અરુણાચલ પ્રદેશના 27 સ્થળો અને ભૌગોલિક વિશેષતાઓને પ્રમાણભૂત નામ આપવાના ભારતના નિર્ણય સામે ચીને ફરી વાંધો ઉઠાવ્યો છે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ગુઓ જિયાકુને સોમવારે ભારતના આ પગલાને ‘શૂન્ય અને અમાન્ય’ ગણાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ભારતના આ નિર્ણયથી ચીનના દાવામાં કોઈ ફેરફાર થવાનો નથી.
ભારતના નકશા બાદ ચીનની પ્રતિક્રિયા
ભારતે 2 દિવસ પહેલાં અરુણાચલ પ્રદેશના વિવિધ સ્થળો અને ભૌગોલિક વિસ્તારોના પ્રમાણભૂત નામ દર્શાવતો નકશો જાહેર કર્યો હતો. તેના જવાબમાં ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે ભારતના નિર્ણયને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો છે. ગુઓ જિયાકુને દાવો કર્યો કે ભારત દ્વારા કરવામાં આવેલું નામકરણ ચીનમાં લાંબા સમયથી પ્રચલિત નામોને બદલવાનો પ્રયાસ છે. ચીન તેને એકતરફી અને ગેરકાયદેસર પગલું ગણાવી રહ્યું છે.
અરુણાચલ પ્રદેશને લઈને જૂનો વિવાદ
ભારત અને ચીન વચ્ચે અરુણાચલ પ્રદેશને લઈને લાંબા સમયથી સરહદી વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. ચીન અરુણાચલ પ્રદેશના મોટા ભાગને પોતાનો વિસ્તાર હોવાનો દાવો કરે છે અને તેને ‘ઝાંગનાન’ તરીકે ઓળખાવે છે.
ભારત સતત સ્પષ્ટ કરતું આવ્યું છે કે અરુણાચલ પ્રદેશ ભારતનો અભિન્ન હિસ્સો છે અને તેના વિસ્તારોના નામ બદલવાનો ચીનને કોઈ અધિકાર નથી. આ મુદ્દે બંને દેશો વચ્ચે અગાઉ પણ અનેક વખત રાજદ્વારી તણાવ જોવા મળ્યો છે.
નામ બદલવાથી સરહદ પર શું અસર પડશે?
અરુણાચલ પ્રદેશના સ્થળોના નામ બદલવાનો ચીનનો પ્રયાસ અને ભારત દ્વારા પ્રમાણભૂત નામ જાહેર કરવાની પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે બંને દેશોના પોતાના પ્રાદેશિક દાવા સાથે જોડાયેલી છે.
કોઈ વિસ્તારનું નામ બદલવાથી જમીન પરની વાસ્તવિક સ્થિતિ આપમેળે બદલાતી નથી. જોકે, આવા નિર્ણયોને બંને દેશો પોતાના દાવાને મજબૂત કરવા માટે રાજદ્વારી સ્તરે રજૂ કરતા આવ્યા છે.
ભારત પોતાના દાવા પર અડગ
ભારત અરુણાચલ પ્રદેશ અંગે પોતાની સ્થિતિને લઈને સ્પષ્ટ છે. નવી દિલ્હીનું વલણ રહ્યું છે કે અરુણાચલ પ્રદેશ ભારતનો અભિન્ન ભાગ છે અને રાજ્યના સ્થળોના નામ અંગે નિર્ણય લેવાનો અધિકાર ભારત પાસે છે. બીજી તરફ ચીન ભારતને આ પ્રકારના એકતરફી પગલાંથી દૂર રહેવાની સલાહ આપી રહ્યું છે. આ કારણે નામકરણનો મુદ્દો ફરી બંને દેશો વચ્ચે રાજદ્વારી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે.
ચીનનો ‘શૂન્ય અને અમાન્ય’નો દાવો
ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ગુઓ જિયાકુને ભારતના નવા નામકરણને લઈને પોતાની સરકારનું વલણ ફરી સ્પષ્ટ કર્યું છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ ભારત દ્વારા જાહેર કરાયેલા નામ ચીન માટે કોઈ કાનૂની કે વાસ્તવિક ફેરફાર કરતા નથી. ચીનનું કહેવું છે કે અરુણાચલ પ્રદેશ અંગે તેનો દાવો પહેલેથી સ્પષ્ટ છે અને ભારતના આવા પગલાથી તેમાં કોઈ ફેરફાર થવાનો નથી.
સરહદી વિવાદ વચ્ચે સંવેદનશીલ સ્થિતિ
અરુણાચલ પ્રદેશનો મુદ્દો માત્ર નામકરણ સુધી મર્યાદિત નથી. ભારત અને ચીન વચ્ચે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા સાથે જોડાયેલા સરહદી મુદ્દાઓ પણ લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે સરહદી તણાવ ઘટાડવા માટે સૈન્ય અને રાજદ્વારી સ્તરે વાતચીતના અનેક તબક્કા થઈ ચૂક્યા છે. આવી સ્થિતિમાં સરહદ સાથે જોડાયેલા કોઈપણ નિર્ણયને સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે.
આગળ શું થશે?
અરુણાચલ પ્રદેશના 27 સ્થળોના નામને લઈને ચીનની તાજી પ્રતિક્રિયા બાદ હવે ભારત તરફથી કોઈ સત્તાવાર જવાબ આવે છે કે નહીં તેના પર નજર રહેશે. હાલ બંને દેશો પોતપોતાના પ્રાદેશિક દાવા પર અડગ છે.
આ વિવાદનો અંત કેવી રીતે આવશે અને સરહદી મુદ્દે બંને દેશો વચ્ચેની વાતચીત પર તેની શું અસર પડશે તે આગામી સમયમાં સ્પષ્ટ થશે.
