હવે નેચરલ નહીં, લેબ ગ્રોન ડાયમંડ્સની વધી રહી છે માંગ; નિકાસ બજારમાં LGDનો દબદબો
વિશ્વપ્રસિદ્ધ હીરા ઉદ્યોગ માટે ઓળખાતા સુરત અને મુંબઈના ડાયમંડ માર્કેટમાં હવે એક મોટો ઐતિહાસિક બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. વર્ષોથી નેચરલ ડાયમંડ્સ માટે જાણીતું રહેલું ભારતનું હીરા બજાર હવે ઝડપથી “લેબ ગ્રોન ડાયમંડ્સ” (LGD) તરફ વળી રહ્યું છે. તાજેતરના ઉદ્યોગ અહેવાલો અનુસાર, સુરત અને મુંબઈના નિકાસ બજારમાં હવે લેબ ગ્રોન ડાયમંડ્સનો હિસ્સો સતત વધી રહ્યો છે અને ઘણા સેગમેન્ટમાં તે નેચરલ ડાયમંડ્સને પાછળ છોડતા જોવા મળી રહ્યા છે. ખાસ કરીને અમેરિકન અને યુરોપિયન બજારમાં વધી રહેલી માંગને કારણે સુરતના હજારો હીરા યુનિટ્સ હવે LGD પ્રોડક્શન તરફ શિફ્ટ થઈ રહ્યા છે.
શું છે લેબ ગ્રોન ડાયમંડ?
લેબ ગ્રોન ડાયમંડ્સ એટલે પ્રયોગશાળામાં આધુનિક ટેક્નોલોજી દ્વારા બનાવવામાં આવતા હીરા. આ હીરા કેમિકલ અને ફિઝિકલ રીતે નેચરલ ડાયમંડ્સ જેવા જ હોય છે.વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા મુજબ, સામાન્ય ગ્રાહક માટે નેચરલ અને લેબ ગ્રોન ડાયમંડ વચ્ચેનો તફાવત ઓળખવો લગભગ અશક્ય હોય છે. આ હીરા ખાસ મશીનરી અને હાઈ-પ્રેશર ટેક્નોલોજીથી બનાવવામાં આવે છે, જેના કારણે તે ઓછી કિંમતમાં ઉપલબ્ધ થાય છે.
સુરત બન્યું LGDનું ગ્લોબલ હબ
વિશ્વના લગભગ 90 ટકા હીરા કટિંગ અને પોલિશિંગનું કામ સુરતમાં થાય છે. હવે એ જ સુરત લેબ ગ્રોન ડાયમંડ ઇન્ડસ્ટ્રીનું પણ વૈશ્વિક કેન્દ્ર બની રહ્યું છે.છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સુરતમાં સૈંકડો LGD મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સ શરૂ થયા, ઘણા પરંપરાગત ડાયમંડ વેપારીઓ પણ હવે નેચરલ હીરાથી LGD બિઝનેસ તરફ વળી રહ્યા છે. ઉદ્યોગકારોનું કહેવું છે કે LGD સેક્ટરમાં પ્રોફિટ માર્જિન, માંગ અને ભવિષ્યની સંભાવનાઓ વધુ મજબૂત છે.
નેચરલ ડાયમંડ ઉદ્યોગ માટે ચિંતાની ઘંટી
લેબ ગ્રોન ડાયમંડ્સની વધતી લોકપ્રિયતા નેચરલ ડાયમંડ ઇન્ડસ્ટ્રી માટે મોટી ચિંતા બની રહી છે. ખાસ કરીને યુવા ગ્રાહકો હવે ઓછી કિંમતમાં મોટા અને વધુ ચમકદાર ડાયમંડ પસંદ કરી રહ્યા છે. પરિણામે નેચરલ ડાયમંડ્સની માંગમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. ઉદ્યોગ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે છેલ્લા બે વર્ષમાં નેચરલ ડાયમંડ્સના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે, જ્યારે LGD બજારમાં સતત વૃદ્ધિ થઈ રહી છે.
અમેરિકામાં સૌથી વધુ માંગ
ભારતમાંથી નિકાસ થતા લેબ ગ્રોન ડાયમંડ્સનો સૌથી મોટો બજાર અમેરિકા છે.
અમેરિકન ગ્રાહકો હવે પર્યાવરણને અનુકૂળ અને સસ્તા વિકલ્પ તરીકે LGD તરફ વધુ આકર્ષાઈ રહ્યા છે. ખાસ કરીને એન્ગેજમેન્ટ રિંગ અને જ્વેલરી સેગમેન્ટમાં LGDનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે.
યુરોપ અને મધ્ય પૂર્વના બજારમાં પણ હવે LGD માટે માંગ વધી રહી છે.
પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પ તરીકે પ્રચાર
LGD ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા વેપારીઓનો દાવો છે કે લેબ ગ્રોન ડાયમંડ્સ નેચરલ માઇનિંગની સરખામણીએ વધુ “ઈકો-ફ્રેન્ડલી” વિકલ્પ છે.
નેચરલ હીરા માટે ખાણકામ કરવું પડે છે, જ્યારે LGD લેબમાં તૈયાર થાય છે. જેના કારણે જમીન ખોદકામ, પ્રદૂષણ અને કુદરતી સંસાધનોના ઉપયોગમાં ઘટાડો થાય છે.
આ મુદ્દાને આધારે આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં LGDનું આક્રમક માર્કેટિંગ પણ થઈ રહ્યું છે.
સુરતના યુવાનો માટે નવા રોજગાર
લેબ ગ્રોન ડાયમંડ ઇન્ડસ્ટ્રીના વધતા વ્યાપને કારણે સુરતમાં નવા રોજગારના અવસરો પણ ઉભા થઈ રહ્યા છે.
ખાસ કરીને ટેક્નિકલ ઓપરેટર, મશીન ઇજનેર, પોલિશિંગ નિષ્ણાત અને ડિઝાઇનિંગ ક્ષેત્રમાં યુવાનો માટે નવી તકો ઉભી થઈ રહી છે.
ઘણી કંપનીઓ હવે LGD માટે ખાસ ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ પણ શરૂ કરી રહી છે.
કરોડો ડોલરની નિકાસ
ઉદ્યોગ અહેવાલો મુજબ, ભારતમાંથી લેબ ગ્રોન ડાયમંડ્સની નિકાસ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અનેકગણી વધી છે. સુરત અને મુંબઈના વેપારીઓ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં LGD માટે મોટા ઓર્ડર મેળવી રહ્યા છે. ઘણા વેપારીઓનું કહેવું છે કે ભવિષ્યમાં LGDનો માર્કેટ શેર વધુ ઝડપથી વધી શકે છે.
પરંપરાગત વેપારીઓમાં મતભેદ
જ્યાં ઘણા વેપારીઓ LGDને ભવિષ્યનો બિઝનેસ ગણાવી રહ્યા છે, ત્યાં કેટલાક પરંપરાગત હીરા વેપારીઓ હજુ પણ નેચરલ ડાયમંડ્સને “અસલી મૂલ્ય” ધરાવતા માને છે. તેમનું કહેવું છે કે નેચરલ ડાયમંડ્સની ભાવનાત્મક અને ઐતિહાસિક કિંમત ક્યારેય ઘટી શકે નહીં. પરંતુ બજારના આંકડા દર્શાવે છે કે યુવા ગ્રાહકોમાં LGDનો ટ્રેન્ડ ઝડપથી વધી રહ્યો છે.
સરકાર પણ આપી રહી છે પ્રોત્સાહન
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પણ લેબ ગ્રોન ડાયમંડ સેક્ટરને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. બજેટમાં LGD માટે ખાસ રિસર્ચ અને ટેક્નોલોજી સપોર્ટની જાહેરાતો કરવામાં આવી છે. ઉપરાંત IIT સહિતની સંસ્થાઓમાં LGD સંબંધિત કોર્સ અને સંશોધન પણ શરૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે. સરકારનું માનવું છે કે આ સેક્ટર ભારતને વૈશ્વિક ડાયમંડ માર્કેટમાં વધુ મજબૂત બનાવશે.
સુરતના હીરા ઉદ્યોગમાં નવી ક્રાંતિ
એક સમય નેચરલ હીરાના કટિંગ અને પોલિશિંગ માટે વિશ્વભરમાં ઓળખાતું સુરત હવે “લેબ ગ્રોન ડાયમંડ કેપિટલ” તરીકે પણ ઉભરી રહ્યું છે,ઉદ્યોગ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આગામી પાંચ વર્ષમાં LGD સેક્ટર સુરતના હીરા ઉદ્યોગનું ચહેરું સંપૂર્ણપણે બદલી શકે છે.હવે જોવાનું રહેશે કે આ નવી ટેક્નોલોજી આધારિત ક્રાંતિ પરંપરાગત નેચરલ ડાયમંડ બજારને કેટલું અસર કરે છે અને સુરતનો હીરા ઉદ્યોગ ભવિષ્યમાં કઈ દિશામાં આગળ વધે છે.
