યારે 999 શુદ્ધતાવાળા સોનાનો ભાવ 1,50,000ની આસપાસ બોલાયો હતો. બીજી તરફ ચાંદીના ભાવમાં પણ જોરદાર ઘટાડો જોવા મળ્યો અને પ્રતિ કિલો ભાવ આશરે 2,37,000 સુધી સરકી ગયો. માત્ર બે દિવસના ગાળામાં સોનાના ભાવમાં આશરે 5,500નો ઘટાડો નોંધાયો છે. જ્યારે ચાંદીમાં કુલ 13,000નો કડાકો આવ્યો છે. આ ઘટાડાથી એક તરફ રોકાણકારોમાં ચિંતા વધી છે, તો બીજી તરફ ઘરેણાં ખરીદવા ઇચ્છતા ગ્રાહકો માટે થોડી રાહતના સમાચાર છે.
વૈશ્વિક સ્તરે જોવામાં આવે તો સોનાના ભાવમાં ઘટાડા પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર છે. ડોલર મજબૂત બનતા અને અમેરિકામાં વ્યાજ દર વધવાની સંભાવનાઓને કારણે રોકાણકારોએ સોનામાંથી નફાવસૂલી શરૂ કરી છે. પરિણામે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. વૈશ્વિક બજારમાં સોનાના ભાવ ઔંસ દીઠ 4,240 ડોલરથી વધુના સ્તર પરથી ઘટીને લગભગ 4,120 ડોલર સુધી પહોંચ્યા હતા. બાદમાં તેમાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો, પરંતુ હજુ પણ ભાવ અગાઉની સરખામણીએ નીચા સ્તરે છે. ચાંદીમાં પણ સમાન સ્થિતિ જોવા મળી હતી. ચાંદીના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ ઔંસ દીઠ 67 ડોલરથી ઘટીને 63 ડોલરની આસપાસ પહોંચ્યા હતા.
મુંબઈ બુલિયન બજારમાં પણ સોનાના ભાવમાં વધુ 3,000નો ઘટાડો નોંધાયો હતો. ત્યાં 999 શુદ્ધતાવાળા સોનાનો ભાવ જીએસટી વગર આશરે 1,44,970 રહ્યો હતો. ચાંદીના ભાવમાં તો વધુ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો અને તે લગભગ 8,000 તૂટી ગઈ હતી. મુંબઈમાં ચાંદીનો ભાવ જીએસટી વગર આશરે 2,31,973 પ્રતિ કિલો રહ્યો હતો. આ દરમિયાન માત્ર સોનું અને ચાંદી જ નહીં પરંતુ અન્ય કિંમતી ધાતુઓમાં પણ નરમાઈ જોવા મળી છે. પ્લેટિનમના ભાવમાં એક જ દિવસમાં લગભગ 3,500 પ્રતિ 10 ગ્રામનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. વૈશ્વિક બજારમાં પ્લેટિનમ અને પેલેડિયમ બંને ધાતુઓના ભાવમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો છે.
બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિ, ડોલરની મજબૂતી અને વ્યાજદર સંબંધિત અપેક્ષાઓના કારણે કિંમતી ધાતુઓમાં હાલ દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. અમેરિકાની કેન્દ્રીય બેંક આગામી સમયમાં વ્યાજદર વધારી શકે તેવી ચર્ચાઓ પણ બજાર પર અસર કરી રહી છે. બીજી તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય પરિસ્થિતિ પણ બજારને અસર કરી રહી છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે થનારી મહત્વની વાટાઘાટો હાલ મુલતવી રહી છે, જેના કારણે રોકાણકારોમાં અનિશ્ચિતતા વધી છે. મધ્ય પૂર્વમાં વધતી તણાવપૂર્ણ સ્થિતિ અને લેબેનોન વિસ્તારમાં ફરી ઘર્ષણના સમાચાર પણ વૈશ્વિક બજારને પ્રભાવિત કરી રહ્યા છે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં પણ ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી રહ્યો છે. છેલ્લા એક સપ્તાહમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં લગભગ 10 ટકા સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે. જોકે ત્યારબાદ તેમાં થોડો સુધારો પણ જોવા મળ્યો છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિ અને અમેરિકાની નાણાકીય નીતિ પર સોનાના ભાવની દિશા નિર્ભર રહેશે. જો ડોલર વધુ મજબૂત બનશે અને વ્યાજદર વધશે તો સોના-ચાંદી પર વધુ દબાણ આવી શકે છે. બીજી તરફ જો વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વધશે તો ફરીથી સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે સોનાની માંગ વધી શકે છે. હાલ માટે કિંમતી ધાતુઓના બજારમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે અને રોકાણકારો આગામી વૈશ્વિક સંકેતો પર નજર રાખી રહ્યા છે.
