ગુજરાતમાં છેલ્લા બે-ત્રણ દિવસથી વરસાદે વિરામ લીધો છે. રાજ્યના મોટા ભાગના જિલ્લાઓ અને તાલુકાઓમાં વરસાદ નોંધાયો નથી, જેના કારણે ફરી એકવાર ગરમી અને બફારાનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે. હવામાન વિભાગની તાજેતરની સેટેલાઇટ તસવીરોમાં પણ ગુજરાત ઉપરથી વાદળો લગભગ ગાયબ જોવા મળતા આગામી એક અઠવાડિયા સુધી રાજ્યમાં નોંધપાત્ર વરસાદની શક્યતા ઓછી હોવાનું અનુમાન વ્યક્ત કરવામાં આવ્યું છે. છેલ્લા 24 કલાક દરમિયાન માત્ર નર્મદાના ગરૂડેશ્વર અને પંચમહાલના ગોધરા તાલુકામાં એક-એક મિલીમીટર જેટલો વરસાદ નોંધાયો હતો. બાકીના સમગ્ર રાજ્યમાં હવામાન સૂકું રહ્યું. વરસાદ બંધ થતાં તાપમાનમાં પણ વધારો નોંધાયો છે. શુક્રવારે ભાવનગર રાજ્યનું સૌથી ગરમ શહેર રહ્યું, જ્યાં મહત્તમ તાપમાન 37.2 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું. અમદાવાદમાં પણ તાપમાન 36.4 ડિગ્રી સુધી પહોંચ્યું.
રાજ્યમાં 1 જૂનથી 11 જુલાઈ સુધી કુલ 162.5 મિલીમીટર વરસાદ નોંધાયો છે. સામાન્ય રીતે આ સમયગાળા દરમિયાન લગભગ 196 મિલીમીટર વરસાદ થવો જોઈએ. એટલે કે રાજ્યમાં અત્યાર સુધીમાં સરેરાશ 17 ટકા વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે. વિસ્તારવાર આંકડાઓ મુજબ ગુજરાત પ્રદેશમાં 225 મિલીમીટર વરસાદ નોંધાયો છે, જે સામાન્ય કરતાં લગભગ 10 ટકા ઓછો છે. જ્યારે સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છમાં માત્ર 114 મિલીમીટર વરસાદ પડ્યો છે, જે સામાન્ય કરતાં 26 ટકા ઓછો છે. વરસાદમાં આવેલી આ ઘટને કારણે ખેડૂતોમાં ચિંતા વધી રહી છે.
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા મુજબ આગામી સાત દિવસ દરમિયાન રાજ્યના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની શક્યતા નથી. અમુક સ્થળોએ હળવાથી મધ્યમ વરસાદ પડી શકે છે, પરંતુ વ્યાપક વરસાદની કોઈ સિસ્ટમ હાલ સક્રિય નથી. અમદાવાદ સહિત ઉત્તર અને મધ્ય ગુજરાતમાં વાદળછાયું વાતાવરણ રહેવાની શક્યતા છે, પરંતુ નોંધપાત્ર વરસાદની સંભાવના ઓછી છે. દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક વિસ્તારોમાં છૂટાછવાયા વરસાદી ઝાપટાં પડી શકે છે. હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ચોમાસાની મુખ્ય ટ્રફ હાલ ઉત્તર ભારતમાં ખસી ગઈ છે. ઉપરાંત બંગાળની ખાડીમાં પણ હાલમાં કોઈ મજબૂત લો-પ્રેશર સિસ્ટમ સક્રિય નથી, જેના કારણે ગુજરાત તરફ વરસાદી વાદળો ખેંચાઈ રહ્યા નથી.
દેશના ચોમાસા માટે વધુ એક ચિંતાજનક કારણ પ્રશાંત મહાસાગરમાં સર્જાયેલું સુપર ટાયફૂન ‘બાવી’ છે. આ વાવાઝોડું હાલ તાઇવાન અને ચીન તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. તેની પરોક્ષ અસર બંગાળની ખાડીમાં જોવા મળી રહી છે. હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યાં સુધી આ વાવાઝોડું ચીન તરફ આગળ નહીં વધે ત્યાં સુધી બંગાળની ખાડીમાં નવી વરસાદી સિસ્ટમ બનવાની શક્યતા ઓછી છે. પરિણામે દેશના અનેક રાજ્યોની જેમ ગુજરાતમાં પણ ચોમાસાની ગતિ ધીમી પડી શકે છે. વરસાદમાં આવેલા વિરામની સીધી અસર ખેતી પર જોવા મળી રહી છે. રાજ્યમાં અત્યાર સુધીમાં કુલ 18.54 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં ખરીફ પાકનું વાવેતર થયું છે, જે સામાન્ય વાવેતર વિસ્તારના લગભગ 21.74 ટકા જેટલું છે. કપાસનું વાવેતર સૌથી વધુ 9.31 લાખ હેક્ટરમાં થયું છે, જ્યારે મગફળીનું વાવેતર 6.28 લાખ હેક્ટરમાં નોંધાયું છે. સોયાબીન, ડાંગર, મકાઈ, બાજરી અને અન્ય પાકોનું વાવેતર પણ ચાલુ છે, પરંતુ આગામી દિવસોમાં વરસાદ નહીં પડે તો ખેડૂતોને સિંચાઈનો સહારો લેવો પડી શકે છે. કૃષિ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હાલના તબક્કે વરસાદ ખેંચાઈ જાય તો નવા વાવેલા પાકના વિકાસ પર અસર પડી શકે છે. ખાસ કરીને કપાસ, મગફળી અને અન્ય વરસાદ આધારિત પાક માટે આગામી દિવસો મહત્વના રહેશે.
વરસાદમાં વિરામ છતાં રાજ્યના મોટા જળાશયોમાં હાલ પૂરતું પાણી ઉપલબ્ધ છે. સરદાર સરોવર (નર્મદા) ડેમમાં હાલમાં કુલ ક્ષમતાના 65.81 ટકા જેટલો પાણીનો સંગ્રહ છે. ડેમમાં સતત પાણીની આવક પણ થઈ રહી છે. નર્મદા સિવાય રાજ્યના અન્ય 206 જળાશયોમાં સરેરાશ 41.12 ટકા પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. રાજ્યના 6 ડેમ સંપૂર્ણ ભરાઈ ચૂક્યા છે, જ્યારે 18 ડેમ 70થી 100 ટકા સુધી ભરાયેલા છે. પાણીની વધુ આવકને કારણે રાજ્યના 10 ડેમ હાઈ એલર્ટ પર રાખવામાં આવ્યા છે. ઉપરાંત કેટલાક ડેમ એલર્ટ અને વોર્નિંગ કેટેગરીમાં પણ સામેલ છે. તંત્ર દ્વારા સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે.
હવામાન વિભાગે ઉત્તર ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠા માટે ખાસ ચેતવણી જાહેર કરી છે. આગામી બે દિવસ દરમિયાન દરિયામાં પવનની ગતિ 40થી 50 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક રહેવાની શક્યતા છે, જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં તે 60 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે. દરિયામાં કરંટ અને ઊંચા મોજાંને ધ્યાનમાં રાખીને માછીમારોને દરિયો ન ખેડવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. બંદરો પર પણ જરૂરી સાવચેતી રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
ભારે વરસાદના અગાઉના તબક્કાને કારણે રાજ્યમાં હજુ પણ કેટલાક રસ્તાઓ પર અસર જોવા મળી રહી છે. પંચાયત હસ્તકના 48 રસ્તા અને એક સ્ટેટ હાઈવે સહિત કુલ 54 માર્ગો પર વાહનવ્યવહાર પ્રભાવિત થયો હતો. જોકે તંત્ર દ્વારા રસ્તાઓને ફરી શરૂ કરવાની કામગીરી ઝડપી ગતિએ ચાલી રહી છે. ગુજરાત સ્ટેટ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશન (GSRTC)ની તમામ બસ સેવાઓ હાલ નિયમિત રીતે ચાલુ છે. હાલની પરિસ્થિતિમાં હવામાન વિભાગનું માનવું છે કે રાજ્યમાં આગામી થોડા દિવસો સુધી વરસાદની ખાસ શક્યતા નથી. જો બંગાળની ખાડીમાં નવી વરસાદી સિસ્ટમ સક્રિય થશે તો જ ગુજરાતમાં ફરી ચોમાસું જોર પકડે તેવી આશા છે. ત્યાં સુધી ખેડૂતો, માછીમારો અને સામાન્ય નાગરિકોએ સત્તાવાર હવામાન આગાહીને ધ્યાનમાં રાખીને જરૂરી સાવચેતી રાખવી જરૂરી બનશે.
