જંતરમંતરના સફળ આંદોલન પછી પણ ભારતમાં સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાનાં પેપરો લીક થવાનો સિલસિલો અટક્યો નથી. આ વખતે ઝારખંડ સ્ટાફ સિલેક્શન કમિશન (JSSC-CGL) ની પરીક્ષાનાં પેપરો લીક થયાં છે. ઝારખંડમાં વિદ્યાર્થીઓ સરકારી ભરતી પરીક્ષાઓમાં થયેલી ગેરરીતિઓનો વિરોધ કરી રહ્યાં છે. ઝારખંડની રાજધાની રાંચીમાં વિધાનસભા તરફ કૂચ કરી રહેલાં વિરોધીઓ અને પોલીસ વચ્ચે હિંસક અથડામણ થઈ છે. પોલીસે ઉમેદવારોને વિખેરવા માટે પાણીની તોપનો ઉપયોગ કર્યો છે. ઝારખંડમાં ભાજપ વિપક્ષની ભૂમિકામાં હોવાથી તેના નેતાઓ પણ આંદોલનમાં જોડાયાં છે.
નવ દિવસથી ભૂખ હડતાળ પર રહેલા વિદ્યાર્થી નેતા દેવેન્દ્રનાથ મહતો પણ કૂચમાં જોડાયા હતા. વિરોધીઓ વિધાનસભાનો ઘેરાવ કરવા માટે કૂચ કરી રહ્યાં છે. રાંચીના સ્ટેટ ગેસ્ટ હાઉસ ખાતે સરકાર અને આંદોલનકારીઓ વચ્ચે વાતચીત થઈ હતી, જેમાં JPSC (ઝારખંડ પબ્લિક સર્વિસ કમિશન) ની પ્રારંભિક પરીક્ષા રદ કરવાની અને ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસ સમિતિની રચના કરવાની માંગણી પર સંમતિ સધાઈ હતી. સરકારનો દાવો છે કે તેણે વિદ્યાર્થીઓની ૯૮ ટકા માંગણીઓ પૂર્ણ કરી છે, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ આ દાવો સ્વીકારી રહ્યાં નથી.
JPSC અથવા ઝારખંડ પબ્લિક સર્વિસ કમિશન રાજ્યમાં વિવિધ ઉચ્ચ-સ્તરીય સરકારી નોકરીઓ માટે ભરતી પરીક્ષાઓનું આયોજન કરે છે. JPSC ની સત્તાવાર વેબસાઇટ સંયુક્ત સિવિલ સર્વિસ પરીક્ષા સહિત વિવિધ ભરતીઓ વિશે માહિતી પ્રદાન કરે છે. JSSC અથવા ઝારખંડ સ્ટાફ સિલેક્શન કમિશન વિવિધ રાજ્ય સરકારી વિભાગોમાં ભરતી માટે પરીક્ષાઓનું આયોજન કરે છે. JSSC ની સત્તાવાર વેબસાઇટ અનુસાર તેની સ્થાપના ૨૦૦૮ ના ઝારખંડ સ્ટાફ સિલેક્શન કમિશન એક્ટ હેઠળ કરવામાં આવી હતી. ૧૪મી JPSC પરીક્ષાનાં પરિણામો જાહેર થયા બાદ કટઓફ અને પરિણામ પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા પર પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા. પરીક્ષાનાં કેટલાંક પેપરો લીક થતાં હજારો વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય જોખમમાં આવી ગયું છે. ભાજપ અને અન્ય સંગઠનોએ પણ પરિણામો રદ કરવાની અને CBI તપાસની માંગણી કરી હતી.
રવિવારે આંદોલનકારીઓ અને સરકાર વચ્ચે થયેલી વાતચીતમાં ૧૪મી JPSC પ્રિલિમિનરી પરીક્ષા રદ કરવા અને ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસ સમિતિની રચના કરવાની માંગણી પર સંમતિ સધાઈ હતી. જો કે, JSSC-CGL પરીક્ષા રદ કરવાની માંગણી પર રાજ્ય સરકારે કહ્યું કે આ પરીક્ષા હાઇકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશો અનુસાર લેવામાં આવી હતી અને હાલમાં તેમની દેખરેખ હેઠળ છે, તેથી સરકારને તેને રદ કરવાનો અધિકાર નથી.
વિદ્યાર્થીઓએ CGL પરીક્ષામાં CBI તપાસની માંગણી કરી હતી, પરંતુ સરકાર તેના માટે તૈયાર નહોતી. સરકારે કહ્યું છે કે નિવૃત્ત ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતામાં ન્યાયિક તપાસ કરવામાં આવશે અને જો નાણાંકીય ગેરરીતિઓ જણાશે તો EDને પણ તપાસમાં સામેલ કરવામાં આવશે. આમ છતાં, વિદ્યાર્થીઓ હજુ પણ CBI તપાસની માંગણી પર અડગ છે. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે તેમને રાજ્યની તપાસ એજન્સીઓ પર વિશ્વાસ નથી અને તેઓ સમગ્ર મામલાની સીબીઆઈ દ્વારા સ્વતંત્ર તપાસ ઇચ્છે છે.
આ આંદોલનમાં વિવિધ વિદ્યાર્થી સંગઠનો સામેલ છે. દેવેન્દ્રનાથ મહતો સહિત અનેક વિદ્યાર્થી નેતાઓ આ આંદોલનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યાં છે. આને ફક્ત એક જ રાજકીય પક્ષ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી ચળવળ તરીકે વર્ણવવું ખોટું હશે. વિદ્યાર્થી સંગઠનો અને નોકરીનાં અરજદારો ઉપરાંત, રાજકીય પક્ષોના વિદ્યાર્થી કે યુવા સંગઠનો પણ વિવિધ પ્રસંગોએ આ ચળવળના સમર્થનમાં બહાર આવ્યાં છે. કોક્રોચ જનતા પાર્ટી (CJP) એ પણ કહ્યું છે કે તે આંદોલનને ટેકો આપશે. ઝારખંડમાં ભાજપ મુખ્ય વિપક્ષ હોવાથી તે પણ આંદોલનમાં જોડાયો છે. મુખ્યમંત્રીના નિવાસસ્થાનની બહાર વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહેલા ભાજપના નેતાઓની પોલીસે અટકાયત કરી છે. અટકાયત કરાયેલા નેતાઓમાં ભાજપના પ્રદેશ પ્રમુખ આદિત્ય સાહુ અને ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી બાબુલાલ મરાંડી સહિત પાર્ટીના અન્ય ધારાસભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
દરમિયાન, અભિનેતા અને ગાયક પિયુષ મિશ્રાએ પણ શનિવારે જયપાલસિંહ મુંડા સ્ટેડિયમની મુલાકાત લઈને વિરોધ કરી રહેલાં વિદ્યાર્થીઓને મળ્યા હતા. તેમણે આંદોલનને પોતાનો ટેકો વ્યક્ત કર્યો હતો. વિરોધ સ્થળ પર પહોંચીને તેમણે વિરોધ કરી રહેલાં વિદ્યાર્થીઓને ટેકો આપ્યો અને તેમની માંગણીઓ સાથે એકતા વ્યક્ત કરી હતી. પત્રકારો સાથે વાત કરતાં પિયુષ મિશ્રાએ કહ્યું કે મેં આમાંના કેટલાક વિરોધીઓના ઇન્ટરવ્યુ જોયા અને તેમની આંખોમાં દુ:ખ જોયું.
મેં તેમની મુશ્કેલીઓ અને તેમનાં આંસુ જોયાં. આ જ મારા માટે અહીં આવવાની પ્રેરણા હતી. તેમણે કહ્યું કે હું યુવાનોને ખૂબ પ્રેમ કરું છું અને તેમની સાથે ઊભો રહેવા આવ્યો છું. પિયુષ મિશ્રાએ કહ્યું કે છેલ્લા ત્રણ-ચાર દિવસથી તેઓ ઉમેદવારોને તેમની શ્રેષ્ઠ ક્ષમતા મુજબ મદદ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે અને આંદોલનમાં તેમની સાથે ઊભા છે. નાણાંકીય મદદની સાથે તેમને ખોરાક, સાદડીઓ અને તાડપત્રી જેવી આવશ્યક વસ્તુઓ પણ પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.
શુક્રવારે કોક્રોચ જનતા પાર્ટી (CJP) નું એક પ્રતિનિધિમંડળ પણ વિરોધ સ્થળ પર પહોંચ્યું હતું અને આંદોલનને ટેકો આપ્યો હતો. CJP પ્રવક્તા આશુતોષ રંકાએ X ને જણાવ્યું હતું કે CJP ની એક ટીમ રાંચી પહોંચી ગઈ છે. ટીમ જંતરમંતર આંદોલનના અનુભવનો ઉપયોગ ઝારખંડમાં વિરોધ કરી રહેલાં વિદ્યાર્થીઓને મદદ કરવા માટે કરશે. સંગઠનનું નેતૃત્વ પણ ટૂંક સમયમાં રાંચી પહોંચશે. ઝારખંડમાં વિદ્યાર્થી આંદોલનને સમર્થન આપતાં તેમણે કહ્યું કે તેમને વિદ્યાર્થીઓ પર ગર્વ છે અને તેઓ તેમની સાથે મજબૂત રીતે ઊભા છે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને એકતા જાળવી રાખવા અને તેમની લડાઈ ચાલુ રાખવા અપીલ કરી અને કહ્યું કે આંદોલન ટૂંક સમયમાં સફળ થશે.
શુક્રવારે ભાજપની વિદ્યાર્થી પાંખ અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (ABVP) એ આંદોલનના સમર્થનમાં મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેનના નિવાસસ્થાન તરફ કૂચ કરી હતી. આ કૂચ ડૉ. શ્યામાપ્રસાદ મુખર્જી યુનિવર્સિટીથી શરૂ થઈ હતી. મુખ્યમંત્રીના નિવાસસ્થાન પાસે પોલીસ બેરિકેડ પાર કરવાનો પ્રયાસ કરતી વખતે ABVP કાર્યકરો અને પોલીસ વચ્ચે ઘર્ષણ થયું. પોલીસે આઠથી દસ વિરોધીઓની અટકાયત કરી હતી. ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત અનિયમિતતાનો વિરોધ કરી રહેલાં વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનમાં ABVP એ કૂચનું આયોજન કર્યું હતું.
શુક્રવારે જ ઝારખંડ વિધાનસભા તરફ કૂચ દરમિયાન AISF નાં રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નેહા બોરા પર શાહી ફેંકવાનો મામલો પ્રકાશમાં આવ્યો હતો. નેહા બોરાએ કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓ સાથે હોવાનો દાવો કરનારા ભાજપ અને આરએસએસનાં લોકો જ વિદ્યાર્થી કૂચ દરમિયાન મારા પર શાહી ફેંકી રહ્યાં છે. શું તેઓ એવું વિચારે છે કે શાહી ફેંકવાથી વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોનો ગુસ્સો શાંત થઈ જશે? અમે ખુલ્લેઆમ પડકાર ફેંકીએ છીએ કે જો ઊભરતું વિદ્યાર્થી આંદોલન તેમના નફરતના રાજકારણના પાયાને હલાવવામાં અસમર્થ રહેશે, તો તે વિદ્યાર્થી રાજકારણ માટે શરમજનક બાબત હશે. AISF નેતાએ આરોપ લગાવ્યો કે જે લોકોને ઉમેદવારોના મુદ્દાઓ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી તેઓ આ મુદ્દાઓનો ઉપયોગ પોતાના રાજકીય હિત માટે કરી રહ્યા છે.
રવિવારે વિદ્યાર્થી પ્રતિનિધિમંડળ અને સરકાર વચ્ચે ત્રીજા રાઉન્ડની વાતચીત પણ અનિર્ણાયક સાબિત થઈ હતી. વિદ્યાર્થીઓની બે મુખ્ય માંગણીઓ પર સહમતિ બની શકી ન હતી, જેના કારણે સોમવારે વિધાનસભાનો ઘેરાવ કરવામાં આવ્યો હતો. વિરોધીઓ JSSC CGL પરીક્ષા રદ કરવાની અને પરીક્ષામાં થયેલી ગેરરીતિઓની CBI તપાસની માંગણી પર અડગ હતા અને હજારો વિદ્યાર્થીઓ રાંચીના જયપાલસિંહ મુંડા સ્ટેડિયમ ખાતે વિધાનસભા કૂચ માટે એકઠાં થયાં હતાં. વિદ્યાર્થીઓના વિધાનસભા ઘેરાબંધીને ધ્યાનમાં રાખીને રાજધાની રાંચીમાં કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. રાંચી જિલ્લા વહીવટીતંત્રે નવનિર્મિત વિધાનસભા સંકુલના ૭૫૦ મીટરની ત્રિજ્યામાં ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (ISC) ની કલમ ૧૬૩ લાગુ કરી હતી.
– આ લેખમાં પ્રગટ થયેલાં વિચારો લેખકનાં પોતાના છે.
