IRGCની સ્પીડબોટથી લઈને 14 પ્રાંતો સુધી એરસ્ટ્રાઈક, ખાડી દેશોમાં હુમલા બાદ યુદ્ધ વધુ ભડક્યું
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સૈન્ય સંઘર્ષ ફરી ઉગ્ર બન્યો છે. ઈરાને કતાર, ઓમાન, બહેરીન, જોર્ડન અને અન્ય ખાડી દેશોમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા બાદ અમેરિકાએ જોરદાર વળતો પ્રહાર કર્યો છે. અમેરિકાએ ઈરાનના 14 પ્રાંતોમાં આવેલા સૈન્ય મથકો, મિસાઈલ લોન્ચિંગ સાઇટ્સ, IRGCની નૌકાકીય ક્ષમતાઓ અને અન્ય વ્યૂહાત્મક ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
મિડલ ઈસ્ટમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલું યુદ્ધ હવે વધુ ખતરનાક તબક્કામાં પ્રવેશી ગયું છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં બંને દેશોએ એકબીજા પર ભારે મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓ કર્યા છે. ઈરાને ખાડી વિસ્તારમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવ્યા બાદ અમેરિકાએ વ્યાપક હવાઈ અભિયાન શરૂ કરીને ઈરાનના અનેક સૈન્ય લક્ષ્યો પર હુમલો કર્યો છે.
અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM)ના જણાવ્યા અનુસાર હુમલાનો મુખ્ય હેતુ ઈરાનની હુમલાખોર ક્ષમતાને નબળી પાડવાનો હતો. એરસ્ટ્રાઈક દરમિયાન મિસાઈલ લોન્ચિંગ સાઇટ્સ, ડ્રોન સ્ટોરેજ સેન્ટરો, હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ, સૈન્ય લોજિસ્ટિક્સ કેન્દ્રો અને ઈસ્લામિક રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)ની નૌકાકીય સુવિધાઓને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી. કેટલાક અહેવાલોમાં IRGCની હાઈ-સ્પીડ સ્પીડબોટ્સને પણ નિશાન બનાવવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે.
અમેરિકી હુમલાઓ ઈરાનના કુલ 14 પ્રાંતોમાં ફેલાયેલા વિવિધ સૈન્ય લક્ષ્યો પર કરવામાં આવ્યા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. તેમાં દક્ષિણ ઈરાનના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો, હોર્મુઝ જળમાર્ગ નજીકના સૈન્ય મથકો, મિસાઈલ બેઝ અને IRGCના ઓપરેશનલ સેન્ટરોનો સમાવેશ થાય છે. અનેક સ્થળોએ જોરદાર વિસ્ફોટોના અવાજો સંભળાયા અને આગની જ્વાળાઓ આકાશ સુધી દેખાઈ હતી.
આ હુમલાથી થોડા સમય પહેલાં ઈરાને કતાર, બહેરીન, ઓમાન, જોર્ડન, કુવૈત અને અન્ય ખાડી દેશોમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા હતા. અનેક દેશોએ પોતાના એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ સક્રિય કરીને મોટાભાગના હુમલાઓને નિષ્ફળ બનાવવાનો દાવો કર્યો છે. જોકે કેટલાક વિસ્તારોમાં મિસાઈલના ટુકડા પડતાં નાગરિકોને ઈજા પહોંચી હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.
ઈરાને દાવો કર્યો છે કે આ કાર્યવાહી અમેરિકાના અગાઉના હુમલાનો બદલો છે. ઈરાનના સૈન્ય પ્રવક્તાએ કહ્યું કે જે દેશો પોતાની જમીન પરથી અમેરિકા ને હુમલા કરવાની મંજૂરી આપશે, તેઓ પણ ઈરાન માટે માન્ય લક્ષ્ય રહેશે. આ નિવેદન બાદ સમગ્ર ખાડી વિસ્તારમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ કડક કરવામાં આવી છે.અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે કડક વલણ અપનાવતા જણાવ્યું કે અમેરિકી સૈનિકો અને હિતોને નુકસાન પહોંચાડવાનો કોઈપણ પ્રયાસ સહન કરવામાં આવશે નહીં. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે જો ઈરાન ફરી હુમલો કરશે તો તેનો વધુ આક્રમક જવાબ આપવામાં આવશે.
ટ્રમ્પે હોર્મુઝ જળમાર્ગ ખુલ્લો હોવાનો પણ દાવો કર્યો અને અમેરિકી નૌકાદળ વેપારી જહાજોની સુરક્ષા કરી રહ્યું હોવાનું જણાવ્યું.હોર્મુઝની ખાડી ફરી વૈશ્વિક ચિંતાનું કેન્દ્ર બની છે. ઈરાને આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ બંધ કરવાનો દાવો કર્યો છે, જ્યારે અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશોનું કહેવું છે કે વૈકલ્પિક રૂટ મારફતે જહાજોની અવરજવર ચાલુ છે. તેમ છતાં, દરિયાઈ વેપાર અને વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર ગંભીર અસરની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
વિશ્વના લગભગ પાંચમા ભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે. તેથી અહીં કોઈપણ પ્રકારની લાંબી અસ્થિરતા સર્જાશે તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે. ભારત સહિત ઊર્જા આયાત પર નિર્ભર દેશો માટે પણ આ સ્થિતિ ચિંતાજનક બની શકે છે.આ દરમિયાન સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સહિત અનેક દેશોએ બંને પક્ષોને સંયમ રાખવાની અપીલ કરી છે. રાજદ્વારી પ્રયાસો ચાલુ હોવા છતાં તાજેતરના હુમલાઓને કારણે યુદ્ધવિરામની આશા ફરી નબળી પડી છે. પાકિસ્તાન, કતાર, ઈજિપ્ત અને ઓમાન જેવા દેશો મધ્યસ્થી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ ઠોસ પરિણામ સામે આવ્યું નથી.
સૈન્ય વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ અમેરિકાએ જે પ્રકારના વ્યાપક હુમલા કર્યા છે તે ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાને સીધી અસર પહોંચાડવાના હેતુથી કરવામાં આવ્યા છે. ખાસ કરીને IRGCની નૌકાકીય તાકાત, મિસાઈલ ક્ષમતા અને ડ્રોન નેટવર્કને નબળું પાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે ઈરાને પણ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે તે હજુ વધુ જવાબી કાર્યવાહી કરી શકે છે.
હાલની પરિસ્થિતિને જોતા મિડલ ઈસ્ટમાં સંઘર્ષ ટૂંક સમયમાં શમશે તેવી શક્યતા ઓછી દેખાઈ રહી છે. અમેરિકા અને ઈરાન બંને પોતાના વલણ પર અડગ છે અને સતત સૈન્ય કાર્યવાહી ચાલુ રાખી રહ્યા છે. જો આગામી દિવસોમાં હુમલાઓ વધુ વધશે તો સમગ્ર ખાડી વિસ્તાર, વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર તેની ગંભીર અસર પડી શકે છે.
