તેલંગાણાના મુખ્યમંત્રી રેવંત રેડ્ડીના ભગવાન રામ અને ભગવાન શિવને લઈને કરવામાં આવેલા નિવેદનથી રાજકીય વિવાદ સર્જાયો છે. રેવંત રેડ્ડીએ ઉત્તર અને દક્ષિણ ભારતની રાજકીય તથા ધાર્મિક ઓળખની સરખામણી કરતા ભાજપના ‘જય શ્રી રામ’ના નારા પર સવાલ ઉઠાવ્યો હતો. તેમના નિવેદન બાદ ભાજપે આકરી પ્રતિક્રિયા આપીને તેમના પર ધાર્મિક માન્યતાઓને રાજકીય રીતે અલગ પાડવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. દિલ્હીમાં યોજાયેલા એક કાર્યક્રમ દરમિયાન રેવંત રેડ્ડીએ ભાજપના નેતાઓ દ્વારા ‘જય શ્રી રામ’ના નારા અંગે સવાલ કર્યો હતો. તેમણે પૂછ્યું હતું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ભાજપના નેતાઓ ‘હર હર મહાદેવ’નો નારો કેમ નથી લગાવતા. તેમણે કહ્યું કે દક્ષિણ ભારતમાં ભગવાન શિવની ભક્તિ સાથે ‘હર હર મહાદેવ’નો નારો વધુ સાંભળવા મળે છે, જ્યારે ઉત્તર ભારતમાં ‘જય શ્રી રામ’નો નારો વધુ પ્રચલિત છે.
આ દરમિયાન રેવંત રેડ્ડીએ કહ્યું કે દક્ષિણ ભારત દ્રવિડ સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલું છે, જ્યારે ઉત્તર ભારતને તેમણે આર્ય સંસ્કૃતિ સાથે જોડ્યું. તેમણે પોતાને અને દક્ષિણ ભારતના લોકોને ભગવાન શિવના ભક્ત ગણાવ્યા, જ્યારે ઉત્તર ભારતના નેતાઓને ભગવાન રામના ભક્ત તરીકે રજૂ કર્યા. આ જ સંદર્ભમાં તેમણે ભગવાન શિવને ગરીબોના અને ભગવાન રામને અમીરોના ભગવાન ગણાવ્યા. રેવંત રેડ્ડીએ સાથે એ પણ કહ્યું કે ભગવાન રામ અને ભગવાન શિવ બંનેની લોકો પૂજા કરે છે. જોકે, તેમના નિવેદનમાં બંને દેવતાઓને ઉત્તર અને દક્ષિણ ભારતની અલગ ધાર્મિક-રાજકીય ઓળખ સાથે જોડવામાં આવ્યા હતા. આ નિવેદન બાદ રાજકીય ચર્ચા શરૂ થઈ અને ભાજપ તરફથી તેનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો.
કેન્દ્રીય પ્રધાન બંડી સંજય કુમારે રેવંત રેડ્ડીના નિવેદન પર વળતો પ્રહાર કર્યો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે રાજકીય ફાયદા માટે ભગવાન રામ અને ભગવાન શિવ વચ્ચે વિભાજનની રેખા દોરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ભગવાન રામ અને ભગવાન શિવને ઉત્તર અને દક્ષિણના રાજકારણ સાથે જોડવા યોગ્ય નથી. બંડી સંજય કુમારે રેવંત રેડ્ડીના એ સવાલને પણ ફગાવ્યો કે ભાજપના નેતાઓ ભગવાન શિવનું નામ લેતા નથી. તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વારાણસીના કાશી વિશ્વનાથ મંદિર સાથેના જોડાણનો ઉલ્લેખ કર્યો. સાથે જ તેમણે તેલંગાણાના વેમુલાવાડા અને ભદ્રાચલમ જેવા ધાર્મિક સ્થળોનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે ભગવાન શિવ અને ભગવાન રામની ભક્તિને ઉત્તર-દક્ષિણના રાજકીય ભાગલામાં જોવી યોગ્ય નથી.
આ વિવાદ વચ્ચે રેવંત રેડ્ડીએ લોકસભા બેઠકોના પરિસીમન એટલે કે ડીલિમિટેશનનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો હતો. તેમનું કહેવું છે કે વસ્તીના આધારે લોકસભા બેઠકોમાં મોટો ફેરફાર કરવામાં આવે તો વસ્તી નિયંત્રણમાં આગળ રહેલા દક્ષિણના રાજ્યોના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ પર અસર પડી શકે છે. આ મુદ્દે તેઓ અગાઉ પણ દક્ષિણના રાજ્યોની ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે. રેવંત રેડ્ડીએ ડીલિમિટેશન માટે વૈકલ્પિક મોડલની પણ વાત કરી છે. તેમના પ્રસ્તાવ મુજબ વધારવામાં આવનારી બેઠકોમાંથી એક ભાગ વસ્તીના પ્રમાણ પ્રમાણે અને બાકીની બેઠકો રાજ્યોના આર્થિક યોગદાન એટલે કે GSDP જેવા માપદંડને ધ્યાનમાં રાખીને ફાળવવાની ચર્ચા થવી જોઈએ. તેમનો તર્ક છે કે માત્ર વસ્તીના આધારે બેઠકો વધારવાથી દક્ષિણ અને ઉત્તર ભારત વચ્ચે રાજકીય પ્રતિનિધિત્વનું અંતર વધી શકે છે.
આ પહેલી વખત નથી જ્યારે રેવંત રેડ્ડીએ ડીલિમિટેશન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હોય. અગાઉ પણ તેમણે કહ્યું હતું કે લોકસભા બેઠકોમાં વધારો કરતા પહેલાં તમામ રાજ્યો સાથે ચર્ચા થવી જોઈએ અને સર્વપક્ષીય બેઠકમાં નિયમો તથા માપદંડ નક્કી કરવા જોઈએ. તેમણે દક્ષિણના રાજ્યોના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વને અસર ન થાય તે રીતે પ્રક્રિયા હાથ ધરવાની માગ કરી છે. હાલ ભગવાન રામ અને ભગવાન શિવ અંગેના રેવંત રેડ્ડીના નિવેદનને લઈને કોંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચે રાજકીય નિવેદનબાજી તેજ બની છે. રેવંત રેડ્ડીના નિવેદનને ભાજપના નેતાઓએ ધાર્મિક અને પ્રાદેશિક વિભાજન સાથે જોડ્યું છે, જ્યારે રેવંત રેડ્ડીની વાતનો સંદર્ભ ઉત્તર-દક્ષિણની રાજકીય તથા સાંસ્કૃતિક ચર્ચા સાથે જોડાયેલો હતો. આ નિવેદનનો રાજકીય અર્થ બંને પક્ષો પોતાની રીતે રજૂ કરી રહ્યા છે.
આ સાથે ડીલિમિટેશનનો મુદ્દો પણ દક્ષિણના રાજ્યો માટે મહત્વનો રાજકીય મુદ્દો બની રહ્યો છે. એક તરફ કેન્દ્ર સ્તરે લોકસભા બેઠકોમાં ફેરફાર અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે, તો બીજી તરફ દક્ષિણના કેટલાક રાજ્યો વસ્તી નિયંત્રણના આધારે પોતાના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ પર અસર થવાની ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. રેવંત રેડ્ડી પણ આ મુદ્દે સતત પોતાનો અભિપ્રાય રજૂ કરી રહ્યા છે. ભગવાન રામ અને ભગવાન શિવ અંગેના નિવેદનથી શરૂ થયેલો આ વિવાદ હવે ઉત્તર-દક્ષિણ રાજકીય ઓળખ, ધાર્મિક પ્રતીકો અને લોકસભા ડીલિમિટેશન જેવા અલગ-અલગ મુદ્દાઓ સાથે જોડાઈ ગયો છે. આગામી દિવસોમાં બંને પક્ષો તરફથી વધુ રાજકીય પ્રતિક્રિયાઓ આવવાની શક્યતા છે.
