અંતરિક્ષની અદભુત દુનિયામાંથી એક ખૂબ જ રસપ્રદ અને આશ્ચર્યજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. ચંદ્રની સપાટી પર તાજેતરમાં જ એક મોટો ધમાકો થયો છે, જેના કારણે ત્યાં એક નવો અને મોટો ખાડો બની ગયો છે. સૌથી ખાસ વાત એ છે કે અમેરિકી સ્પેસ એજન્સી નાસાના લૂનાર રેકોનિસન્સ ઓર્બિટર (LRO) એ આ નવા ખાડાની અત્યંત ઝીણવટભરી અને હાઈ-રિઝોલ્યુશન તસવીરો પોતાના કેમેરામાં કેપ્ચર કરી લીધી છે. આ ઘટનાએ આખા વિશ્વના વૈજ્ઞાનિકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
માનવસર્જિત સ્પેસ કચરાનો ચંદ્ર પર સપાટો
આ ખાડો કોઈ કુદરતી ઉલ્કાપિંડ પડવાથી નથી બન્યો, પરંતુ માનવસર્જિત કચરાના કારણે સર્જાયો છે. આ વર્ષે જાન્યુઆરી 2025 માં ફાયરફ્લાય બ્લૂ ઘોસ્ટ 1 મિશન હેઠળ સ્પેસએક્સ ફાલ્કન 9 રોકેટ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. આ રોકેટનો વપરાયેલો ઉપરનો ભાગ (અપર સ્ટેજ) અંતરિક્ષમાં ભ્રમણ કર્યા બાદ ઓગસ્ટ 5 ના રોજ ચંદ્રની સપાટી સાથે જોરદાર રીતે અથડાયો હતો. આ ટક્કર એટલી પ્રચંડ હતી કે ચંદ્રની જમીન પર એક નવો વિશાળ ખાડો પડી ગયો.
કેમેરામાં કેપ્ચર કરવો હતો મોટો પડકાર
નાસાના સ્પેસક્રાફ્ટ માટે આ ઘટનાની તસવીર લેવી બિલકુલ આસાન નહોતી. નાસાના ઓર્બિટરે 11 અને 12 ઓગસ્ટ વચ્ચે આ ખાડાની તસવીરો લીધી હતી. ચંદ્રની સપાટીથી લગભગ 100 કિલોમીટર (60 માઇલ) ની ઊંચાઈ પરથી પ્રતિ સેકન્ડે 1 માઇલની સુપરફાસ્ટ સ્પીડે ઝડપથી પસાર થતી વખતે આ ચોક્કસ લોકેશનને કેમેરામાં કેપ્ચર કરવું એ એન્જિનિયરો માટે ખૂબ મોટો પડકાર હતો.
ઓર્બિટર દર બે કલાકે ચંદ્રનો એક ચક્કર લગાવે છે અને આ દરમિયાન નીચે ચંદ્રની સપાટી પણ સતત ફરતી રહે છે. આથી ટાર્ગેટ લોકેશન બરાબર સામે આવે તે માટે ટીમે પૂરા 6 દિવસ સુધી રાહ જોવી પડી હતી. નાસાના જણાવ્યા મુજબ, જો કેમેરાએ માત્ર 10 સેકન્ડ વહેલી કે મોડી તસવીર લીધી હોત તો ટાર્ગેટ 10 માઇલ જેટલો ખસી જાત અને આ આખો ખાડો તસવીરમાં આવવાથી રહી ગયો હોત.
કેટલો મોટો અને ઊંડો છે આ નવો ખાડો?
નાસાના ઓર્બિટરમાં લાગેલા નેરો-એંગલ કેમેરાની મદદથી આ નવીનતમ તસવીરો મેળવવામાં આવી છે. આ ખાસ કેમેરો માત્ર 3 ફૂટ જેટલી નાની વસ્તુને પણ સ્પષ્ટ જોઈ શકે છે. નાસાના અભ્યાસ મુજબ:
- આ નવા ખાડાની પહોળાઈ લગભગ 18 મીટર (60 ફૂટ) જેટલી છે.
- તેની ઊંડાઈ 3 મીટર (10 ફૂટ) કરતાં ઓછી નોંધાઈ છે.
- ખાડાની આસપાસ ચમકતી અને કાળા રંગની ખાસ રેખાઓ (કિરણો) ફેલાયેલી જોવા મળી છે.
વૈજ્ઞાનિકોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કાળી રેખાઓ ચંદ્રની અબજો વર્ષ જૂની માટી છે, જે સૂર્યના પવનો અને કોસ્મિક કીરણોથી બદલાઈ ગઈ હતી. જ્યારે સફેદ કે ચમકતી રેખાઓ ટક્કર વખતે ચંદ્રના ઊંડાણમાંથી બહાર ફેંકાયેલી તાજી માટી અને ખડકો બતાવે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પેસ એજન્સીઓનું શાનદાર ટીમવર્ક
આ ખાડાનું સાચું લોકેશન શોધવામાં આંતરરાષ્ટ્રીય ખગોળશાસ્ત્રીઓએ એકસાથે મળીને કામ કર્યું હતું. સૌથી પહેલા ફાલ્કન 9 રોકેટનો રૂટ ટ્રેક કરવામાં આવ્યો, ત્યારબાદ નાસાના સેન્ટર ફોર નિયર અર્થ ઓબ્જેક્ટ સ્ટડીઝે રોકેટ ક્યાં પડશે તેનો ચોક્કસ અંદાજ લગાવ્યો.
આ લોકેશન સાઉથ કોરિયાના કોરિયા પાથફાઇન્ડર લૂનાર ઓર્બિટર (દાનુરી) ને મોકલવામાં આવ્યું હતું. દાનુરી સ્પેસક્રાફ્ટે ધમાકાના થોડા જ સમયમાં આ સ્થળની તસવીરો લઈ લીધી હતી અને માત્ર 0.6 માઇલની ચોકસાઈ સાથે આ જગ્યા કન્ફર્મ કરી હતી. ત્યારબાદ નાસાના LRO એ વિગતવાર તસવીરો ખેંચી હતી. માનવસર્જિત વસ્તુઓ ચંદ્રની ભૂગોળને કેવી રીતે બદલી રહી છે તે સમજવા માટે આ ડેટા અત્યંત મહત્વનો સાબિત થશે.
