ગુજરાતમાં હૃદયરોગના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે, જે આરોગ્ય તંત્ર અને સામાન્ય લોકો બંને માટે ચિંતાનો વિષય બની ગયો છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં હાર્ટ એટેક અને હૃદય સંબંધિત અન્ય ગંભીર સમસ્યાઓમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. હવે તાજેતરના આંકડાઓ પણ આ ચિંતાને વધુ મજબૂત બનાવે છે. રાજ્યમાં વર્ષ 2026ના પ્રથમ છ મહિનામાં હૃદય સંબંધિત 53,226 ઈમરજન્સી કેસ નોંધાયા છે. ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન 48,141 કેસ નોંધાયા હતા. એટલે કે માત્ર એક વર્ષમાં જ હૃદયની ઈમરજન્સીના કેસમાં 10.36 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે હવે હૃદયરોગ માત્ર વૃદ્ધોની સમસ્યા રહ્યો નથી. યુવાનોમાં પણ હાર્ટ એટેક અને હૃદયની અન્ય ગંભીર તકલીફો ઝડપથી વધી રહી છે. ડૉક્ટરોના જણાવ્યા મુજબ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં જીવનશૈલીમાં આવેલા ફેરફારો, કામનું વધતું દબાણ, તણાવ, અનિયમિત ઊંઘ, ફાસ્ટ ફૂડનું વધતું સેવન અને કસરતનો અભાવ જેવા અનેક કારણોસર હૃદય સંબંધિત બીમારીઓ વધી રહી છે. રાજ્યમાં હાલ દરરોજ સરેરાશ 294 લોકોને હૃદય સંબંધિત તકલીફ માટે ‘108’ ઈમરજન્સી એમ્બ્યુલન્સ સેવાની જરૂર પડી રહી છે. જો આ જ ગતિએ કેસ વધતા રહેશે તો વર્ષના અંત સુધીમાં ગુજરાતમાં હૃદયની ઈમરજન્સીના કેસોની સંખ્યા 1.07 લાખને પણ પાર કરી શકે છે. આ સ્થિતિ આરોગ્ય તંત્ર માટે મોટો પડકાર બની શકે છે.
જિલ્લાવાર આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો અમદાવાદ સૌથી આગળ છે. રાજ્યના કુલ હૃદય સંબંધિત ઈમરજન્સી કેસમાંથી લગભગ 26 ટકા કેસ માત્ર અમદાવાદમાંથી નોંધાયા છે. આ વર્ષે જાન્યુઆરીથી જૂન દરમિયાન અમદાવાદમાં 13,760 કેસ નોંધાયા છે, જ્યારે ગયા વર્ષે આ સમયગાળામાં 13,292 કેસ હતા. એટલે કે અમદાવાદમાં પણ સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો રાજ્યમાં ‘108’ પર આવતા દર ચાર હાર્ટ ઈમરજન્સી કોલમાંથી એક કોલ અમદાવાદમાંથી આવે છે. અમદાવાદ બાદ સૌથી વધુ કેસ સુરતમાં નોંધાયા છે. સુરતમાં આ વર્ષે 4,014 કેસ નોંધાયા છે, જ્યારે ગયા વર્ષે આ સંખ્યા 3,754 હતી. રાજકોટમાં 3,142, ભાવનગરમાં 2,873 અને વડોદરામાં 2,636 કેસ નોંધાયા છે. આ ઉપરાંત જૂનાગઢ, જામનગર, ગાંધીનગર, કચ્છ અને અમરેલીમાં પણ હૃદય સંબંધિત ઈમરજન્સીના કેસમાં વધારો નોંધાયો છે.
ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ જોવામાં આવે તો બોટાદ જિલ્લામાં સૌથી વધુ વધારો નોંધાયો છે. અહીં ગયા વર્ષે 272 કેસ હતા, જે આ વર્ષે વધીને 403 થયા છે. એટલે કે બોટાદમાં હૃદય સંબંધિત ઈમરજન્સીના કેસમાં 48.16 ટકાનો વધારો થયો છે. કચ્છમાં પણ 35.71 ટકા જેટલો મોટો વધારો નોંધાયો છે, જ્યારે જામનગરમાં 22.03 ટકા અને અમરેલીમાં 20.71 ટકા વધારો જોવા મળ્યો છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હૃદયરોગના લગભગ 50 ટકા કેસોમાં કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો પહેલાંથી જોવા મળતા નથી. ઘણી વખત વ્યક્તિ સંપૂર્ણ સ્વસ્થ દેખાતી હોય છે, નિયમિત કસરત પણ કરતી હોય છે અને કોઈ મોટી તકલીફ પણ અનુભવતી નથી. તેમ છતાં હૃદયની ધમનીઓમાં બ્લોકેજ હોઈ શકે છે અને અચાનક હાર્ટ એટેક આવી શકે છે. તેથી માત્ર બહારથી સ્વસ્થ દેખાવું પૂરતું નથી, સમયાંતરે આરોગ્યની તપાસ પણ એટલી જ જરૂરી છે.
તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલી એક વિડિયોમાં જાણીતા હૃદયરોગ નિષ્ણાતે પણ જણાવ્યું હતું કે હવે 17 વર્ષથી વધુ ઉંમરના દરેક વ્યક્તિએ સમયાંતરે હૃદયની તપાસ કરાવવી જોઈએ. તેમાં બ્લડ ટેસ્ટ, ઈસીજી (ECG), ઇકોકાર્ડિયોગ્રામ (ECHO), કાર્ડિયાક સીટી સ્કેન અને અન્ય જરૂરી ટેસ્ટનો સમાવેશ થઈ શકે છે. નિયમિત તપાસ કરાવવાથી હૃદયમાં બ્લોકેજ અથવા અન્ય સમસ્યાઓ સમયસર શોધી શકાય છે અને ગંભીર પરિસ્થિતિ ઊભી થાય તે પહેલાં સારવાર શરૂ કરી શકાય છે.
ડૉક્ટરો લોકોમાં જાગૃતિ લાવવા પણ ભાર મૂકી રહ્યા છે. છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, અચાનક પરસેવો આવવો, ડાબા હાથ અથવા જડબામાં દુખાવો, ચક્કર આવવા જેવી કોઈપણ તકલીફને સામાન્ય સમજીને અવગણવી નહીં જોઈએ. આવા લક્ષણો દેખાય તો તરત જ નજીકના ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો અથવા ‘108’ ઈમરજન્સી સેવાની મદદ લેવી જોઈએ. હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર, પૂરતી ઊંઘ, તણાવથી દૂર રહેવું, ધૂમ્રપાન અને દારૂથી દૂર રહેવું તેમજ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ અને કોલેસ્ટ્રોલને નિયંત્રણમાં રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે. નિષ્ણાતોના મતે માત્ર સારવાર કરતાં સમયસર તપાસ અને સાવચેતી વધુ અસરકારક સાબિત થાય છે. ગુજરાતમાં હૃદયરોગના વધતા કેસો એ સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે હવે આ સમસ્યાને ગંભીરતાથી લેવાની જરૂર છે. જો લોકો સમયસર તપાસ કરાવે, જીવનશૈલીમાં જરૂરી ફેરફાર કરે અને હૃદય સંબંધિત લક્ષણોને અવગણે નહીં, તો ઘણા ગંભીર કેસો અટકાવી શકાય છે અને અનેક લોકોનો જીવ બચાવી શકાય છે.
